“Orda atam anam yox, mən oxuyacağam” Valideynlər ixrisas seçiminə müdaxilə etməlidir?

 Hazırda minlərlə abituriyent həyatının ən önəmli mərhələlərindən birini yaşayır - ixtisas və karyera seçimi. Qəbul imtahanları, universitet planları, gələcək hədəflər... Bütün bunlar nəinki abituriyentlərin, həm də valideynlərin düşüncəsində böyük yer tutur.

Bakıvaxtı.az-ın məlumatına görə, bu mərhələdə bəzi valideynlər övladlarının ali təhsil almasını arzulayır, onların universitet diplomu ilə daha sabit, daha perspektivli bir gələcək quracağına inanırlar. Digər qrup valideynlər isə “oxumaq nədi, getsin bir peşə öyrənsin, əli çörəyə çatsın” düşüncəsinə daha yaxındır. Onlar təhsili uzun və qeyri-müəyyən bir yol, peşə öyrənməyi isə qısa zamanda qazanc əldə etməyin effektiv üsulu kimi görürlər.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az gənclər arasında sorğu keçirib: “Valideynlərinizin ixtisas seçiminizə və təhsilə yanaşması necədir?” Cavablar fərqli ailə baxışlarını ortaya qoyur:

17 yaşlı Vaqif Rüstəmli deyir ki, anası onun oxumağımı çox istəyir:

“Həkim olmam üçün əlindən gələni edir. Atam isə deyir ki, vaxt itirmə, sənət öyrən, tez pula çatasan”.

“Valideynlərim təhsilimin tərəfdarıdır. Onlar həmişə deyirlər ki, oxuyub düzgün yol tapsam, istədiyim sənətə də çata bilərəm”,- buni isə 11-ci sinif şagirdi Aysel Məmmədova bildirib.

16 yaşlı Zəhra Mürvətova isə deyir ki, ailəsi ona qarışmır, lakin müəllim olmağını istədiklərini hiss edir. O qeyd edir ki, valideynləri qız üçün müəllimliyin daha sabit bir sahə olduğunu deyirlər.

Məsələnin psixoloji tərəfini Bakıvaxtı.az-a danışan həkim-psixoloq Zeynəb Eyyubova bildirib ki, təhsil yalnız diplom almaq və ya müəyyən bir peşəyə sahib olmaq üçün deyil:

"Eyni zamanda insanın dünyagörüşünün formalaşması, özünü tanıması, ətraf mühitlə sağlam münasibət qurması və cəmiyyətdə fəal və məsuliyyətli bir fərd kimi yetişməsi üçün vacibdir. Təhsilli insan təkcə məlumatlı deyil, həm də daha tolerant, düşüncəli və qərarvermədə daha məsuliyyətli olur".

Onun sözlərinə görə, valideynlərin övladları üçün “yaxşı peşə” seçmək istəyi başa düşüləndir:

"Onlar övladlarının rahat və təminatlı gələcəyi olmasını istəyirlər. Amma burada vacib bir məqam var: uşaq hansı sahəyə maraq göstərir? Onun bacarığı və potensialı hansı istiqamətə yönəlib? Psixoloji baxımdan övladı istəmədiyi, maraqlı olmadığı bir sahəyə yönləndirmək, onun motivasiyasını azaldır, özünə inamını zəiflədir və uzunmüddətli narazılığa səbəb ola bilər. Bu da həm təhsil prosesinə, həm də gələcək psixoloji rifahına mənfi təsir edir".

Zeynəb Eyyubova: Övladlara seçim haqqı verilməli, maraq və bacarıqları nəzərə alınmalıdır

Müsahibimiz qeyd edib ki, digər tərəfdən, “oxumaq nəyə lazımdır” düşüncəsi də olduqca dar çərçivəlidir:

“Bəli, peşə və sənət öyrənmək də dəyərlidir. Amma bu, təhsili inkar etmək demək deyil. Təhsilli insan istənilən sahədə - istər həkim, istər usta, istər sənətkar olsun - öz işini daha bilikli, daha şüurlu və məsuliyyətli şəkildə icra edir. Təhsil insanın şəxsiyyətinə dəyər qatır, onu yalnızca bir işçi deyil, eyni zamanda düşünən, inkişaf edən və inkişaf etdirən bir fərd edir".

Mütəxəsis vurğulayır ki, övladlara seçim haqqı verilməli, maraq və bacarıqları nəzərə alınmalı, həmçinin onlara təhsilin verdiyi dəyər doğru şəkildə izah edilməlidir. Valideynin vəzifəsi yönləndirməkdir, məcbur etmək deyil.

Nuriyyə Musayeva