Övladlarınız sizdən gəldi, amma sizin deyillər Valideynin karyeraya təsiri

Valideynlərin iş həyatımıza, karyeramıza təsiri uşaqlıq dövründən başlayır. Onların bizə verdiyi təhsil, istiqamətləndirdiyi yol gələcəkdə iş həyatımızı da formalaşdırır. Belə ki, bir çox valideynlər öz təcrübələrinə əsasən övladlarının həyat yolunu yaradırlar, hətta övladlarının hansı işə gedə biləcəyini belə seçirlər. Maraqlıdır,  belə olduqda valideynlər karyeramıza necə təsir edir? Gənclərin karyerasına valideynlərin bu seçimlərinin mənfi və müsbət təsiri nə ola bilər?

Ölkə.az xəbər verir ki, təhsil eksperti Qoşqar Məhərrəmov Valyuta.az-a mövzuya bir zamanlar yaşamış Livanlı şair, filosof Xəlil Cibranın bu barədə paylaşdığı fikri ilə başladı: "Filosof deyir ki, övladlarınız sizdən gəldi, amma sizin deyillər. Onlara oxşamağa çalışa bilərsiniz, amma nəbadə onları özünüzə oxşatmağa çalışasınız. Övladlarınıza sadəcə istiqamət verə bilərsiniz, onların özlərinin arzuları, gələcək planları var. Siz isə gələcəyi yuxunuzda belə görə bilməzsiniz. Eyni ilə bu sözlərdən yola çıxarsaq, həqiqətən də insan öz övladına istiqamət verə bilər, həvəsləndirə bilər amma onun özü ola bilməz. Valideyn övladının qarşısındakı əngəlləri aradan qaldıra, onun özünü kəşf etməsinə kömək ola müxtəlif həyati təcrübələr yaşada bilər. Amma gənclər müxtəlif peşələrə baxsa, özünü kəşf edər, hansı peşəyə səriştəsinin, meylinin olduğunu daha yaxşı anlayar.

Valideynlər öz istəklərini övladlarına yükləyir

Təhsil eksperti deyir ki, valideynlər baxmalıdır ki, övladları hansı peşəni icra edəndə  özünü tamamilə o işin içərisində itirir, zövq alır: "Uşağın peşəsinə baxarkən özünü kəşf etməsinə kömək olmaq üçün valideynlər övladlarını yönləndirməlidir. Bundan artıq edə biləcəkləri xətadır. Bu nə ola bilər? Valideynlərin öz istəklərini övladlarına yükləməsi, uyğun gördükləri, bir vaxtlar maraqlı olduqları peşəyə övladlarını itmələri ola bilər. Bundan əlavə işdəki maaşa baxaraq, övladlarını başqaları ilə müqayisə edərək yanlış yanaşmalar sərgiləmələri etdikləri səhvlərdəndir. Yəni, peşəkar dəstək almırlar, yanlış istiqamətləndirirlər, valideynlərin təkidi ilə, yönəldilmələri ilə  hərəkət edirlər. Bunun da nəticəsində geridönüşü  olmayan yollara girirlər. Düşünürəm ki, valideynlər övladlarının  özünü kəşf etməsinə şərait yaratmalıdır. İfrat dərəcədə istiqamətləndirmə etmələri böyük bir yanlış olar.

Psixoloq Günel Hacızadə Valyuta.az-a danışaraq bildirdi ki, karyera ümumiyyətlə bir insan üçün çox vacib amildir: "İnsan ömrünün böyük bir hissəsini işləyərək keçirir. Buna görə də elə iş, elə ixtisas seçməlidir ki, bu gün işə gedəcəyini düşünərək, səhər oyanarkən bezgin olmasın. İşdəykən iş saatının bitməsini gözləyərək gözü saatda qalmasın. Həmçinin, ayın sonunda aldığı məbləğə baxıb "heyf əziyyətimə" də deməsin. Bütün bunlar insanın həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir edən amillərdir. Valideynin də peşə seçiminə müdaxilə etməsi neqativ bir amil deyil. O halda ki, uşağın bilik, bacarıq və istəkləri nəzərə alınır".

Valideyn təkidi hər iki tərəfin də yanlış qərarlar verməsinə səbəb olur

G.Hacızadə Eynşteynin bu kimi situasiyalara uyğun gələcək bir vaxtlar səsləndirdiyi ifadələrdən nümunə gətirdi: "Eynşteyn deyir ki, hər kəs əslində dahidir, amma siz bir balığı ağaca dırmaşmaq bacarığına görə analiz etsəniz, bütün həyatını "bacarıqsız" olduğunu düşünərək keçirəcəkdir.

Məhz buna görə də əsasən  ixtisas seçimində, karyeralarına addımlama ərəfəsində  hədsiz çox çətinlik çəkən şagirdlərin psixoloji dəstək almasını da tövsiyyə edirik. Müəyyən testlər vasitəsi ilə şagirdin həm marağı olan sahəni, həm də uğur qazana biləcəyi ixtisası müəyyən etmək mümkündür. Bəzi valideynlər ixtisas seçimi və imtahan mövzusunda uşaqlardan daha çox həyəcanlanır və narahat olur. Mümkün qədər bunu uşaqlara yansıtmamalarını daha doğru olar. Belə halda bəzi həssas uşaqlar, yaxşı bal toplamazsa valideyninin onu sevməyəcəyini və ya hər kəsin ona əsəbləşəcəyini düşünərək yalnış qərarlar verər".