Pakistan Əfqanıstan gərginliyi: Risklər, nəticələr...

11 oktyabrda Pakistan ilə Əfqanıstan arasında sərhəd boyunca ciddi toqquşmalar baş verib və bu, bölgədə gərginliyin yeni mərhələyə keçdiyinin göstəricisi hesab edilə bilər.

Hazırda münaqişənin tam həlli istiqamətində ciddi nələrsə demək olmur. Münaqişə ilə bağlı son olaraq Donald Tramp açıqlama verib və sonlandıracağını bildirib.

Ancaq bu insidentin bir sıra məqamları, səbəbləri və mümkün nəticələri haqqında danışmaq olar.
Münaqişəyə səbəb kimi bir neçə əsas fakt demək olar. Məsələn, TTP məsələsi.

Pakistan Talibanı uzun müddətdir ki, Pakistan hakimiyyəti üçün ciddi təhlükə mənbəyi hesab edir. Islamabad iddia edir ki, TTP üzvləri Əfqanıstan torpaqlarında sığınacaq tapır, oradan Pakistan daxilində hücumlar təşkil edirlər.
Pakistan sərhəd pozuntularına qarşı sərt cavab verməklə öz suverenliyini qoruya biləcəyini göstərəcək mesaj vermək istəyir. Taliban hökuməti isə Pakistanın hava əməliyyatları və sərhəd müdaxilələrinin doğruluğunu sorgulamaqla dayanır.

Üstəlik, bölgədəki güc balansı və regional əlaqələr də buraya aiddir. Daha dəqiq, Hindistan, Çin, İran kimi böyük dövlətlərin Cənubi Asiya siyasətləri, o cümlədən Əfqanıstan-Pakistan münasibətlərində rolu da bu gərginliyə əlavə parametrlər gətirir.

Bəs bu münaqişədə hansı risklər var?

İlk növbədə, sərhəd bölgələrinin sıx yaşadığı yerlərdə mülki insanlar döyüş zonasına qədər uğraya bilər. Hadisələrin şərtlsiz genişlənməsi insan tələfatı və qaçqın axını riskini artırır.

Pakistan və Əfqanıstan arasındakı bu münaqişə cəlbedici tərəfləri (məsələn, qonşu dövlətləri, böyük gücləri) qoşa bilər və bölgə sabitliyini poza bilər. Nəhayət, bu toqquşmalar diplomatik əlaqələrə mənfi təsir edəcək. Yəni ticarət, sərhəd keçidləri və əməkdaşlıq imkanları məhdudlaşa bilər.

Ümumilikdə, 11 oktyabrın hadisələri Pakistan-Əfqanıstan münasibətlərində yeni bir dönəmə işarə edir. Bu, yalnız bir sərhəd qarşıdurması deyil, bölgədəki dərin təhlükəsizlik və siyasi dilemmanın əyani ifadəsidir.

Elmar

Gununsesi.info