Panama kanalı gəmilərin keçidini məhdudlaşdıracaq

Quraqlıq və anomal istilər gözlənildiyi üçün Panama kanalı sentyabrdan etibarən gündəlik gəmi keçidlərinin sayını azaldacaq.

SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi məlumata görə, Panama kanalı El-Ninyo hava hadisəsinin təsiri ilə su səviyyəsinin aşağı düşəcəyi gözləntiləri fonunda sentyabrın əvvəlindən gəmi hərəkətinə məhdudiyyətlər tətbiq etməyə hazırlaşır.

Kanalın fəaliyyətinə nəzarət edən Panama Kanalı İdarəsi bildirib ki, qarşıdakı dövrdə daha quru hava şəraiti ilə bağlı narahatlıqlar səbəbindən gündəlik keçidlərə limit qoyulacaq.

Yeni qaydalara əsasən, sentyabrın 4-dən etibarən kanaldan gündə maksimum 34 gəminin keçməsinə icazə veriləcək. Sentyabrın 15-dən isə bu rəqəm 32-yə endiriləcək.

Bu qərar Panama Kanalı İdarəsinin əvvəlki mövqeyindən geri addım kimi qiymətləndirilir. Qurum may ayında Reuters-ə bu il gəmi keçidlərinin məhdudlaşdırılmasının planlaşdırılmadığını bildirmişdi. Həmin vaxt ötən il tətbiq olunan suya qənaət tədbirlərinin vəziyyəti yaxşılaşdırdığı qeyd edilirdi.

Panama kanalı dünya dəniz ticarətinin təxminən 5 faizini təmin edir. Kanal sutkada təxminən 40 gəminin keçidi üçün nəzərdə tutulsa da, iyun ayından etibarən orta hesabla gündə 35 gəmi burada tranzit həyata keçirib.

Gəmi keçidlərinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldılması kanaldan istifadə edən sənaye sahələri üçün beynəlxalq yükdaşımaların ləngiməsinə səbəb ola bilər. Bu isə daşınma xərclərinin artması ilə nəticələnə bilər.

2023-cü ildə yaşanan şiddətli quraqlıq zamanı Panama kanalından keçən gəmilərin sayı təxminən 36 faiz azalmış, nəticədə qlobal təchizat zəncirində ciddi problemlər yaranmışdı.

Həmin dövrdə su səviyyəsinin aşağı düşməsi həm El-Ninyo hadisəsi, həm də insan fəaliyyətinin sürətləndirdiyi iqlim dəyişikliyi ilə əlaqələndirilmişdi.

El-Ninyo Sakit okeanın şərqində tropik suların normaldan daha isti olması ilə müşayiət olunan və adətən hər iki-yeddi ildən bir baş verən təbii iqlim hadisəsidir.

Bu hadisənin yaratdığı hava şəraiti regiona, eləcə də qlobal miqyasda müxtəlif ərazilərə təsir göstərə bilər. Bəzi bölgələrdə həddindən artıq istilər və quraqlıq, digər ərazilərdə isə güclü yağışlar və daşqınlar müşahidə oluna bilər.

Alimlər qarşıdakı aylarda xüsusilə güclü El-Ninyo hadisəsinin baş verəcəyini gözləyirlər. Onun tarixdə ən güclü El-Ninyo hadisələrindən biri ola biləcəyi və ekstremal hava şəraitinin artmasına səbəb olacağı bildirilir.

Panama kanalı gəmilərin Sakit okeandan Karib dənizinə və əks istiqamətdə hərəkəti zamanı onları qaldırıb-endirən şlüz sistemindən istifadə edir.

Bu sistemin fəaliyyəti üçün əsasən yaxınlıqdakı göl və su anbarlarından, xüsusilə Qatun gölündən əldə edilən şirin sudan istifadə olunur.

Qatun gölü eyni zamanda Panama əhalisinin içməli su təminatında mühüm rol oynayır. Paytaxt Panama-Siti də daxil olmaqla yaxın şəhərlərin su təchizatında bu mənbədən istifadə edilməsi quraqlıq dövründə su ehtiyatlarına olan təzyiqi daha da artırır.

Bu səbəbdən Panama Kanalı İdarəsi əvvəlki illərdə də su ehtiyatlarına qənaət etmək məqsədilə gəmi keçidlərinə məhdudiyyətlər tətbiq edib.