Parkinson xəstəliyinin ilkin əlamətləri aşkar edilib

Parkinson xəstəliyinin əlamətləri ümumiyyətlə irəliləmiş mərhələlərdə ortaya çıxsa da, Çinli tədqiqatçılar bu prosesin çox daha erkən dövründə fərq edilə biləcəyini göstərən vacib bir kəşfə imza atıblar.

Bizimyol.info xəbər verir ki, siçanlar üzərində aparılan tədqiqatda, əyilmə, tullanma və gediş davranışlarındakı dəyişikliklərin, beyin bölgəsindəki müəyyən dopamin neyronlarının itirilməsi ilə birbaşa əlaqəli olduğu məlum olub.

Çin Elm Akademiyasından olan tədqiqatçılar, "substantia nigra pars compacta" (SNc) adlanan orta beyin bölgəsindəki dopamin neyronlarının azalmasının, sözügedən davranışlarda görünən dəyişikliklərə səbəb olduğunu qeyd ediblər. Bu tapıntılar Parkinson xəstəliyinin hələ diaqnoz qoyulmadan əvvəl aşkar edilə biləcəyini göstərir.

Parkinsonun məlum olan erkən əlamətləri arasında narahatlıq, qoxu itkisi, yuxu pozğunluqları və depressiya yer alır. Lakin titrəmə, üz ifadəsi azalma və yazı dəyişiklikləri kimi simptomlar adətən xəstəliyin irəliləmiş mərhələlərində görülür. Bu səbəbdən erkən davranışsal dəyişikliklərin fərq edilməsi çox böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Tədqiqatda, dopamin neyronlarının azaldığı iki fərqli siçan modelində süni intellekt dəstəyi ilə davranış analiz sistemi istifadə edilib. Bu sistem sayəsində ənənəvi müşahidələrin görə bilmədiyi incə davranışsal detallar aşkarlanıb. “Dırmaşma” adlanan və dik durmağa meylli olan davranış da bu tədqiqatda incələnib.

Tədqiqatda yalnız SNc bölgəsindəki neyron itkisi səbəbindən bu davranışların dəyişdiyi, ventral tegmental sahə (VTA) kimi digər dopamin mərkəzləri ilə əlaqələndirilmədiyi müəyyən edilib. Bu fərq, xəstəliyin erkən diaqnozunda hansı beyin bölgələrinin hədəf alınmalı olduğuna dair ipucları təqdim edir.

Tədqiqatın müəlliflərindən Xuemei Liu: “Davranışsal dəyişiklikləri müəyyən sinir zədələnmələri ilə əlaqələndirmək, Parkinsonun irəliləməsini daha yaxşı başa düşməyimizə kömək edir. Bununla yanaşı, müalicə strategiyalarının inkişaf etdirilməsini də asanlaşdırır”, - deyə bildirib.

Alimlər, əyilmə və bənzər davranışların Parkinson xəstəliyinin irəliləyişində potensial erkən göstəricilər olaraq mütəmadi olaraq izlənilməsini təklif edirlər.

Qadir, Bizimyol.info