Paşinyan erməniləri “sağ qalma uğrunda mübarizəyə” səsləyir TƏHLİL

Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan son çıxışında ölkədəki daxili siyasi proseslərin regional təhlükəsizlik mühitinə təsiri məsələsinə diqqət çəkmişdir. O, bəzi siyasi qüvvələrin Azərbaycan ilə əldə olunmuş sülh razılaşmasını yenidən nəzərdən keçirməyə çağırdığını bildirərək, bu cəhdlərin ölkənin təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər yaratdığını vurğulamışdır. Paşinyanın fikrincə, müharibə riskini yenidən gündəmə gətirən bu yanaşmalar Ermənistanın əldə etdiyi sabitliyi sarsıda və regionda yeni gərginlik ocaqlarının yaranmasına səbəb ola bilər.

Baş nazir çıxışında konkret olaraq Robert Koçaryan, Karen Karapetyan və Qagik Tsarukyan kimi siyasi fiqurların təmsil etdiyi qüvvələrin sülh prosesinə qarşı mövqe sərgilədiyini qeyd etmişdir. Bu kontekstdə Paşinyan mövcud vəziyyəti “tarixi yol ayrıcı” kimi xarakterizə edərək, ölkənin ya inkişaf yönümlü siyasəti davam etdirəcəyini, ya da yenidən təhlükəsizlik və müharibə riskləri ilə üz-üzə qalacağını bildirmişdir.

Paşinyanın çıxışı ilk növbədə Ermənistan daxilində mövcud olan siyasi parçalanmanı və bu parçalanmanın xarici siyasət kursuna təsirini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Burada əsas qarşıdurma xətti “sülh gündəliyi” ilə “revizionist (yenidən nəzərdən keçirən)” yanaşma arasında formalaşır. Paşinyan hökuməti sülhü strateji seçim kimi təqdim etdiyi halda, müxalif qüvvələr bu prosesi milli maraqlara zidd və ya yetərsiz hesab edir.

Bu vəziyyət siyasi legitimlik məsələsini də ön plana çıxarır. Paşinyan sülhün “böyük itkilər bahasına” əldə edildiyini vurğulamaqla, həm daxili auditoriyanı inandırmağa, həm də alternativ siyasi kursların risklərini qabartmağa çalışır. Bu, klassik siyasi diskurs texnikasıdır: mövcud siyasətin alternativini daha təhlükəli göstərmək yolu ilə ictimai dəstəyin qorunması.

Digər mühüm məqam təhlükəsizlik konsepsiyasının transformasiyası ilə bağlıdır. Paşinyan açıq şəkildə bildirir ki, Ermənistan artıq “zəmanətçilərə” deyil, öz gücünə əsaslanmalıdır. Bu yanaşma postsovet məkanında geniş yayılmış “xarici təhlükəsizlik təminatlarına arxalanma” modelindən qismən imtina kimi qiymətləndirilə bilər. Xüsusilə sülhməramlı qüvvələrin effektivliyi ilə bağlı səsləndirilən tənqidlər, regionda beynəlxalq aktorların rolunun yenidən qiymətləndirildiyini göstərir.

Bununla yanaşı, çıxışda “yaşamaq gündəmindən inkişaf gündəminə keçid” ideyası diqqət çəkir. Bu ifadə siyasi ritorikada mühüm dönüş nöqtəsini simvolizə edir. Yəni, dövlət artıq yalnız təhlükəsizlik problemlərinə fokuslanan mərhələdən çıxaraq iqtisadi və sosial inkişaf prioritetlərini ön plana çəkməyə çalışır. Lakin Paşinyanın fikrincə, sülhə qarşı çıxan qüvvələr bu prosesi geriyə - “sağ qalma mərhələsinə” qaytara bilər.

Nəhayət, Paşinyanın bəzi qüvvələri “xarici ölkələrin təmsilçiləri” kimi xarakterizə etməsi daxili siyasi mübarizənin daha sərt fazaya keçdiyini göstərir. Bu cür ittihamlar adətən siyasi diskursun radikallaşmasına və kompromis imkanlarının azalmasına gətirib çıxarır. Bu isə öz növbəsində həm daxili sabitlik, həm də regional sülh prosesi üçün əlavə risklər yaradır.

Nəticə etibarilə, təqdim olunan çıxış Ermənistanın hazırkı siyasi reallığında sülh və təhlükəsizlik məsələlərinin yalnız xarici siyasət problemi olmadığını, eyni zamanda ciddi daxili siyasi mübarizə predmetinə çevrildiyini göstərir. Bu isə regionda davamlı sabitliyin təmin olunmasının yalnız dövlətlərarası münasibətlərdən deyil, həm də ölkədaxili siyasi konsensusdan asılı olduğunu bir daha təsdiqləyir.