Paşinyan Ermənistan qızılını Türkiyəyə verir? Amulsar yatağı ətrafında QALMAQAL

Son aylarda Ermənistan mediasında Amulsar qızıl yatağının istismarı və baş nazir Nikol Paşinyanın yeraltı sərvətlərlə bağlı siyasəti geniş müzakirə olunur.
Bizim.Media xəbər verir ki, müzakirələrə səbəb olan materiallarda, o cümlədən Türkiyənin Veryansın TV nəşrində yayımlanan yazılarda layihədə Türkiyə şirkətləri də daxil olmaqla xarici kapitalın rolunun artdığı iddia edilir.
Amulsar Ermənistanın qızıl ehtiyatlarına görə ikinci ən böyük yatağı hesab olunur və qiymətləndirmələrə görə burada 73 tondan artıq qızıl mövcuddur. Layihənin operatoru ABŞ-Kanada mənşəli Lydian International şirkətinin Ermənistan bölməsi olan Lydian Armeniadır. 2025-ci ilin fevralında Ermənistan hökuməti investisiya sazişini təsdiqləyərək hasil edilən qızılın beynəlxalq bazarlara ixracına imkan yaradıb.
Məhz bu qərar Ermənistan cəmiyyətinin böyük bir hissəsində ciddi narazılıq doğurub. Bir çoxları bunu hakimiyyətin seçkiöncəsi vədləri ilə real siyasəti arasında son qopma kimi qiymətləndirir. Milli maraqların qorunması şüarı ilə hakimiyyətə gələn Paşinyanın bu addımı tənqidçilər tərəfindən həmin prinsiplərdən imtina kimi dəyərləndirilir.
İctimai xadimlər və ekspertlər bildirirlər ki, strateji əhəmiyyətli yataq dövlət nəzarətinin minimal olduğu bir model üzrə idarə edilir və bunun əhaliyə real faydası aydın deyil. Sazişlərin şərtlərinin qapalı saxlanılması və hüquqların məhdud sayda şirkətin əlində cəmlənməsi xalq iradəsinin nəzərə alınmaması kimi qəbul olunur.
Bəzi nəşrlərə görə, 2025-ci ildən etibarən layihəyə yeni xarici investorlar qoşulub və yatağın modernləşdirilməsi üçün maliyyə ayırırlar. Qeyri-rəsmi məlumatlara əsasən, faktiki hasilat 2025-ci ilin yazında başlayıb və təxminən 1,5 milyon ton filizdən 1 ton təmiz qızıl əldə edilib.
Məhsulun satış mexanizmində əsas rol Global Mining Limited şirkətinə məxsusdur. 2020-ci ildə erməni sahibkar Xaçatur Sukiasyan tərəfindən yaradılmış bu şirkətin hasil edilən bütün qızılı almaq və ixrac etmək üçün eksklüziv hüquqa malik olduğu iddia olunur. Tənqidçilər hesab edir ki, bu model milli sərvətlərin dar bir qrupun maraqlarına xidmət etməsi təəssüratını gücləndirir.
Ekspert dairələrində, həmçinin, gələcəkdə qızılın bir hissəsinin Türkiyənin Anatolia Aurum A.Ş. şirkətinə uzunmüddətli müqavilələr əsasında satıla biləcəyi versiyası müzakirə olunur. Lakin mümkün razılaşmaların detalları ictimaiyyətə açıqlanmır ki, bu da hökumətə inamsızlığı daha da artırır.
Amulsar layihəsinin ekoloji və sosial təsirləri də Ermənistanda hələ də ciddi narahatlıq doğurur. Bu məsələ əvvəllər kütləvi etirazlara və məhkəmə çəkişmələrinə səbəb olmuşdu. Bir çox vətəndaş hasilatın davam etdirilməsini Paşinyanın yerli əhalinin və vətəndaş cəmiyyətinin mövqeyini bilərəkdən nəzərə almaması kimi qiymətləndirir.
Nəticədə Amulsar ətrafındakı müzakirələr artıq təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi məsuliyyət məsələsi kimi dəyərləndirilir. Ermənistan cəmiyyətinin əhəmiyyətli hissəsi bu siyasəti xalqın maraqlarına xəyanət və Paşinyanın hakimiyyətə gələrkən bəyan etdiyi dəyərlərdən imtina kimi görür.

Bizim.Media