Paşinyan nəyə eyham vurur?

“Ermənistanla Azərbaycan arasında bərqərar olan sülh və yaxın gələcəkdə mütləq baş verəcəyi gözlənilən regional nəqliyyat əlaqələrinin blokdan açılması mədənçıxarma sektorunda bizim üçün yeni imkanlar yaradacaq”.
“Cebheinfo.az”-ın məlumatına görə, oktyabrın 3-də Baş nazir Nikol Paşinyan “Ermənistanın Dağ-Mədən Sənayesi” Forumunda çıxışı zamanı belə  deyib. “Mis filizinin ixracı ölkəmiz, iqtisadiyyatımız üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Lakin biz Ermənistanda səmərəli mis əritmə zavodunun yaradılması sazişinin reallığa çevrilməsi üçün nə edə biləcəyimizi düşünməliyik. 

Amma bu, zəncirin sonu deyil. Çünki bundan sonra biz bu zənciri genişləndirmək barədə düşünməliyik ki, mis məhsulları və ya misin geniş istifadə olunduğu məhsulların Ermənistanda eyni sənaye sahələri və investisiyaları olsun. Çünki Ermənistanda mis məmulatlarının və ya həmin məhsulların geniş istifadə olunduğu oxşar sənaye və investisiya sahələri var. Eyni şey qızıla da aiddir. Bu da son dərəcə vacib məsələdir. Mən mineral ehtiyatlarımızın öyrənilməsi zərurətinə də toxunmaq istəyirəm, çünki bizdə olan biliklər Sovet dövründə əldə edilmiş məlumatlara əsaslanır. Əlbəttə, o dövrdə çox böyük işlər görülüb və  bunu qiymətləndirməmək olmaz. 

Lakin tədqiqat texnologiyaları da dəyişib və indi daha effektiv texnologiyalar var. Ermənistanda geoloji kəşfiyyat işlərinin yeni mərhələsinin başlanması məsələsini müzakirə etməliyik. İndi yeni istiqamətlər, o cümlədən  çox sürətlə inkişaf edən nadir torpaq metalları istiqaməti açılır və ya ən azından ona maraq çox sürətlə artır”,- deyə Paşinyan bildirib. 

Ermənistanın Baş nazirinin bu çıxışında diqqəti çəkən iki mühüm məqam var. Nikol Paşinyan Ermənistanla Azərbaycan arasında nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin mütləq blokdan açılacağını deyir. Bununla da Paşinyan avqustun 8-də Vaşinqtonda Zəngəzurdan “Tramp marşrutu”nun açılmasına dair dair razılaşmaya sadiq qaldığına dair mesaj verir. 

Çünki son vaxtlar Ermənistan tərəfinin “Zəngəzur dəhlizi” ifadəsinə etməsi və “Tramp marşrutu”nun “yol” adlanmasının vacibliyi barədə bəyanatları bu məsələni mübahisələndirib. Görünür, Paşinyan “Tramp  marşrutu”nun yol və ya dəhliz adlanmasından asılı olmayaraq, ABŞ qarşısında öhdəliyə əməl edəcəyinə eyham vurur. 

Digər məqam Ermənistanın dağ-mədən sənayesi məhsullarının beynəlxalq bazarlara çıxışının təşkili ilə bağlıdır. Bu baxımdan, Nikol Paşinyan Ermənistanda hasil olunan mis, qızıl, almaz, sink və digər qiymətli metalların Azərbaycan üzərindən ixracını xüsusi vurğulamaqla nəqliyyat yollarının blokdan açılmasının öz ölkəsinin  iqtisadiyyatına fayda gətirəcəyinə erməniləri inandırmağa çalışır. 

Qeyd edək ki, dağ-mədən sənayesi məhsullarının Ermənistan ixracatında təxminən 40 faiz paya mailk molmaqla əsas yer tutur. 2024-cü ildə Ermənistan 77 566,9 kq qızıl ixrac edib. Lakin illik artımın azalması müşahidə olunur. Qızılın hasilatı  3,2 dəfədən 2,7 dəfəyə enib. 2024-cü ildə ixrac edilən qızılın gömrük dəyəri də 4,3 dəfədən 3 dəfəyə qədər azalaraq 5,6 milyard dollar təşkil edib. 

Ötən il Ermənistanda mis konsentratının istehsalının illik dinamikası 280,8 min ton təşkil edib. Mis istehsalının həcmi 8,4 faiz azalmadan 6,6 faiz artım arasında dəyişib. 2024-cü ildə Ermənistandan misil və qızıl filizinin əsas alıcıları Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Çin, Honq-Konq, Rusiya, Cənubi Koreya, Belçika olub. Lakin Azərbaycanla nəqliyyat marşrutlarının bağlı olması yüklərin daşınması imkanlarını çətinləşdirir və xərclərin artmasına gətirib çıxarır. 

Zəngəzur dəhlizinin açılması Ermənistan məhsullarının Asiya bazarlarına və Rusiyaya daşınmasını asanlaşdıracaq. Daşıma xərclərinin aşağı düşməsi Ermənistanın dağ-mədən sənayesinə və qiymətli metallara marağı artıra bilər. Paşinyan qiymətli və əlvan metalların istehsalında müşahidə olunan azalmanı daha çox daşıma imkanlarının məhdud olması ilə izah etməyə çaılşır. Ona görə də Ermənistanın Baş naziri dağ-mədən sənayesini inkişaf etdirmək və bu sahəyə yeni texnologiyaların cəlbi üçün Azərbaycanla nəqliyyat əlaqələrini blokdan açmağı təklif edir. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Paşinyan sülh

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin