Paşinyan üçün seçkilər yalnız başlanğıcdır Politoloq

 Hər gün baş nazir üçün mübarizə ilə yadda qalacaq

“2026-cı ilin seçkiləri Ermənistanın geosiyasi taleyini müəyyən edəcək referendumdur”

Məlum olduğu kimi Ermənistan hökuməti 2026-cı ildə keçiriləcək parlament seçkilərinə xarici müdaxilənin qarşısını almaq üçün Avropa İttifaqından kömək istəyib. Bu barədə Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas deyib. Onun sözlərinə görə, AB-nin toplantılarında Ermənistana bu məsələdə necə kömək edə biləcəkləri müzakirə edilir. Ermənistan xarici müdaxilənin qarşısını almaq üçün bizdən kömək istəyib". Kallas həmçinin bildirib ki, Avropa İttifaqı bu məqsədlə Ermənistana 15 milyon avro ayıracaq. Ermənistan XİN-in mətbuat katibi Ani Badalyan bildirib ki, müxtəlif istiqamətlər üzrə, o cümlədən hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə sahəsində Ermənistanın dayanıqlılığının artırılmasına yönəlmiş Ermənistan-Aİ əməkdaşlığı davamlı xarakter daşıyır və yeni başlamayıb. XİN sözçüsü deyib ki, tərəfdaşlığın inkişafı ilə paralel olaraq Ermənistanın demokratik və iqtisadi dayanıqlılığının gücləndirilməsinə yönəlmiş müxtəlif təşəbbüslər nəzərdən keçirilir, hazırlanır və təsdiqlənir: "Bu prinsip əsasında, məsələn, hazırda aktiv icra mərhələsində olan "Dayanıqlılıq və artım" proqramı, eləcə də Ermənistanda Aİ missiyasının yerləşdirilməsi barədə qərar qəbul edilib. Seçki proseslərinin demokratik standartlara uyğun şəkildə təmin edilməsi yolunda mümkün hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə məqsədilə əməkdaşlıq, bu istiqamətdə Aİ-nin və üzv ölkələrin təcrübə və alətlərinin nəzərə alınması ilə göstərilən Aİ dəstəyi də istisna deyil. Müvafiq olaraq, bəli, bu istiqamətdə birgə müzakirələr nəticəsində formalaşmış təşəbbüslər mövcuddur və onlar üzrə qərarlar qəbul ediləcəyi təqdirdə ictimaiyyət lazımi şəkildə məlumatlandırılacaq".

Bakı Politoloqlar Klubunun sədri, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Zaur Məmmədov Sherg.az-a açıqlamasında deyib ki, Aİ-nin xarici siyasət üzrə nümayəndəsinin "Ermənistan seçkilərdə xarici müdaxilənin qarşısının alınması üçün Avropa İttifaqından yardım istəyib" açıqlaması Kallasın bağlı qapılar arxasında müzakirə olunan məsələni açıq müstəviyə çıxarmasıdır. Ekspert vurğulayıb ki, Paşinyanın belə bir müraciətlə çıxış etməsi hakimiyyətinin həm daxili, həm də xarici müstəvidə üzləşdiyi çağırışları açıq şəkildə ortaya qoyur:

"Kaya Kallasın bəyanatı, əslində, Paşinyana köməkdən daha çox, yatanın ayıldılması, geosiyasi mübarizənin şiddətlənməsinin sürətləndirilməsidir. Hər halda Aİ Paşinyana köməyi səssizcə edə bilərdi. Bunu geniş auditoriyaya çıxarmağa ehtiyac vardımı? Məlum məsələdir ki, Paşinyan 2018-ci ildən bəri Moskvanın Ermənistan üzərində qurduğu klassik "patron-vassal" modelini tədricən sarsıtmağa çalışır. KTMT-dən faktiki uzaqlaşma, Qərblə siyasi dialoqun intensivləşməsi, Qarabağ məsələsində Rusiyanın "təhlükəsizlik təminatçısı" rolunun itirilməsi Kremlin Ermənistandakı təsir rıçaqlarını zəiflədib. Lakin bu rıçaqlar tam sıradan çıxmayıb. Rusiya ilə əlaqəli siyasi elita, media resursları, təhlükəsizlik strukturlarında qalan köhnə şəbəkələr seçki dövründə informasiya manipulyasiyası, legitimliyin şübhə altına alınması və kütləvi etirazların qızışdırılması üçün hələ də əlverişli alətlərə malikdir".

Z.Məmmədov əlavə edib ki, heç kimə sirr deyil ki, 2026-cı ildə keçiriləcək seçkilər bu dəfə sadəcə hakimiyyət uğrunda mübarizə deyil:

"Budəfəki seçkilər Ermənistanın hansı geosiyasi məkanın bir hissəsi olacağına dair "referendum" xarakteri daşıyır. Xarici müdaxilə ehtimalı isə bu seçimi Ermənistan cəmiyyətinin deyil, xarici güclərin iradəsinə tabe edə bilər. Ona görə də mövcud hakimiyyət erməni vətəndaşları qarşısında bu şüarı qoymalıdır. Ermənistan üçün əsas sual artıq "Paşinyan qalacaqmı?" deyil. Əsas sual budur ki, Ermənistan seçkilər vasitəsilə suveren qərar verə biləcək, yoxsa yenidən kənar qüvvələrin siyasi ssenarilərinin obyekti olacaq? Hadisələr göstərir ki, təkcə seçkilərə qədər yox, seçkilərdən sonra da qaynar keçəcək. Hər bir gün Paşinyan üçün çağırışların dəf edilməsi üçün mübarizə kimi yadda qalacaq. Gürcüstanda illər əvvəl baş verənləri unutmamalıyıq. Cənubi Qafqazda real təhlükəsizlik arxitekturası artıq kağız üzərindəki alyanslar deyil, faktiki güc və məsuliyyət daşıyan aktorlar üzərində formalaşır. Bu kontekstdə Azərbaycan və Türkiyə bölgədə təhlükəsizliyin əsas qarantları kimi çıxış edirlər".

Siyasi şərhçi diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycan regionda status-kvonun dəyişdirilməsində həlledici rol oynayan dövlətdir:

"Uzun illər davam edən qeyri-müəyyənlik, "dondurulmuş münaqişə" adı altında saxlanılan xaos məhz təhlükəsizliyin əsas mənbəyi idi. 2020-ci ildən sonra Bakı göstərdi ki, təhlükəsizlik yalnız güc balansını bərpa etməklə və beynəlxalq hüquqa əsaslanan reallıq yaratmaqla mümkündür. Bu baxımdan Azərbaycan regional nizamı pozan yox, əksinə, onu formalaşdıran aktora çevrildi. Azərbaycan-Türkiyə tandemi bölgədə təhlükəsizliyin təminatçısı kimi çıxış edərkən fərqli model təqdim edir. Bu model nə Rusiyanın postsovet "nəzarət və asılılıq" yanaşmasına, nə də Qərbin uzaqdan normativ tövsiyələrinə bənzəyir. Burada əsas prinsip sadədir - suverenlik, sərhədlərin toxunulmazlığı və kommunikasiya xətlərinin təhlükəsizliyi. Məhz bu prinsiplər regionda davamlı sabitliyin əsasını təşkil edir. Ermənistan üçün də bu reallığın əhəmiyyəti böyükdür. Paşinyan hökuməti gec də olsa anlamağa başlayır ki, ölkənin təhlükəsizliyi artıq üçüncü tərəflərin qeyri-müəyyən "zəmanətləri" üzərində qurula bilməz. Ermənistanın real təhlükəsizliyi qonşularla münasibətlərin normallaşmasından, regional layihələrə qoşulmasından və hərbi-siyasi avantüralardan imtina etməsindən keçir. Bu mənada Azərbaycan və Türkiyənin yaratdığı yeni regional düzən Ermənistan üçün təhdid yox, alternativ təhlükəsizlik imkanıdır".