“Paşinyanın yerinə revanşist biri gələrsə, Rusiya Azərbaycanla münasibətləri necə tənzimləyəcək?..”

“Rusiyanın əgər Azərbaycana qarşı siyasətini dəyişmək fikri olarsa da, o halda yalnız özünə ziyan vurmuş olar...”

“Tutaq ki, Robert Köçəryan hakimiyyətə gəlsə də, o yalnız sözdə deyə bilər ki, “biz Qarabağı azad etməliyik”. Halbuki, o özü gözəl başa düşür ki, artıq Qarabağda və yaxud Zəngəzurda Azərbaycanın iradəsinə qarşı hansısa addımlar atmaq qeyri-mümkündür...”

Baş verənlərdən aydın olur ki, Rusiya resurslarının məhdudluğuna rəğmən Gürcüstanda İvanişvili hakimiyyətini qorumaqla paralel olaraq Ermənistanda Paşinyan hakimiyyətini də devirərək onu öz sadiq fiquru ilə əvəzləməklə ölkəni yenidən for-postuna çevirməyə çalışır. Tutaq ki, sabah Kreml bu məqsədinə çatdı və məsələn, Robert Köçəryan və ya oğlu Levon  Köçəryan kimi revanşist biri hakimiyyətə gəldi. Bu halda Moskva Bakı ilə münasibətləri necə tənzimləyəcək. Çünki Paşinyana alternativ olan hakimiyyət yenidən Azərbaycana və Türkiyəyə qarşı ərazi iddialarıyla çıxış etməli və öncə Qarabağı geri qaytaracağına söz verməlidir?.. Başqa sözlə, Azərbaycanla sözün əsil mənasında növbəti müharibəyə hazırlaşmalıdır...

Mövzu ilə bağlı Moderator.az-a açıqlamasında AzVP sədri Akif Nağı bunları söyləyib:

“Rusiyanın Ermənistanı və Gürcüstanı əvvəlki səviyyədə nəzarətə götürməsi qeyri-mümkündür. Proseslər gedir və hər iki ölkədə müəyyən siyasi və sosial qüvvələr, öz gələcək inkişaf yolları, perspektivləri ilə bağlı iradələri var. Onlardan heç biri birmənalı şəkildə Rusiyaya meyilli kursu və orientasiyanı götürmür. Ermənistan da, Gürcüstan da çox əziyyət və çətinliklərdən sonra Azərbaycan nümunəsindən istifadə edirlər. Azərbaycan isə təxminən 30 il öncədən- 1990-cı ilin ortalarından bəri balanslaşdırılmış mövqe tutdu. Bunun da mahiyyəti o deməkdir ki, ölkəmiz nə Qərbə, nə də Rusiyaya tam şəkildə üstünlük vermədi. Təbii ki, 1990-cı illərdə və 2000-ci illərin əvvəllərində bunu etmək Azərbaycan üçün çox çətin idi. Azərbaycan həmin dövrdə hələ zəif idi, Türkiyə də ölkəmizə istənilən dəstəyi verə bilmirdi. Lakin bütün həm xarici, həm də Qərbin, eləcə də Rusiyanın ölkə daxilindəki proksilərinin təzyiqlərinə rəğmən Azərbaycan iqtidarı, xüsusən də İlham Əliyev dövründə balanslaşdırılmış siyasi xətti  davam etdirdi... 

Azərbaycandan sonra belə bir mövqeni Cənubi Qafqazda ilk olaraq Ermənistan nümayiş etdirdi. 2018-ci ildə hakimyyətə gəldikdən sonra Paşinyan Rusiyaya qarşı çox sərt bir mövqe tutdu və açıq şəkildə Qərbə doğru gedirdi. Ancaq müəyyən bir müddətdən sonra anladı ki, Rusiyanın ən azından onun Qərbə doğru gedişinə mane olmaq üçün təsir imkanları, rıçaqları var. Ona görə də rəsmi İrəvan Moskva ilə də münasibətləri normallaşdırıb saxlamağa çalışdı. Və bu günədək Paşinyan iqtidarı həmin siyasəti davam etdirir, Rusiya ilə münsibətlərin üzərindən xətt çəkmir. Elə Paşinyanın son ziddiyyətli açıqlamaları da bunu göstərir. O zaman-zaman KTMT-dən çıxacaqlarını bildirir. Ancaq Ermənistan XİN rəhbəri və digərləri də bildirirlər ki, bizim KTMT-dən çıxmaq fikrimiz yoxdur, sadəcə orada fəal deyilik, qərarların verilməsinə təsir göstərə bilmirik. Buna görə həmin təşkilatın fəaliyyətində iştirakımızı vacib hesab etmirik, ancaq heç rəsmi qaydada təşkilatın üzvlüyündən çıxmırıq.  Bu da, təbii ki, Rusiya ilə münasibətlərin saxlanması deməkdir. Ümumiyyətlə, Paşinyan hökuməti Rusiyanın himayəsi  altında keçirilən tədbirlərə gah qoşulur, gah da imtina edir. Lakin dəfələrlə bildirirlər ki, Moskva ilə ciddi şəkildə konfrontasiyaya getmək fikirləri yoxdur. Eyni siyasəti Gürcüstanın bugünkü hakimiyyəti yeridir və o da balanslaşdırılmış siyasət aparır. Rusiya ilə də, Qərblə də münasibət saxlayır. Avrointeqrasiyadan tam şəkildə imtina etmirlər. Sadəcə bəyan edirlər ki, avrointeqrasiya prosesini 2028-ci ilədək dondururuq, ondan sonra yenidən bərpa edəcəyik. Yəni Qərbdən tam şəkildə uzaqlaşmırlar.  Eyni zamanda Rusiyanın bəzi tələblərinə uyğun davransalar da, tam şəkildə onun himayəsinə keçməyi də qəbul etmirlər...

Deyilənlər baxımından belə düşünürəm ki, bir müddət sonra hətta Moskva İrəvanda istənilən şəxsi hakimiyyətə gətirsə belə, Ermənistanı əvvəlki kimi forpost olaraq idarə edə bilməyəcək. Çünki orada artıq Paşinyan getsə, iqtidara başqası gəlsə də, fərqli proseslər oturuşub və hakimiyyət balanslaşdırılmış siyasəti davam etdirəcəkdir.  Bir sözlə, Kreml bundan sonra özünü istər Grücüstanda, istərsə də Ermənistanda tam möhkəmlənmiş şəkildə hiss etməyəcək ki, Azərbaycana qarşı da siyasətini dəyişsin. Əsas məsələ ondan ibarətdir ki, Azərbaycan regionda həddindən artıq güclüdür. Ona görə də hətta hipotetik olaraq Ermənistan və Gürcüstan Rusiyanın tabeliyinə keçsə belə, yenə də bu onun Azərbaycana qarşı siyasətinin dəyişməsinə səbəb ola bilməz. Çünki Rusiya əvvəlki Rusiya deyil- yetərincə zəifləyib, Azərbaycan isə həddindən artıq güclənib və onun münasibətləri, təbii, üzvi şəkildə birləşmiş Türkiyə kimi qardaşı, arxası var. Odur ki, bu və digər səbəblərdən  hətta Rusiyanın əgər Azərbaycana qarşı siyasətini dəyişmək fikri olarsa da, o halda yalnız özünə ziyan vermiş olar.  Hər halda bu dediklərimizi də tam arxayınlaşmaq üçün demirik. Azərbaycan da regionda və dünyada baş verən hadisələri diqqətlə izləyir.  Rusiya bu gün Ermənistana artıq nə vəd edə bilər ki, Ermənistan özü Qarabağdan imtina edib. Tutaq ki, Robert Köçəryan hakimiyyətə gəlsə də, o yalnız sözdə deyə bilər ki, “biz Qarabağı azad etməliyik”. Halbuki, o özü gözəl başa düşür ki, artıq Qarabağda və yaxud Zəngəzurda Azərbaycanın iradəsinə qarşı hansısa addımlar atmaq qeyri-mümkündür.  Bunu Ermənistanın bütün siyasi dairələri yaxşı başa düşür. Bugünkü Paşinyan iqtidarının isə əsas  məqsədi odur ki, 29,7 kv.km-lik Ermənistan ərazisini rəsmiləşdirsinlər. Və Azərbaycan da bütün bunları çox yaxşı bilir.  Amma bu gün hər hansı ciddi bir təhlükə yoxdursa da, onun ola biləcəyini də nəzərə almaq lazımdır.  Azərbaycan da bu cür üslubda sanballı, düzgün siyasətini yeritməkdə davam edir...”

Sultan Laçın