Paşinyanın Zəngəzurda qurduğu oyun: 3 il əvvəl başladı İki ölkə təşvişdə

2024-cü il avqust ayının əvvəllərində ABŞ-ın iki hərbi təyyarəsinin İrəvanda aerodroma eniş etməsi səs-küyə səbəb olmuşdu. Həmin zaman bu hadisə regionun geosiyasi reallıqları baxımından az qala yeni mərhələnin başlanğıcı kimi dəyərləndirildi. Məlumata görə, sözügedən təyyarələrdə hərbçilər və müvafiq texnikalar var idi. Bildirilirdi ki, amerikalı əsgərlərin bir hissəsi Zəngəzur bölgəsinə dislokasiya olunublar. Bu isə regionda Qərb hərbi varlığının artması, ABŞ–Ermənistan münasibətlərinin yeni müstəviyə keçməsi və Rusiyanın bölgədəki ənənəvi təsirinin zəifləməsi kimi şərh edildi.

Həmin ABŞ hərbçiləri Ermənistan ərazisində qaldımı, yoxsa geri döndülər? Bu proses Ermənistanın Qərbə yönəlmiş strateji kursunun başlanğıcı idimi? “Tramp yolu”nun əsası 1 il öncə bu şəkildə qoyula bilərmi?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Şəhla Cəlilzadə deyib ki, Ermənistan 44 günlük müharibədə məğlub olduqdan sonra hərbi-siyasi reorientasiyaya start verib:

“Bu konteksdə Ermənistanın Hindistan və Fransa hesabına silah arsenalını yeniləməsi, ABŞ-la birgə 2023-cü ildən bəri hər il hərbi təlimlər keçirməsi, ötən ilin iyulunda Vaşinqtonun İrəvandakı hərbi nümayəndəsinin müdafiə nazirinin müşaviri təyin olunması, həmçinin ABŞ-ın Ermənistanı kəşfiyyat məlumatları, kibertəhlükəsizlik mərkəzi və hərbi ambulans maşınları ilə təmin etməsi xüsusi vurğulana bilər. Vaşinqtonun İrəvana silah-sursat göndərməsi ilə bağlı açıq məlumatlar olmasa da, 2024-cü ilin dekabrında Ermənistan müdafiə nazirinin Pentaqona səfəri, hərbi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi ilə bağlı müzakirələr, ABŞ hərbi təyyarələrinin Ermənistan hava limanında görünməsi və sair gizli anlaşmaların ola biləcəyindən xəbər verir. Artıq 3 ildir ki, iki ölkə birgə hərbi təlimlər keçirir. Sonuncu dəfə 12–20 avqustda keçirilən belə tədbir çərçivəsində amerikalı hərbçilər, həmçinin ABŞ silahları Almaniyadakı hərbi bazadan Ermənistana daşınmışdı. Lakin artıq onlar geri qaytarılır”.

Həmçinin oxuyun:

Tovuz döyüşləri niyə başladı? – 5 il öncəki toqquşma geopolitik zəlzələ yaratdı

Şəhla Cəlilzadə

Ekspert bildirib ki, hərbi təlimlər Zəngəzur ərazisində keçirildiyi üçün müvafiq dislokasiya ola bilər:

“Lakin bu, daimi deyil. Əks təqdirdə, öncə İran və Rusiya buna sərt reaksiya verərdi. Odur ki, İrəvan bu prosesi yalnız Moskvadan tamamilə qopduqdan sonra reallaşdıra bilər. Bu da Ukraynada yaşanan proseslər nümunəsində hazırda mümkünsüz görünür. Ermənistan Qərblə hərbi-siyasi əməkdaşlıqlarını genişləndirməklə (Bolqarıstan, Çexiya, Yunanıstan, Kipr, Almaniya, İtaliya ilə son bir neçə ildə əldə olunan “müdafiə əməkdaşlıq sazişləri”, ABŞ-la strateji tərəfdaşlıq sazişi) yanaşı, Rusiya ilə balansı qorumağa çalışır”.

Qeyd edək ki, “Tramp yolu”nun (Zəngəzur dəhlizi-red.) açılması ilə bağlı ABŞ-la Ermənistanda sazişin imzalandığı, ərazinin 99 il müddətinə Vaşinqtona icarəyə verildiyi bildirilir.

Turan Rzayev
Globalinfo.az