Icma.az
close
up
RU
Pensiya almaq üçün 2 şahid kifayətdir

Pensiya almaq üçün 2 şahid kifayətdir

Icma.az bildirir, Cebheinfo saytına əsaslanaraq.

Son illər pensiya ilə bağlı bir sıra problemlər davamlı olaraq müzakirə edilsə də mövcud vəziyyət dəyişmir. 

Belə ki, nə pensiya yaşı, nə də pensiya kapitalı azaldılır, əksinə, bu istiqamətdə artım davam edir. Pensiya ilə bağlı mövcud problemlərdən biri də bir qrup vətəndaşların əmək pensiyasından kənarda qalması, yalnız müavinətdən “asılı” olmasıdır. 

2005-ci ilə qədər uzun illər işləyən bir şəxsin bu gün pensiya kapitalının görünməməsi ciddi problemdir. Ekspertlərin fikrincə, bu vəziyyət həmin dövrdə aparılmış əmək fəaliyyətinin və ödənilmiş sığorta haqlarının düzgün uçota alınmadığını göstərir. Onlar qeyd edirlər ki, 2006-cı ildən sonra fərdi hesablar sistemi tətbiq olunub və pensiya kapitalı elektron şəkildə toplanmağa başlayıb. 

Lakin bu, 2005-ci ilə qədər işləyən insanların əmək stajının nəzərə alınmaması üçün əsas vermir. Qanunvericiliyə görə, həmin dövr üçün iş stajı sənədlərlə təsdiqləndiyi halda pensiya hüququnun hesablanmasında istifadə olunmalıdır. 

Buna baxmayaraq, praktikada tez-tez rast gəlinən hal ondan ibarətdir ki, vətəndaş illərlə işləsə də, onun nə kapitalı görünür, nə də stajı tam şəkildə tanınır. Nəticədə belə şəxslər əmək pensiyası əvəzinə cəmi 220 manat sosial müavinət almağa məcbur qalırlar. 2005-ci ilə qədər olan əmək fəaliyyətinin tanınması iqtiqamətində hansı addımlar atıla bilər? 

Məsələ ilə bağlı iqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, 2005-ci ilə qədər olan stajın sistemdə görünməməsinin əsas səbəbi fərdi uçot sisteminin məhz 2006-cı il yanvarın 1-dən işə düşməsidir: 

“O tarixə qədər vətəndaşın ödədiyi sığorta haqqı pensiya kapitalı kimi toplanmırdı. Əvəzində ümumi əmək stajı götürülürdü. Problem də buradan yaranır: əmək kitabçası itibsə, müəssisə bağlanıbsa, arxiv yanılıbsa, stajı sübut etmək olmur”. 

Ekspert qeyd edib ki, bu vəziyyətin həlli üçün bir neçə real addım atmaq mümkündür və bəzilərinə bu artıq qismən tətbiq edilir:

“Birincisi, əmək kitabçası və ilkin sənədlərlə müraciətdir. 2006-dan əvvəlki dövrlər üçün əsas sübut əmək kitabçasıdır. Əgər kitabça varsa, DSMF-nin yerli şöbəsinə təqdim edilir. Onlar stajı "şərti kapital"a çevirirlər. Hər il üçün minimum əməkhaqqı əsas götürülür və 2006-ya qədər olan illər ümumi staja əlavə olunur. 

Kitabça yoxdursa, işlədiyin idarədən arayış, əməkhaqqı cədvəli, həmkarlar təşkilatının vəsiqəsi, əmr surətləri də keçərlidir. İkincisi, arxiv araşdırmasıdır. Müəssisə ləğv olunubsa, sənədlər Dövlət Arxivinə təhvil verilməlidir. Vətəndaş rəsmi sorğu ilə arxivdən işlədiyi dövrə aid əmr, cədvəl, şəxsi hesab vərəqi ala bilər. 

Arxiv arayışı da stajın tanınması üçün hüquqi əsasdır. Arxivdə də sənəd yoxdursa, problem böyüyür. Üçüncüsü, məhkəmə yoludur. Heç bir sənəd qalmadıqda, iki şahidin ifadəsi ilə məhkəmədə stajı təsdiqlətmək olur. Şərt odur ki, şahidlər həmin dövrdə səninlə bir yerdə işləsin və onların öz stajı rəsmi təsdiqlənsin. Məhkəmə qərarı DSMF üçün məcburidir və həmin illər staja əlavə edilir. 

Dördüncüsü, qanunvericilikdə dəyişiklik təşəbbüsüdür. İndi müzakirə olunan variantlardan biri "şərti stajın tanınması"dır. Yəni 2006-ya qədər hər il üçün ölkə üzrə orta əməkhaqqının müəyyən faizi qədər kapital hesablansın. Yaşı 60-ı keçmiş, amma stajını sübut edə bilməyən şəxslərə minimum pensiya verilsin. Bu, büdcədən əlavə xərc tələb edir, ona görə hələ qəbul edilməyib. 

Beşincisi, "əmək pensiyasına güzəştli çıxış" mexanizmidir. Bəzi ölkələrdə 1990-cı illərin xaosunda sənədi itib-batmış nəsil üçün xüsusi əmsallar tətbiq olunur. Bizdə də 5 il sosial sığorta stajı olan şəxsə yaşa görə pensiya verilir. Amma məbləğ çox vaxt 220 manat sosial müavinətdən az fərqlənir. Ona görə vətəndaşlar narazıdırlar”. 

Ekspert deyib ki, vətəndaş praktiki olaraq əvvəlcə DSMF-nin "e-sosial" portalında kapitalına baxmalıdır: 

“Əgər 2006-ya qədər heç nə yoxdursa, əmək kitabçası və digər sənədləri yaşadığı rayon üzrə DSMF idarəsinə ərizə ilə müraciət etməlidir. Sənəd yoxdursa, arxivə sorğu göndərməlidir. Oradan da cavab gəlməsə, məhkəməyə hazırlaşmalıdır. 

Prosesi sürətləndirmək üçün vəkil və ya "ASAN xidmət"də hüquq məsləhətçisi kömək edə bilər. Dövlət tərəfdən isə məsələnin köklü həlli üçün iki yol var. Ya 2006-dan əvvəlki dövrlər üçün avtomatik şərti kapital hesablanması qanuna salınmalı, ya da arxiv sistemi tam rəqəmsallaşıb vətəndaşın xeyrinə prezumpsiya tətbiq edilməlidir. Yəni şübhəli halda staj tanınsın. 

Hazırda isə yük vətəndaşın üzərindədir, sübut etməsən, 220 manat sosial müavinət alırsan. Beləliklə, 2005-ə qədər olan əmək fəaliyyətini tanıtmaq mümkündür, amma sənəd tələb edir. 

Sənəd yoxdursa, məhkəmə və şahid qalır. Sistemli həll üçün isə qanun dəyişməli, dövlət "sənəd itibsə vətəndaş günahkar deyil" prinsipi ilə yanaşmalıdır”. 

Nigar Abdullayeva 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: pensiya Akif Nəsirli

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:113
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 07 May 2026 14:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri