PKK tarixə qovuşur: Öcalan azadlığa çıxacaqmı? (ŞƏRH)

"PKK-nın silahlı fəaliyyətə son verməsi faktı Türkiyə və region üçün önəmli təhlükəsizlik uğuru hesab oluna bilər".

Bunu Qaynarinfo-ya açıqlamasında siyasi şərhçi Vüqar Zifəroğlu PKK-nın silahları təhvil verməyə başlamasının Türkiyə və bölgədə nələrə səbəb olacağını şərh edərkən deyib.

"Hazırda yayılan xəbərlər, xüsusilə Abdullah Öcalanın video müraciətindən sonra PKK-nın silahı yerə qoymağa hazırlaşması ilə bağlı məlumatlar bölgədə və Türkiyədə yeni bir mərhələnin başlaya biləcəyini göstərir", deyə Vüqar Zifəroğlu əlavə edib.

Bununla yanaşı həmsöhbətimiz düşünür ki, bu prosesin uğurla yekunlaşıb-yekunlaşmayacağı və Abdullah Öcalanın azadlığa çıxıb-çıxmayacağı hələ bir çox suallar doğurur:

"Abdullah Öcalanın bu cür açıq çağırışı PKK tarixində mühüm dönüş nöqtəsidir. Lakin unutmaq olmaz ki, PKK rəhbərliyinin bu çağırışa açıq cavab verməsi və tərksilah planını qəbul etməsi, təşkilat daxilində yenidən parçalanmaların və fikir ayrılıqlarının baş verə biləcəyi ehtimalını da saxlamaqdadır".

Ekspertin fikrincə, PKK kimi terror təşkilatlarının tam şəkildə tərksilahı çox çətin, lakin müəyyən formada mümkündür: 

"PKK-nın təkcə Kandil dağlarında yerləşən əsas qərargahı deyil, İraqda, Suriyada (YPG/SDG), İranda (PJAK) və hətta Avropada dəstəkləyici strukturları var. Bu faktorlar da nəzərə alınmalıdır. Süleymaniyyə bölgəsində silahların təhvil verilməsi yalnız müəyyən bölmələrə aid ola bilər. Yəni, prosesin "tam” olmasından çox "mərhələli və hissə-hissə həyata keçməsi” gözləniləndir".

Vüqar Zifəroğlu bildirir ki, prosesin gedişində PKK və qollarının nəzarət etdiyi ərazilər və nüfuz uğurunda müxtəlif kürd aşirətlərinə bağlı silahlı qruplaşmalar arasında kəskin rəqabət baş verəcək:

"Qeyd etmək istərdim ki, elə bu gün səhər yayılan digər xəbərlərə görə İraqın şimalında - Ərbildə Bərzaniyə yaxın qüvvələrlə digər kürd aşirətinə məxsus silahlı qruplaşmalar arasında münaqişə baş verib və son məlumatlara görə münaqişə hələ davam etməkdədir".

Ekspert həm də bu qənaətdədir ki, prosesin gedişində PKK-nın siyasi-ideoloji qanadının daha da aktivləşərək leqal fəaliyyətə keçəcəyini də gözləyə bilərik. Siyasi şərhçi deyir ki, Öcalanın azadlığa buraxılması ən mübahisəli və siyasi cəhətdən ən riskli məsələdir:

"O, hazırda ağırlaşdırılmış ömürlük cəza çəkir və onun azadlığa buraxılması Türkiyədə konstitusional və ictimai-siyasi reaksiya doğura biləcək qərardır. Lakin əgər PKK-nın tərksilahı tam və effektiv olarsa, bu, "sülh müqabilində güzəşt” modelinə gətirib çıxara bilər. Türkiyə rəhbərliyi Öcalanı azad etməsə də, cəza şəraitinin dəyişdirilməsi, ev dustaqlığı və ya vasitəçi kimi rolu müzakirə oluna bilər. Belə bir addım, Türkiyənin daxili siyasətində kürd seçicilərinə mesaj, eyni zamanda regionda sabitliyə çağırış ola bilər".

Qeyd edək ki, nəhayət PKK-nın silahları təhvil verməsi prosesinə start verilib. İraqın Kürdüstan Muxtar Vilayətinin paytaxtı olan Ərbil şəhəri ilə Süleymaniyə şəhərinin arasındakı yolda silahların təhvil verilməsi baş verib. Bu silahlar simvolik olaraq böyük metal qazanda yandırılıb. 

Xatırladaq ki, bu ilin fevralın sonlarında Abdullah Öcalan tərəfdarlarına silahı buraxmaqla bağlı çağırış edib. Mart ayında isə PKK terror təşkilatı atəşkəs elan etdiyini, həmçinin Öcalanın çağırışına əməl olunacağını açıqlayıb. May ayında isə qruplaşma özünü ləğv etdiyini açıqlayaraq Türkiyə ilə silahlı mübarizəni dayandırdığını bəyan edib. 

Rüfət Sultan