Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Plagiat və Akademik etika: harada xətt çəkilməlidir? MÜSAHİBƏ

Plagiat və Akademik etika: harada xətt çəkilməlidir? MÜSAHİBƏ

Icma.az xəbər verir, Sia Az saytına əsaslanaraq.

Təhsil İşçilərinin Həmrəyliyi Alyansının (TİHA) sədri, təhsil eksperti Əmrah Həsənlinin SİA-ya müsahibəsini təqdim edirik:

- Plagiatın yayılmasının əsas səbəbləri nədir?

- Plagiatın yayılmasının bir sıra fundamental səbəbləri mövcuddur. Bunlardan biri tələbələrin və tədqiqatçıların akademik yazı qaydaları və istinadetmə prinsipləri barədə yetərli biliyə malik olmamalarıdır. Bir çox hallarda tələbələr sitat gətirmə və mənbəyə istinad etmə qaydalarını tam anlamadıqları üçün plagiata yol verirlər. Digər mühüm səbəb isə akademik təzyiq və vaxt çatışmazlığıdır. Xüsusilə universitetlərdə verilən tapşırıqların həddindən artıq çox olması və tədqiqatçılar üçün müəyyən edilmiş qısa müddətlər bəzi hallarda onların plagiata əl atmasına gətirib çıxarır.

Bundan əlavə, internetdə açıq mənbələrin əlçatan olması plagiatın yayılmasını sürətləndirən amillərdən biridir. Tələbələr və tədqiqatçılar asanlıqla mövcud mənbələrdən istifadə edir və bəzi hallarda bu mənbələri öz fikirləri kimi təqdim edirlər. Nəzarət mexanizmlərinin zəif olması da bu problemin daha da dərinləşməsinə şərait yaradır. Əgər universitetlər və elmi qurumlar plagiatı müəyyən etmək üçün ciddi tədbirlər görmürlərsə, bu, akademik mühitdə qeyri-etik davranışların yayılmasına səbəb olur.

- Plagiatla akademik qeyri-etik davranış arasında nə kimi fərqlər var?

- Plagiat akademik qeyri-etik davranışın bir formasıdır, lakin bu anlayışlar arasında bəzi fərqlər mövcuddur. Plagiat başqasının fikirlərini, məqalələrini və ya tədqiqat nəticələrini öz adına çıxarmaq, onlara düzgün istinad etməməkdir. Akademik qeyri-etik davranış isə daha geniş anlayışdır və yalnız plagiatı deyil, həm də məlumatların saxtalaşdırılmasını, tədqiqat nəticələrinin təhrif edilməsini, yanlış sitatlardan istifadəni və elmi işlərdə uydurma mənbələrə istinad etməyi əhatə edir.

- Tələbələr və tədqiqatçılar ən çox hansı səbəblərə görə plagiata yol verirlər?

- Tələbələr və tədqiqatçılar plagiata müxtəlif səbəblərdən yol verirlər. Bunlardan biri elmi yazı və tədqiqat vərdişlərinin kifayət qədər formalaşmamasıdır. Bəzi tələbələr elmi məqalə yazmaq üçün lazım olan biliklərə sahib olmadıqlarından mövcud mənbələri dəyişmədən köçürmək yoluna əl atırlar. Digər mühüm səbəb isə vaxt azlığı və akademik tələblərin çox olmasıdır. Qısa müddət ərzində tədqiqat işlərini tamamlamaq zərurəti bəzi tələbələri plagiata əl atmağa vadar edir. Bəzi hallarda isə tələbələr yaxşı qiymət almaq və akademik mühitdə uğur qazanmaq məqsədilə etik qaydaları pozurlar.

- Akademik plagiat elmi araşdırmalara və təhsil sisteminə necə təsir göstərir?

- Plagiat elmi araşdırmalara və ümumiyyətlə, təhsil sisteminə ciddi təsir göstərir. Birinci növbədə, bu hal elmi tədqiqatların keyfiyyətini aşağı salır. Plagiat olunan işlər yeni bilik yaratmaq əvəzinə, mövcud biliklərin sadəcə surətini çıxarır və bu, elmi inkişafı ləngidir. Digər tərəfdən, plagiatın yayılması universitetlərin və elmi institutların nüfuzuna ciddi zərbə vurur. Əgər akademik mühitdə plagiat geniş yayılarsa, bu, həmin qurumların elmi etibarlılığını sual altına qoyur. Bundan əlavə, tələbələrin və tədqiqatçıların yaradıcılıq qabiliyyəti zəifləyir, çünki onlar öz ideyalarını inkişaf etdirmək əvəzinə, mövcud fikirləri təkrar etməyə üstünlük verirlər.

- Universitetlər və elmi qurumlar plagiatın qarşısını almaq üçün hansı tədbirləri görə bilər?

- Universitetlər və elmi qurumlar plagiatın qarşısını almaq üçün bir sıra tədbirlər görməlidirlər. İlk növbədə, akademik etika və elmi yazı qaydaları barədə tələbələr və tədqiqatçılar üçün maarifləndirici seminarlar təşkil olunmalıdır. Tələbələrə düzgün istinad etmə və akademik dürüstlük prinsipləri öyrədilməlidir. Bundan əlavə, universitetlər plagiat aşkarlayan proqramlardan istifadə etməli, bütün elmi və akademik işləri bu cür proqramlarla yoxlamalıdırlar. Əsas tədbirlərdən biri də akademik etik kodekslərin tətbiq edilməsidir. Universitetlər açıq şəkildə plagiatın qəbuledilməz olduğunu vurğulamalı və bu hallara qarşı sərt qaydalar müəyyən etməlidirlər. Plagiata yol verənlər üçün müəyyən sanksiyalar tətbiq edilməlidir ki, bu da tələbələri və tədqiqatçıları akademik dürüstlük qaydalarına riayət etməyə təşviq etsin.

Ümumiyyətlə, plagiatın qarşısının alınması üçün təkcə texniki tədbirlər deyil, həm də düşüncə tərzinin dəyişməsi vacibdir. Universitetlər tənqidi və yaradıcı düşüncəni təşviq etməli, tələbələrin öz fikirlərini formalaşdırmaq və yeni biliklər yaratmaq bacarıqlarını inkişaf etdirməlidirlər. Əks halda, akademik mühitdə plagiatın yayılması elmin inkişafına ciddi maneələr törədə bilər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:358
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 22 Mart 2025 12:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see267

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see265

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see247

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see243

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see240

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see227

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see223

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see219

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see215

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see212

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see210

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see206

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see206

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see204

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see189

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see185

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see184

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see179

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri