Icma.az
close
up
RU
Menu

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Plagiat və Akademik etika: harada xətt çəkilməlidir? MÜSAHİBƏ

Plagiat və Akademik etika: harada xətt çəkilməlidir? MÜSAHİBƏ

Icma.az xəbər verir, Sia Az saytına əsaslanaraq.

Təhsil İşçilərinin Həmrəyliyi Alyansının (TİHA) sədri, təhsil eksperti Əmrah Həsənlinin SİA-ya müsahibəsini təqdim edirik:

- Plagiatın yayılmasının əsas səbəbləri nədir?

- Plagiatın yayılmasının bir sıra fundamental səbəbləri mövcuddur. Bunlardan biri tələbələrin və tədqiqatçıların akademik yazı qaydaları və istinadetmə prinsipləri barədə yetərli biliyə malik olmamalarıdır. Bir çox hallarda tələbələr sitat gətirmə və mənbəyə istinad etmə qaydalarını tam anlamadıqları üçün plagiata yol verirlər. Digər mühüm səbəb isə akademik təzyiq və vaxt çatışmazlığıdır. Xüsusilə universitetlərdə verilən tapşırıqların həddindən artıq çox olması və tədqiqatçılar üçün müəyyən edilmiş qısa müddətlər bəzi hallarda onların plagiata əl atmasına gətirib çıxarır.

Bundan əlavə, internetdə açıq mənbələrin əlçatan olması plagiatın yayılmasını sürətləndirən amillərdən biridir. Tələbələr və tədqiqatçılar asanlıqla mövcud mənbələrdən istifadə edir və bəzi hallarda bu mənbələri öz fikirləri kimi təqdim edirlər. Nəzarət mexanizmlərinin zəif olması da bu problemin daha da dərinləşməsinə şərait yaradır. Əgər universitetlər və elmi qurumlar plagiatı müəyyən etmək üçün ciddi tədbirlər görmürlərsə, bu, akademik mühitdə qeyri-etik davranışların yayılmasına səbəb olur.

- Plagiatla akademik qeyri-etik davranış arasında nə kimi fərqlər var?

- Plagiat akademik qeyri-etik davranışın bir formasıdır, lakin bu anlayışlar arasında bəzi fərqlər mövcuddur. Plagiat başqasının fikirlərini, məqalələrini və ya tədqiqat nəticələrini öz adına çıxarmaq, onlara düzgün istinad etməməkdir. Akademik qeyri-etik davranış isə daha geniş anlayışdır və yalnız plagiatı deyil, həm də məlumatların saxtalaşdırılmasını, tədqiqat nəticələrinin təhrif edilməsini, yanlış sitatlardan istifadəni və elmi işlərdə uydurma mənbələrə istinad etməyi əhatə edir.

- Tələbələr və tədqiqatçılar ən çox hansı səbəblərə görə plagiata yol verirlər?

- Tələbələr və tədqiqatçılar plagiata müxtəlif səbəblərdən yol verirlər. Bunlardan biri elmi yazı və tədqiqat vərdişlərinin kifayət qədər formalaşmamasıdır. Bəzi tələbələr elmi məqalə yazmaq üçün lazım olan biliklərə sahib olmadıqlarından mövcud mənbələri dəyişmədən köçürmək yoluna əl atırlar. Digər mühüm səbəb isə vaxt azlığı və akademik tələblərin çox olmasıdır. Qısa müddət ərzində tədqiqat işlərini tamamlamaq zərurəti bəzi tələbələri plagiata əl atmağa vadar edir. Bəzi hallarda isə tələbələr yaxşı qiymət almaq və akademik mühitdə uğur qazanmaq məqsədilə etik qaydaları pozurlar.

- Akademik plagiat elmi araşdırmalara və təhsil sisteminə necə təsir göstərir?

- Plagiat elmi araşdırmalara və ümumiyyətlə, təhsil sisteminə ciddi təsir göstərir. Birinci növbədə, bu hal elmi tədqiqatların keyfiyyətini aşağı salır. Plagiat olunan işlər yeni bilik yaratmaq əvəzinə, mövcud biliklərin sadəcə surətini çıxarır və bu, elmi inkişafı ləngidir. Digər tərəfdən, plagiatın yayılması universitetlərin və elmi institutların nüfuzuna ciddi zərbə vurur. Əgər akademik mühitdə plagiat geniş yayılarsa, bu, həmin qurumların elmi etibarlılığını sual altına qoyur. Bundan əlavə, tələbələrin və tədqiqatçıların yaradıcılıq qabiliyyəti zəifləyir, çünki onlar öz ideyalarını inkişaf etdirmək əvəzinə, mövcud fikirləri təkrar etməyə üstünlük verirlər.

- Universitetlər və elmi qurumlar plagiatın qarşısını almaq üçün hansı tədbirləri görə bilər?

- Universitetlər və elmi qurumlar plagiatın qarşısını almaq üçün bir sıra tədbirlər görməlidirlər. İlk növbədə, akademik etika və elmi yazı qaydaları barədə tələbələr və tədqiqatçılar üçün maarifləndirici seminarlar təşkil olunmalıdır. Tələbələrə düzgün istinad etmə və akademik dürüstlük prinsipləri öyrədilməlidir. Bundan əlavə, universitetlər plagiat aşkarlayan proqramlardan istifadə etməli, bütün elmi və akademik işləri bu cür proqramlarla yoxlamalıdırlar. Əsas tədbirlərdən biri də akademik etik kodekslərin tətbiq edilməsidir. Universitetlər açıq şəkildə plagiatın qəbuledilməz olduğunu vurğulamalı və bu hallara qarşı sərt qaydalar müəyyən etməlidirlər. Plagiata yol verənlər üçün müəyyən sanksiyalar tətbiq edilməlidir ki, bu da tələbələri və tədqiqatçıları akademik dürüstlük qaydalarına riayət etməyə təşviq etsin.

Ümumiyyətlə, plagiatın qarşısının alınması üçün təkcə texniki tədbirlər deyil, həm də düşüncə tərzinin dəyişməsi vacibdir. Universitetlər tənqidi və yaradıcı düşüncəni təşviq etməli, tələbələrin öz fikirlərini formalaşdırmaq və yeni biliklər yaratmaq bacarıqlarını inkişaf etdirməlidirlər. Əks halda, akademik mühitdə plagiatın yayılması elmin inkişafına ciddi maneələr törədə bilər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:383
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 22 Mart 2025 12:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see331

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see323

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see320

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see310

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see271

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see260

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see257

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see253

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see249

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see245

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see222

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see222

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see216

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see210

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see207

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see205

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see190

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see182

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see175

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri