“POMİDOR SATANA NİYƏ DEYİRLƏR Kİ, PULU ÖLKƏYƏ GƏTİR?...” İqtisadçı sahibkarların həbsini doğru saymır AzPolitika onlayn siyasiictimai qəzet

“Əslində, bir neçə il öncə bu qərar qəbul olunarkən mətbuata açıqlama vermişdik ki, bu, çirkli pulların yuyulması, maliyyə sabitliyinin təminatı adı altında aparılır, amma qanunun tətbiqində detallarla bağlı problemlər çıxacaq. Necə ki, bu gün çıxır. Çünki elə məsələlər var ki, burada fermerlərin, iş adamlarının hüquqları, eyni zamanda mülkiyyət hüquqları da pozulur”.

“AzPolitika” xəbər verir ki, bunları iqtisadçı Natiq Cəfərli “Gününsəsi.info” saytına müsahibəsində xarici ölkələrə kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac edən bəzi sahibkarların həbs olunması barədə sualı cavablandırarkən deyib.

“Dövlət tələb edir ki, iş adamı satdığı məhsulun pulunu müəyyən müddət ərzində geri qaytarsın. Gömrük bəyannaməsi yazılarkən məhsulun həcmi və qiyməti müəyyənləşdirilir. Məsələn, 10 ton pomidorun dəyəri 1000 dollar tutur. Amma bu pomidorun xarab olan, satılmayan hissəsi olur – bunların heç biri nəzərə alınmır. İş adamlarını məcbur edirlər ki, bəyannamədə nə qədər yazılıbsa, o qədər vəsaiti yenidən ölkəyə gətirsin”, - iqtisadçı əlavə edib.

Ekspert deyir ki, bu da başqa problemlərə səbəb olur: “Tutaq ki, iş adamı Rusiyada pomidorunu satır, daha sonra orada ucuz mal tapır. Qazandığı pulu həmin ucuz mala verib, ölkəyə pul əvəzinə gətirmək istəyir. Baxmayaraq ki, burada qeyri-qanuni, qadağan olunmuş bir şey yoxdur, amma buna da icazə verilmir. Bu da insanların mülkiyyət hüququnu pozur. Bir şəxs pomidoru öz həyətində əkib-becəribsə və satıbsa, bu, artıq onun mülkiyyətidir. Ondan daxil olan vəsait üzərində də sərbəst şəkildə sərəncam vermək hüququ olmalıdır.

Dövlət hansısa qeyri-qanuni mexanizmlərin qarşısını almaq istəyirsə, bunu anlayıram. Çünki böyük məbləğlərdən söhbət gedəndə çox güman ki, orada hansısa maxinasiyalar olur. Amma məni narahat edən odur ki, hətta 40 min, 50 min, 60 min dollara görə açılan cinayət işləri var. Bu doğru deyil.

İkincisi, dövlət tərəfindən başqa alternativlər də təqdim edilməlidir. Məsələn, mən malımı satdım, vəsaitimi qazandım, həmin vəsaitlə başqa mal alıb ölkəyə niyə gətirə bilmərəm?”

Natiq Cəfərli bu sahədə beynəlxalq təcrübədən də danışıb: “Avropa İttifaqı fərqli məkandır, ora ümumi bazardır. Orada mal və xidmətlər, pul dövriyyəsi sərbəstdir. Sərhəd, gömrük yoxdur, kim məhsulunu haraya istəyir satır, haradan istəyir alır. Amma Avropa Birliyindən kənar dövlətlərin ticarət əlaqələrinə baxanda, orada qarşılıqlı müqavilələrlə tənzimlənməyə dair təcrübələr var. Məsələn, Türkiyənin Avropa Birliyi ilə gömrük, bank müqaviləsi var. Tutaq ki, Türkiyənin məşhur “Vestel” şirkəti Avropaya mal satır. Dövlət ondan tələb etmir ki, sən 50 milyon dollarlıq mal satmısansa, o vəsaitin hamısını ölkəyə gətirməlisən. Həmin vəsaitə avadanlıq, ehtiyat hissələri ala bilər, xarici maliyyə təşkilatlarından götürdüyü krediti bağlaya bilər. Yəni dövlət müəyyən qədər sərbəstlik tanıyır. Təki dövlətə aid olan məsələlər yerinə yetirilsin. Bu nə deməkdir? Gömrük rüsumu və vergisi vaxtında ödənilsin. Vətəndaşın dövlət qarşısında öhdəliyi vergidən və gömrük rüsumlarının ödənişindən keçir”.

İqtisadçı xatırladır ki, Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsullarının bir çoxuna ixrac rüsumları tətbiq edilmir. Amma gəlirinə vergi qoyula bilər. “1-2 faizlik vergi hesabına həm qeydiyyatı aparıla bilər, həm də əldə edilən vəsaitdən dövlət büdcəsinə daxilolmalar həyata keçirilə bilər. Bilirsiniz, burada çox hüquqi kazuslu səbəblər yaranır. Tutaq ki, mən avtomobilimi aparıb xaricdə sata bilərəmmi? Qanun satmağıma icazə verir. Amma mənə heç kim demir ki, o pulu ölkəyə gətir. Bəs pomidor satana niyə deyirlər ki, pulu ölkəyə gətir”, - Natiq Cəfərli sual edir.

“AzPolitika.info”