“Problemlər olan ailələrdə uşaqlar 18 yaşına çatandan sonra özləri atalarının adlarından imtina edirlər”

Ötən il Azərbaycanda ad, soyad və ata adını dəyişdirənlərin sayı məlum olub. Ədliyyə Nazirliyindən “Yeni Sabah”ın sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, 2025-ci ildə qeydiyyat orqanları tərəfindən ümumilikdə 2723 şəxs barəsində adın, soyadın və ata adının dəyişdirilməsi haqqında akt qeydi tərtib olunub. Onlardan 917 nəfər yalnız adını dəyişib. Nazirlikdən bildirilib ki, 1383 nəfər soyadını dəyişmək üçün müraciət edib. Bundan başqa, 5 nəfər ata adından imtina edib və ya onu dəyişdirib. Rəqəmlər göstərir ki, ötən il ən çox dəyişdirilən şəxsiyyət məlumatı soyad olub. Ata adının dəyişdirilməsi isə nadir hallarda baş verib.Ad və soyad dəyişiklikləri ailə institutuna və şəxsiyyət kimliyinə necə təsir edir?

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalına Ahəng Psixologiya Reabilitasiya İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri, psixoloq Vüsalə Əmiraslanova bildirib ki, soyadın dəyişilməsi daha çox sənət adamlarında, şairlərdə, yazıçılarda, məşhur peşə sahibi olan insanlarda baş verir: “Son vaxtların statistikasına baxsaq, insanların daha çox soyadlarını dəyişdirdiyini müşahidə edirik. Bu vəziyyət daha çox sovet dövründən sonra soyadımızda olan “ova”, “yeva”, soyad sonluqlarını dəyişdirməklə əlaqəli olur. Çox insan soyad sonunu dəyişdirməyə maraqlı olur. Ancaq əksər insanlar isə daha çox ləqəblərin götürülməsi, yəni soyad yerinə ləqəblərin qoyulmasını seçirlər, bəziləri də daha çox atasının adını yaşatdırmaq üçün ata adını soyad kimi seçirlər. Düşünürəm ki, bu, daha çox sənət adamlarında, şairlərdə, yazıçılarda, məşhur peşə sahibi olan insanların soyadlarında baş verir, bəziləri isə ümumiyyətlə tamamilə soyaddan imtina edir və müəyyən bir adın arxasınca gedirlər. Soyadların dəyişdirilməsi ailə institutunda əlbəttə ki, birmənalı qarşılanmır. Bir soyadı daşıyan bir nəsil birdən -birə tamamən o soyaddan imtina edirsə, əlbəttə ki, bu o nəslin demək olar ki, o adla yadda qalmasına mane ola bilir, bu da ondan əvvəlki nəsillərə də mənfi təsir göstərə bilir. Ortadakı soyadın itməsinə səbəb ola bilir. Məsələn, o nəsildən, o soyaddan çıxan peşə sahibləri, müxtəlif daha məşhurluq səviyyəsinə qalxan, daha çox cəmiyyət üçün, bir şəxsiyyət yetişdirilmiş bir nəsil üçün əlbəttə ki, bu mənfi kimi göstərilə bilir.

Adlarla bağlı da biz dəyişiklikləri görürük. Daha çox keçmiş adların, nənə -baba adları qoyanların seçimini biz görürük. Bəziləri ad seçmə məsələsində təsir altına düşürlər. Seriallardan, müasir dövrün adlarından seçim edirlər. Bəzi insanlar iki adlılığı da seçirlər – hal-hazırda bunu da müşahidə edirəm. Həyatlarında hər iki addan da istifadə edirlər. Bir çox insanın sənətdəki adı ilə həyatda ona xitab edilən adı fərqli olur. Belə insanlar az deyil”.

Vüsalə Əmiraslanova

“Ata adının dəyişdirilməsi problemli ailələrdə, atanın övladından imtina etməsi ilə nəticələnən ailələrdə də ola bilir. Bəzən də ümumən ailə problemləri fonunda uşaqlar 18 yaşına çatandan sonra özləri atalarının adlarından imtina edirlər. Bu daha çox problemli ailərdə olur. Ümumiyyətlə düşünürəm ki, əgər bir nəsil bir soyadla tanınırsa, sonluq dəyişimi o qədər də o nəsilə təsir etmir. Amma əgər tamamilə soyadın dəyişiminə yer verilirsə, bu bəzi ailələrdə mənfi qarşılana bilər, yaşlılar bunu bəyənməyə bilərlər. Düşünürəm ki, bu bir nəslin müzakirəsinə çıxarılacaq mövzudur. Əgər ümumi razılığa gəlinirsə, əlbəttə ki, biz psixoloqlar buna yanlış baxmırıq, yenə də çox düşünüləcək, çox danışılacaq bir mövzudur”, - deyə Vüsalə Əmiraslanova qeyd edib.

Günel Həsənova, Bizimyol.info