Süni İntellektdə etik meyarları müəyyənləşdirmək asan deyil Ədalət Muradov

“Süni İntellekt (Aİ) inkişaf etdikcə,  Aİ dünyasında nəyin doğru, nəyin yanlış olması getdikcə daha da aktuallaşır. Bu etik sərhədləri kim müəyyənləşdirir? Süni İntellekt etikası Aİ-nin istifadəsi ilə bağlı mənəvi məsələləri və cəmiyyətə təsirini ifadə edir. Bu sahə ədalətlilik, məsuliyyət, şəffaflıq və Aİ-nin insan həyatına təsiri kimi suallar ətrafında formalaşır. Aİ texnologiyalarının dəyərlərə uyğun şəkildə hazırlanmasını və tətbiqini təmin etmək önə çıxır”.

Bubu 525.az-a Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) rektoru, professor Ədalət Muradov deyib. Rektor bildirib ki, etik prinsiplər olmadan Süni İntellekt əsasında  inkişaf mənfi nəticələrə də gətirib çıxara bilər və etik Süni İntellektin əhəmiyyəti üç əsas istiqamətdə cəmlənir: 1. Ədalətlilik. Aİ sistemlərinin irqindən, cinsindən və sosial-iqtisadi vəziyyətindən asılı olmayaraq hər kəsə bərabər yanaşmasını təmin etmək. 2. Şəffaflıq. Aİ-in qərarları necə verdiyini aydın şəkildə izah etmək ki, insanlar bu sistemlərə güvənə bilsinlər. Məsuliyyət. Aİ qərarlarının nəticələrinə görə fərdlərin və təşkilatların cavabdeh olmasını təmin etmək. Əsas fikir ondan ibarətdir ki, bu prinsiplər Aİ-in insanlığa xidmət etdiyi, zərər vermədiyi bir gələcəyin qurulmasına kömək edə bilər:

“Süni İntellektdə etik meyarları müəyyənləşdirmək asan deyil. Müxtəlif mədəniyyətlər müxtəlif dəyərlərə malikdir və bir cəmiyyətdə qəbul edilən davranış başqa bir yerdə uyğun hesab olunmaya bilər. Bu prosesdə əsas iştirakçılar kimi aşağıdakılar göstərilir: 1. Hökumətlər. Bir çox ölkələr Aİ-in etik istifadəsini tənzimləyən qanunlar və qaydalar hazırlamağa başlayıb. Bu qaydalar vətəndaşları qorumaq və Aİ-in məsuliyyətlə istifadəsini təmin etmək məqsədi daşıyır. 2. Texnologiya Şirkətləri. Aİ texnologiyalarını yaradan şirkətlər etik standartların formalaşdırılmasında mühüm rol oynayırlar. Onlar məhsullarının ədalətli və faydalı olması üçün daxili etik qaydalar tətbiq edirlər. 3. Tədqiqatçılar. Alimlər və etik mütəxəssislər Aİ-in təsirlərini araşdırır və etik çərçivələr təklif edirlər. Bu tədqiqatlar Aİ-n genişmiqyaslı nəticələrini anlamaq üçün çox vacibdir. 4. Cəmiyyət. Aİ gündəlik həyata daha çox daxil olduqca, ictimai rəy və dəyərlər etik qərarların formalaşmasına təsir göstərir. Bu mövzuda ictimai müzakirələr Süni İntellekt sahəsində qərarları istiqamətləndirə bilər.  Qeyd etmək vacibdir ki, Süni İntellektin tənzimlənməsi ilə bağlı dövlətin rolu əhəmiyyətli dərəcədə artır və daha da artacağı istisna deyil”.

Sevinc Qarayeva