Problemli kreditlərin həcmi niyə artır?

Müəllif: Gülnar Əhmədli, Banco.az

Cari ilin oktyabrın 1-i tarixinə Azərbaycanda vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği 528.1 milyon manat təşkil edib. Problemli kreditlərin məbləği aylıq nisbətdə azalsa da, 2024-cü ilin eyni dövrünə nisbətən 10% artıb.

Bəs artımın əsas səbəbləri nələrdir? 

Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Xalid Kərimli Banco.az-a danışıb. 

"Problemli kreditlərin artması maliyyə sektoru üçün o qədər yaxşı xəbər deyil. Bu, verilmiş kreditlərin nəzərdə tutulmuş qrafiklər üzrə geri qaytarılmasında olan problemi göstərir. Lakin mütləq rəqəmlərdən çox nisbi rəqəmlər daha əhəmiyyətlidir. Yəni, problemli kreditlərin ümumi kreditlərdə xüsusi payı önəmlidir. Burada isə pisləşmə var. Belə ki, 31 dekabr 2024-cü ildə problemli kreditlərin ümumi kredit portfelinə nisbəti 2,4% idisə, 31 avqustda bu göstərici 2,8%-ə qədər artıb.

Kreditlərin strukturunun da təhlillərdə, qiymətləndirmələrdə vacib rolu var. İpoteka kreditlərində problemli kreditlərin yaxşılaşması müşahidə olunur. 31 dekabr 2024-cü ildə vaxtı keçmiş kreditlərin xüsusi payı 0,8% idisə, 31 avqustda bu göstərici 0,7%-ə enib. Amma, biznes və istehlak kreditlərində isə pisləşmə var. Problemli kreditlər hər ikisində təqribən 0,5% artıb".

İqtisadçı bildirib ki, ümumiyyətlə, problemli kreditlərin xüsusi çəkisinin artması ikitərəfli siqnal verir:

"Birincisi, bankların maliyyə göstəricilərinin pisləşməsinə səbəb olan göstərici, ikincisi isə borcgötürənlərin maliyyə vəziyyətinin pisləşməsinə səbəb olan göstərici. Düşünürəm ki, problemli kreditlərin payının artmasının əsas səbəblərindən biri faiz dərəcələrinin artmasıdır.

Son iki ildir faiz dərəcələrinin sürətli artımını müşahidə edirik. Faiz dərəcələrində təqribən 3-4% artım var. Bu, çox əhəmiyyətli artımdır. Yəni, ümumi şəkildə ölkədə faiz dərəcələri son 2 ildə 25-30% artıb. Bu da təbii ki, əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə mənfi təsir göstərir. Eyni zamanda əhalinin real gəlirləri, bu həcmdə artmadığına görə, faiz dərəcələrinin kəskin artması əhalinin maliyyə yükünü artırır".

"Bütün bunlara baxmayaraq, göstəricilər hələ də Mərkəzi Bank üçün komfortlu səviyyədədir. Problemli kreditlərin 3%-dən aşağı olması bu sahədə hələ ciddi narahatçılığın olmadığını göstərir. Paralel olaraq Mərkəzi Bank məsuliyyətsiz kreditləşmə ilə bağlı hədlər, limitlər təyin edir. Hətta prudensial qaydalara görə, Azərbaycandakı ehtiyatlı yanaşma qonşu dövlətlərlə müqayisədə daha ciddidir. Bu baxımdan, bank sisteminin, maliyyə sisteminin etibarlılığı kifayət qədər yaxşıdır", - X. Kərimli qeyd edib.

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin!!