Putin ABŞ nin tələsini görür: Hədəf nədir? DETALLAR

ABŞ-Rusiya arasında Ukrayna müharibəsinin bitməsi istiqamətində aktiv danışıqlar prosesinə başlaması, Ağ Evin avropalı müttəfiqləri, o cümlədən Kiyev tərəfindən kəskin reaksiya ilə qarşılanır. Müttəfiqləri Ağ Evin yeni administrasiyasını bu siyasətini hətta xəyanət kimi dəyərləndirməkdən belə çəkinmirlər. Onlar hesab edir ki, Moskvanı küncə sıxıb Ukraynanın qələbəsini təmin etmək üçün böyük imkanlar olduğu halda, Tramp komandasının bu addımı heç anlaşılan deyil. Müttəfiqləri Trampın Ukraynanı Kremlə güzəştə getməsini Putinə “qızıl podnosda” verilən hədiyyə kimi dəyərləndirirlər.

Lakin Trampın Rusiya-Ukrayna müharibəsinə müttəfiqlərindən və sələflərindən tamamilə fərqli bir oyun sərgiləməsinin başqa səbəbləri var.

Birincisi, Tramp komandası da yaxşı anlayır ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsini sonsuzluğa sürükləməklə təkcə Moskva deyil, həm də Qərb və Ukrayna itirir. 3 ildir davam edən aktiv müharibə fazası bunun bariz nümunəsidir. Qərb iqtisadi, maliyyə və hərbi cəhətdən nə qədər güclü olsa da, Ukrayna cəbhəsində ciddi nəticə əldə edə bilmədi. Əksinə, silah-sursat anbarlarının boşalması, iqtisadi, maliyyə cəhətdən böyük itkilərə məruz qalmaqla yanaşı, Avropa siyasi böhrana sürüklənir. Yaranmış bu vəziyyət fərqli bir yanaşma sərgiləməyi zəruri edir.

Tramp komandası hesab edir ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsini sonsuzluğa sürükləməkdənsə, “döyüşmədən qalib gəlmək” strategiyasını tətbiq etməyə çalışır. 

Atəşkəsin əldə olunmasında Moskva maraqlı olsa da, bu prosesi özünə qarşı tələ hesab edir. Moskva da yaxşı anlayır ki, atəşkəs əldə olunsa belə, münaqişənin həlli hələ uzun illər çəkəcək. Münaqişə həllini tapmırsa, demək, sanksiyalar aradan qalxmayacaq və bu da öz növbəsində Rusiyanın inkişafına mənfi təsir edəcək. Yəni atəşkəsdən Kreml daxili auditoriya üçün təbliğat vasitəsi kimi istifadə etsə də, uzunmüddətli perspektivdə Rusiya üçün yaxşı heç nə vəd etmir.  

İkincisi, Tramp seçkiöncəsi vədlərində xarici siyasətinin prioritetinin Çin, İran, Avropa və Yaxın Şərq olacağını bəyan edib.

Rusiya-Ukrayna müharibəsinin davam etməsi isə Trampın bəyan etdiyi vədlərin həyata keçməsinə imkan vermir. Ağ Ev də anlayır ki, adı çəkilən bu qüvvələr onların başını Ukrayna cəbhəsində qatmaqla Trampın seçkiöncəsi vədlərini reallaşdırmağa mane olurlar. Bu səbəbdən də Tramp komandası hətta müttəfiqləri ilə məsləhətləşmədən, onları oyundankənar, daha dəqiqliklə ifadə etsək fors-major situasiya yaratmaqla Kremllə danışıqlara başlamaq qərarını verdi.

Tramp komandası hesab edir ki, fors-major situasiyası yaratmaqla “savaşmadan qələbə çalmaq” strategiyasına üstünlük verməklə planlarını reallaşdıra bilərlər.

Ağ Ev bu gün ABŞ-yə real təhlükə mənbəyi kimi Çini hesab edir. Bunu istər keçmiş Bayden komandası, istərsə də Tramp komandası açıq şəkildə bəyan edirlər ki, qısa zaman kəsiyində bu təhlükə aradan qaldırılmazsa, o zaman bu qarşısıalınmaz prosesə çevrilə bilər. Bu da yekunda ABŞ-nin hərtərəfli məğlubiyyəti ilə nəticələnə bilər. Odur ki, Ağ Ev diqqətini Çin cəbhəsinə çevirmək və bu təhlükəni zərərsizləşdirmək üçün müvəqqəti güzəştlər hesabına olsa da, Moskva ilə razılşama əldə etməkdə maraqlıdır. Necə deyərlər, Tramp Bayden komandasından fərqli olaraq sonsuz və qalib gəlməz müharibəyə sürükləmədən Çin üzərində qələbəyə nail olmaq istəyir. Tramp məqsədlərinə nail olmaq üçünsə sələflərinin “demokratiya”, “qanunun aliliyi”, “insan haqları” kimi “silahlardan” imtina edərək, açıq formada təhdidlərdən istifadəyə üstünlük verir. 

Tramp Si Cinpinin Çinin uzunmüddətli məqsədlərinə nail olmadan Pekin üzərində qələbəsini təmin etmək istəyir. Bunun üçün də Ağ Ev Pekinə qarşı iqtisadi-ticari-maliyyə sanksiyalarını, eyni zamanda hərbi-psixoloji təzyiqlərini, hibrid təhdidlərini artıracaq.

Tramp komandası qədim Çin hərbi strateqi Sun Tzunun “Müharibə sənəti” əsərində qeyd etdiyi kimi; “Yüz döyüşdə yüz qələbə qazanmaq mükəmməllik deyil. Mükəmməllik düşməni ram etmək, onun müqavimətini vuruşmadan qırmaqdır” prinsipinə söykənərək siyasətini həyata keçirmək istəyir. 

Belə demək mümkünsə, Tramp ABŞ daha güclü etmək üçün qələbə formulası sonu olmayan açıq müharibələrdən qaçaraq “döyüşmədən qalib gəlmək” strategiyasına əsaslanır. Bu strategiyanı isə biz bu gün istər Avropa İttifaqı, istər Yaxın Şərqdə, istər İran, istər Rusiya, istərsə də Çin cəbhəsində müşahidə etməkdəyik. 

Mürtəza
Ölkə.Az