Putinin Paşinyandan “konkret tarixi olan” tələbi

Nikol Paşinyanın təşəbbüsü ilə iyulun 27-də Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə baş tutan telefon danışığı iyun ayında keçirilən parlament seçkilərindən bəri ilk telefon danışığı idi. Bu telefon danışığı siyasi cəhətdən əhəmiyyətli idi, çünki Ermənistan-Rusiya münasibətlərində yığılmış gərginlik və Ermənistanın Rusiya bazarına ixracına qoyulan məhdudiyyətlərin yaratdığı iqtisadi çətinliklər fonunda baş tutdu.

Axar.az xəbər verir ki. bu sözləri erməni politoloq Suren Surenyants Paşinyan və Putin arasında baş tutan telefon danışığı ilə bağlı qeyd edib.

O xatırladıb ki, Putindən əvvəl Paşinyanın Almaniya kansleri Fridrix Merz (22 iyul) və Fransa Prezidenti Emmanuel Makron (25 iyul) ilə telefon danışıqları olub:

“Görünür, Avropa tərəfdaşları ilə əlaqələr Rusiya bazarındakı məhdudiyyətləri yumşalda biləcək nəticə verməyib. Bu şəraitdə Moskvaya üz tutmaq siyasi seçimdən daha çox obyektiv zərurətə çevrilib.

Rəsmi İrəvanın bəyanatına görə, Paşinyan Ermənistan mənşəli malların ixracına qoyulan məhdudiyyətlər məsələsini qaldırıb, bunların həm Ermənistan-Rusiya hüquqi çərçivəsinə, həm də Avrasiya İqtisadi İttifaqının prinsiplərinə zidd olduğunu vurğulayıb və məsələnin həlli üçün tədbirlər görülməsini istəyib.

Lakin Kremlin rəsmi açıqlaması tamamilə fərqli bir prioriteti ortaya qoyur. Rusiya tərəfi bir daha Ermənistanın Avropaya inteqrasiyası məsələsini gündəmə gətirib. Putin 29 mayda Astanada dörd Aİİ dövlətinin (Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Rusiya) liderləri tərəfindən qəbul edilmiş birgə bəyanatın məntiqini bir daha təsdiqləyib və ölkənin hansı strateji istiqaməti seçəcəyini aydınlaşdırmaq üçün Ermənistanda mümkün qədər tez bir zamanda ümumxalq referendumunun keçirilməsinin vacibliyini vurğulayıb: Avropa Birliyi, yoxsa Aİİ-də davam etməyi.

Buna cavab olaraq Paşinyan faktiki olaraq AB üzvlük prosesinin hələ praktik mərhələdə olmadığını etiraf etdi və qeyd etdi ki, referendum yalnız Ermənistan rəsmi olaraq Avropa Birliyinə müraciət etdikdə mümkün olacaq.

Lakin hətta bu ehtiyatlı mövqe belə heç bir görünən nəticə verməyib. Telefon danışığından sonra ixrac məhdudiyyətlərinin qaldırılması və ya yumşaldılması barədə heç bir açıqlama verilməyib.

Üstəlik, Kremlin mesajında ​​iqtisadi məsələlərdən bəhs edilməyib.

Başqa bir hal da diqqətəlayiqdir. Bu, Putinin Paşinyanı parlament seçkilərindəki qələbəsi münasibətilə təbrik etmədiyi daha bir haldır. Dövlətlərarası münasibətlər praktikasında bu cür sükut nadir hallarda təsadüfi olur və bir qayda olaraq siyasi mesaj daşıyır.

Telefon danışığının məzmunu açıq-aydın 1 apreldə Paşinyan-Putin görüşünün və Astana bəyanatının siyasi məntiqinin davamı idi. Moskva artıq İrəvanın “iki stulda oturmaq” siyasətinə dözməyəcək.

Bundan əlavə, Astana sənədində 2026-cı ilin dekabr ayına qədər Aİİ Hökumətlərarası Şurasının Aİİ Müqaviləsinin Ermənistana tətbiqinin dayandırılmasının mümkün nəticələri barədə hesabat təqdim etməsi nəzərdə tutulur. Bu, artıq xəbərdarlıq deyil, konkret son tarixləri olan bir prosesdir.

Beləliklə, Paşinyan-Putin telefon danışığı Ermənistan-Rusiya münasibətlərindəki mövcud böhranın aradan qaldırılmasının başlanğıcı olmadı. Əksinə, tərəflər arasında strateji fikir ayrılıqlarının dərinləşməyə davam etdiyini və iqtisadi problemlərin artıq bu böhranın ən görünən təzahürlərindən biri olduğunu bir daha təsdiqlədi.

Moskva açıq-aydın İrəvanın siyasi izahatlarına razılaşmağa hazır deyil. Rusiya Ermənistandan zəmanət yox, aydın və yekun strateji seçim gözləməyə davam edir.

Moskva göz yaşlarına inanmır. Bu ifadə dünənki telefon danışığının siyasi məzmununu ən yaxşı şəkildə təsvir edir”.