“Putinin qorxduğu da məhz bu idi...”

...Ukrayna ordusu zəif və korrupsiyalaşmış bir strukturdan müasir müharibədə ən uyğunlaşdırıcı qüvvələrdən birinə çevrilib.

Rusiyanın təcavüzü bu transformasiyanı xeyli sürətləndirib, ABŞ ordusunun təqaüddə olan general-leytenantı Mark Qertlinq bu barədə “The Bulwark”də yazır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Qertlinq 2004-cü ildə İraqda Ukrayna hərbçiləri ilə ilk görüşünü xatırlayır. O dövrdə Ukrayna kontingentinin intizam, təlim, logistika və döyüş hazırlığı ilə bağlı ciddi problemlər yaşadığını qiymətləndirib.

O, həmin dövrün ordusunu hələ də Sovet institusional irsini böyük ölçüdə qoruyub saxlayan bir struktur kimi təsvir edir. O deyir ki, zabitlər səriştəsiz, serjantlar təlim keçməmişdi və korrupsiya ciddi problem olaraq qalırdı.

...Yadımdadır, bu, Sovet İttifaqının institusional DNT-sinin əhəmiyyətli bir hissəsini hələ də daşıyan bir ordu idi, - deyə general xatırlayır.

Lakin zaman keçdikcə vəziyyət dəyişməyə başladı. Qertlinq Avropadakı ABŞ ordusuna komandanlıq edərkən Ukrayna ordusu ilə sıx əməkdaşlıq etdi. Ukrayna komandanlığı əsgərlərinin təliminə yeni yanaşmalar tətbiq etməyə çalışdı və serjantlar Amerika hərbi akademiyalarında təhsil almağa göndərildi.

Bu əməkdaşlıq, xüsusilə 2014-cü ildən, Rusiyanın Krımı işğal edib Donbasda təcavüzünə başlamasından sonra vacib oldu. Qertlinqə görə, Rusiya təcavüzü Ukraynanı parçalamadı, əksinə Moskvanın ən çox qorxduğu ordunun yaradılmasını sürətləndirdi...

...Putin məhz qorxduğu şeyin - nəhəng Ukrayna milli ordusunun yaradılmasını sürətləndirməyə kömək etdi. Nəticələr xüsusilə 2022-ci ilin fevral ayında nəzərə çarpdı. Rusiya qoşunları 2014-cü ildə bildiklərindən tamamilə fərqli bir Ukrayna ordusu ilə qarşılaşdılar. Kiçik komandirlər müstəqil şəkildə qərarlar qəbul etməyə başladılar, kiçik bölmələr döyüş meydanındakı dəyişikliklərə tez uyğunlaşdılar və ordu ilkin planlar uğursuz olduqda improvizə etdi. Ukrayna komandirləri də əhəmiyyətli döyüş təcrübəsi qazandılar.

...Lakin Qertlinq hesab edir ki, bu transformasiya yalnız Qərbin köməyi ilə əlaqələndirilməməlidir: “Biz Ukrayna ordusunu Amerika ordusuna çevirmədik. Ukraynalılar onu özlərinə məxsus etdilər və təlim və uyğunlaşmada son dərəcə çevik etdilər.”

O deyir ki, bu gün Qərb hərbi personalı Ukrayna təcrübəsini öyrənir. Buraya dronlardan istifadə, elektron müharibə, döyüş kəşfiyyatı, dağınıq əməliyyatlar və taktikaları vəziyyətə tez uyğunlaşdırmaq bacarığı daxildir.

Və eyni zamanda, general Ukraynanın siyasi transformasiyasının daha mürəkkəb olaraq qaldığını da etiraf edir.

...Korrupsiya tamamilə aradan qaldırılmayıb və idarəetmə, hesabatlılıq və parlamentlə prezidentlik arasındakı münasibətlər barədə müzakirələr davam edir.

Lakin Qertlinq vacib bir fərqi vurğulayır: onun fikrincə, Ukrayna korrupsiya ətrafında qurulmuş bir sistem deyil. Ölkədə araşdırmaçı jurnalistlər, hüquq-mühafizə orqanları və korrupsiyaya qarşı mübarizə agentlikləri fəaliyyət göstərir, siyasi rəqiblər hökuməti tənqid edə bilir və vətəndaşlar hətta tammiqyaslı müharibə zamanı belə etiraz edirlər.

Amerikalı generalın sözlərinə görə, bu, Ukraynanın müstəqillikdən bəri ən böyük nailiyyətlərindən biridir...

Əli Babayev