Qaçqınlarla bağlı SORĞU

Çərşənbə axşamı yeni məlumatları açıqlayan BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı (BMT QAK) bildirib ki, sığınacaq axtaranlar haqqında artan feyk xəbərlərin və nifrət ritorikasının həcminə baxmayaraq, qaçqınlara ictimai dəstək hələ də güclüdür.

Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, BMT QAK-ın xarici əlaqələr üzrə nümayəndəsi Dominik Haydın sözlərinə görə, siyasi gərginliyə, iqtisadi təzyiqə və qütbləşmiş müzakirəyə baxmayaraq, bu dəstək illərdir sabit olaraq qalıb.

BMT QAK-ın “Ipsos” ilə birlikdə 29 ölkədə apardığı sorğunun nəticələrinə görə, hər üç nəfərdən ikisi müharibədən və ya təqiblərdən qaçanların başqa bir ölkədə sığınacaq axtara bilməli olduğunu təsdiq edib.

Eyni zamanda, təxminən eyni sayda insan qorunma axtaranların çoxunun əslində buna ehtiyacı olmadığına inanır. “Ipsos UK”nin idarəedici direktoru Trinh Tu bildirib: “Hazırda sığınacaq sistemləri, sərhəd idarəçiliyi və inteqrasiya məsələlərində gərginlik hökm sürür. Belə ki, qaçqınlara sığınacaq verən ölkələrdə əhalinin heç də hamısı vəziyyətdən razı deyil”. O əlavə edib ki, bu baxış Böyük Britaniyada üstünlük təşkil edir: “Böyük Britaniyada ən aşağı xalis miqrasiyaya sahibik, eyni zamanda əhalinin yarısı immiqrasiyanın əslində zərərli olduğunu düşünür, baxmayaraq ki, faktlar bunun əksini göstərir”.

BMT QAK qeyd edir ki, qaçqınların sayının ən çox olduğu Almaniya və İsveçdə sığınacaq axtaranlara dəstək nisbətən güclü olaraq qalır. Türkiyə və Polşada dəstək əvvəlki illərdəki qədər güclü deyil.

Humanitar yardım təşkilatları bir çox ölkənin münaqişədən qaçan on minlərlə insanı qəbul etməkdə çətinlik çəkdiyini qeyd edərək, sığınacaq axtaranlara davamlı beynəlxalq dəstəyə ehtiyac olduğunu vurğulayır.

Sorğuda iştirak edən 21.500-dən çox insan qaçqınlar haqqında daha müsbət fikirdədir. “Z” nəslinin (1997-2012-ci il təvəllüdlü) demək olar ki, yarısı qaçqınların uğurla inteqrasiya olunacağına inanır, yaşlılar arasında (1946-1964-cü il təvəllüdlü) isə bu rəqəm 39 faizdir. “Z” nəsli respondentlərinin sərhədlərin bağlanmasını dəstəkləməsi və ya qaçqınların motivasiyasına şübhə etməsi ehtimalı daha az idi. Buna baxmayaraq, inteqrasiya, sərhədlərin idarə olunması və sığınacaq müraciətlərinin həqiqiliyi ilə bağlı narahatlıqlar yaş qrupları arasında müəyyən dərəcədə qalır”, - deyə BMT QAK bildirib.

Sorğunun nəticələri göstərib ki, qaçqınlara dəstək İsveç və Niderlandda (78 faiz) ən güclüdür, ardınca İspaniya (76 faiz) gəlir. Avstraliya, Braziliya və ABŞ qaçqın inteqrasiyasının faydaları ilə bağlı ən müsbət fikirlərini bildiriblər. Bəzi ölkələr zamanla fərqli dəyişikliklər göstərib, o cümlədən Yaponiyada sığınacaq axtaran insanlara dəstək 2019-cu ildəki 23 faizdən 64 faizə, Fransada isə eyni dövrdə 43 faizdən 68 faizə yüksəlib.

2025-ci ildə münaqişələr, zorakılıq və təqiblər milyonlarla insanı evlərindən didərgin salmağa davam etdi, iqlim şokları, iqtisadi qeyri-sabitlik və siyasi kövrəklik isə ehtiyacları daha da artırdı.

BMT QAK 2024-cü il səviyyəsinə yaxın olan 129,4 milyon insanı qorumağı və onlara kömək etməyi hədəfləyir. Eyni zamanda, mövcud resurslar 1,2 milyard dollar azalaraq 3,9 milyard dollara düşüb.

Ali Komissarlıq 2025-ci ildə Türkiyə, Livan, Efiopiya, Banqladeş və Ruandadan olan 37 mindən çox qaçqının üçüncü ölkələrə köçürülməsinə dəstək verib, o cümlədən kvotası məhdud və ya olmayan ölkələrdə olan qaçqınlar üçün 1181 yer ayırıb. Keçən il köçürülmə üçün dövlətlərə təqdim edilən müraciətlərin sayı 2024-cü ildəki 188.800-dən xeyli azalıb.