Qadın və kişilərin ürək döyüntüləri niyə fərqlidir? Alimlər səbəbini tapıblar

Ohayo Dövlət Universitetinin Vexner Tibb Mərkəzində aparılan yeni araşdırma, ürək ritmləri ilə bağlı illərdir davam edən sualın cavabını aydınlaşdırıb.
Araşdırmaya görə, qadın və kişi ürəklərindəki təbii kardiostimulyator – sinoatrial düyün (SAN) fərqli gen nümunələri ilə işləyir.
Qeyd edək ki, SAN hüceyrələri – yəni sinoatrial düyün hüceyrələri, insan ürəyindəki təbii kardiostimulyator hüceyrələridir. Bu hüceyrələr ürəkdə ilk elektrik siqnalını yaradır və onun döyünməsini başlayır. SAN hüceyrələri ürəyin yuxarı sağ qulaqcığında yerləşir. Onların yaratdığı siqnal əvvəlcə qulaqcıqları, sonra isə mədəcikləri hərəkətə gətirir və beləliklə, ürək döyünməsi baş verir. Bu hüceyrələr öz-özünə fəaliyyət göstərir, yəni beynin və sinir sisteminin siqnalına ehtiyac olmadan avtomatik impulslar yaradırlar. Bu xüsusiyyətinə görə, ürəyin "ritm ustası" da adlandırılırlar.
SAN hüceyrələrinin funksiyası pozularsa, ürək ritmi yavaşlaya və ya nizamsızlaşa bilər. Bu zaman süni kardiostimulyator cihazlarının istifadəsi lazım ola bilər. SAN hüceyrələri ürəyin döyünməsini başladan və ritmini tənzimləyən əsas hüceyrələrdir.
Alimlər müəyyən ediblər ki, qadınlarda ürəyin daha sürətli döyünməsinə səbəb olan TBX3 və HCN1 adlı genlərin aktivliyi daha yüksəkdir. Kişilərdə isə ürək ritmini pozan, iltihab və kollagenlə bağlı genlər daha aktiv işləyir. Bu da kişilərdə aritmiya (ürəyin qulaqcıqlarının (yuxarı boşluqlarının) nizamsız və çox sürətli döyünməsi) riskini artırır. Bu ritm pozğunluğu qan dövranını zəiflədə və insulta səbəb ola bilir.
Tədqiqatın nəticələri “Circulation: Arrhythmia and Electrophysiology” jurnalında dərc olunub. Alimlər hesab edir ki, bu tapıntılar ürək ritm pozğunluqlarının müalicəsində fərdi yanaşmanın inkişafına imkan verə bilər.
Araşdırma insan donor ürəklərində aparılıb və ürək döyüntülərini tənzimləyən SAN hüceyrələrinin gen fəaliyyəti təhlil olunub. Nəticədə cinsiyyətə görə aydın gen fərqləri ortaya çıxıb.
Mütəxəssislər bu nəticələrin gələcəkdə daha dəqiq və effektiv müalicə yollarına zəmin yaradacağını bildiriblər.