Qaraçılar Rusiya təhsil sisteminə inamlarını itiriblər

Rusiyanın qaraçı icması, qanunvericiliyin məktəb təhsili almaq imkanını təmin etməsinə baxmayaraq, bu təhsildən yararlanmağa tələsmir. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Parlament qəzeti" məlumat verərək, bu problemin rəsmi hesabatlarda əks olunan statistik göstəricilərlə təsdiqləndiyini bildirir.  

Federal Millətlərin İşləri Agentliyinin (FADN) məlumatına görə, 2024-cü il avqustun 1-nə olan vəziyyətə əsasən, Rusiyada 187 203 qaraçı, Rusiyanın işğalı altında olan Ukrayna ərazilərində isə 3320 nəfər qaraçı yaşayırdı. Təhsil Nazirliyinin məlumatına görə, 2023–2024 tədris ilində Rusiyanın məktəblərində 47 046 qaraçı uşaq təhsil alıb ki, bu da ötən illə müqayisədə 915 nəfər azdır. Bununla yanaşı, yalnız 383 nəfər 11-ci sinfə gedib, bu da ümumi sayın 0,8%-ni təşkil edir. Hər bir təhsil səviyyəsindən sonra şagirdlərin sayı azalır: 2022–2023-cü illərdə dördüncü sinfi bitirən 6085 nəfərdən yalnız 5181 nəfər beşinci sinfə keçib, 10-cu sinifdə isə yalnız 259 nəfər qalıb ki, bu da doqquzuncu siniflə müqayisədə 2452 nəfər azdır.  

Qaraçı uşaqlarının böyük hissəsi təhsilini ibtidai sinifdən sonra başa vurur. Buna təsir edən əsas faktorlar arasında mədəni ənənələr, logistika problemləri və uyğunlaşdırılmış təhsil proqramlarının çatışmazlığı göstərilir. Ümumdünya Qaraçı Konqresinin iştirakçısı və sosioloq Pyotr Tsarkov bildirib ki, qaraçı ailələri tarixi olaraq məktəbə çıxışla bağlı çətinliklər yaşayıblar, xüsusilə məktəb avtobuslarının olmadığı və ya məktəblərin çox uzaqda yerləşdiyi bölgələrdə.  

Prezident yanında İnsan Haqları Şurasının üzvü Kiril Kabanov isə qeyd edir ki, mədəni xüsusiyyətlər burada mühüm rol oynayır. Onun sözlərinə görə, bir çox qaraçı ailəsi oğlanların erkən yaşlardan işləməyə başlaması, qızların isə gənc yaşlarında ailə qurması ənənələrinə əməl edir.  

Dövlət Dumasının Maarifləndirmə Komitəsinin sədr müavini Yana Lantratova hesab edir ki, təhsilin olmaması yalnız qaraçıların yoxsulluğa və marjinallaşmaya məruz qalmasına deyil, eyni zamanda cəmiyyətdə sosial problemlərin yaranmasına gətirib çıxarır. O bildirir ki, təhsil sosial təcridə qarşı mübarizədə mühüm rol oynayır.  

Hökumət vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üçün tədbirlər görür. 2022-ci ildə qaraçıların sosial-mədəni inkişafı üzrə tədbirlər planı yenilənib. Bu sənəd, şagirdlərin təhsil səviyyələri arasında keçidlərinin müntəzəm olaraq monitorinq edilməsini nəzərdə tutur. Bununla belə, bu cəhdlər hələ ki, nəzərə çarpan nəticələr vermir.  

Kabanovun fikrincə, mövcud ənənələri və mentaliteti dəyişmək mümkün deyil, lakin onların nəticələrini minimuma endirmək olar. Bu, yalnız təhsil təşəbbüslərini deyil, həm də xüsusilə qaraçı icmalarının sıx məskunlaşdığı bölgələrdə hüquq-mühafizə orqanlarının gücləndirilmiş fəaliyyətini tələb edir.

Alpər