“Qarışıq nikahlar sosial və hüquqi problemlər yarada bilər” Sosioloq

Son illərdə Azərbaycanda əcnəbi vətəndaşlarla ailə həyatı quranların sayında nəzərəçarpacaq artım müşahidə olunur.

Bununla yanaşı, bu cür nikahlar həm sosial, həm də hüquqi baxımdan müəyyən çətinliklər və yeni reallıqlar da yaradır.

Son illərdə Azərbaycanlıların əcnəbi vətəndaşlarla ailə qurmasının artmasının əsas səbəbləri nədir?

Qarışıq nikahların artması gələcəkdə demoqrafik və sosial strukturda hansı dəyişikliklərə səbəb ola bilər?

Mövzu ilə bağlı Gununsesi.info-ya danışan sosioloq Naib Niftəliyev vurğulayıb ki, əcnəbi nikahlarının sayı son dövrlərdə əhəmiyyətli dərəcədə artıb:

“Rəsmi və qeyri-rəsmi statistikanı müqayisə etdikdə görünür ki, Azərbaycanda orta hesabla 20 minə qədər ailə qurulursa, onların təxminən 5 mini, yəni dörddə biri, bəzi dövrlərdə isə nikahların sayı 12 minə qədər azaldıqda üçdə biri əcnəbi vətəndaşlarla bağlanır.

Bu göstərici hüquqi baxımdan qeyri-adi hal sayılmır. İnsanlar azad seçim edirlər, şəxsi həyatlarını qurur və ailə münasibətlərinə rəsmi şəkildə daxil olurlar. Yəni hüquqi baxımdan hər şey qaydasındadır.

Lakin sosial-demoqrafik baxımdan əhalinin cinsiyyət strukturunda dəyişiklik, vətəndaşlıq məsələlərinin tənzimlənməsi və qarışıq nikahlarda olan ailələrin vətəndaşlıq statusunun müəyyən edilməsi bəzi siyasi və hüquqi çətinliklər yaradır.

Əsas məsələ ondadır ki, bu hallar əksər hallarda sosial-iqtisadi motivlərlə bağlıdır. Xarici vətəndaşlarla ailə quranlar, xüsusən xanımlar, daha yaxşı həyat şəraiti və bəzən “nağıllardakı həyat” axtarışındadırlar. Lakin bu hər zaman mümkün olmur. Müxtəlif səbəblərdən, xüsusən boşanıb yenidən ailə quranların bir qismi də xarici vətəndaşlarla evliliyi üstün tuturlar”.

Sosioloqun sözlərinə görə, burada həm özünü doğruldan, həm də doğrultmayan məqamlar mövcuddur:

“Hüquqi baxımdan sənədləşmə proseduru bəzi hallarda mürəkkəbləşə bilər, çünki müxtəlif ölkələrdə nikahla bağlı qanunvericilik fərqləri və baryerlər mövcuddur.

Bu, eyni zamanda sosial və ailə mühitinin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsi deməkdir. Həm bəylər, həm xanımlar bu dəyişikliyi, xüsusən də başqa ölkədə yaşamağa qərar verdikdə, daha yaxından hiss edirlər. Azərbaycan mühitində xarici vətəndaşlarla ailə quranlar, bəlkə də açıq deməsələr də, mentallıq, həyat tərzi, məişət vərdişləri, ünsiyyət və adaptasiya məsələlərində baryerlərlə qarşılaşırlar.

Ailəyə münasibət, bu münasibətin nə dərəcədə ciddi və davamlı olması və boşanma riskinin böyük olması da özünü göstərir. Düzdür, yerli nikahlarda da boşanma riski tamamilə aradan qalxmır; boşanma tendensiyası qlobal bir prosesdir və Azərbaycanı da əhatə edir. Lakin qarışıq nikahlarda fərqli hüquqi və sosial nəticələr özünü göstərir.

Burada daha çox sosial böhran əlamətləri nəzərə çarpır. İnsanlar müəyyən sosial çətinlikləri həll edərkən tərəf müqabilin fərqli baxışları və yanaşmaları ilə üzləşirlər. Azərbaycanda qarışıq nikahlar ənənəsi əvvəllər də mövcud olub; təxminən 15-20 faiz aralığında belə nikahlara rast gəlinib. Lakin bu nikahlar daha çox daxili milli icmalar və etnoslar arasında olduğundan, kəskin adaptasiya problemləri yaranmayıb”.

Gülxanım Əliyeva

Gununsesi.info