Icma.az
close
up
RU
Qarışqalar lidersiz ideal cəmiyyət yaradıblar: buna necə nail olublar?.. ARAŞDIRMA

Qarışqalar lidersiz ideal cəmiyyət yaradıblar: buna necə nail olublar?.. ARAŞDIRMA

Moderator.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Minlərlə qarışqa, tək bir lideri olmadan, sadə bir siqnal sistemindən istifadə edərək yuva qurur, qida tapır və koloniyanı müdafiə edir.

Qarışqalar nəhəng koloniyaların həyatını təşkil edə, qidaya səmərəli yollar qura, yuva qura və tək bir nəzarət mərkəzi olmadan təhdidlərə cavab verə bilirlər. Minlərlə həşəratın əlaqələndirilmiş işi özünütəşkilata və hər bir koloniya üzvünün nisbətən sadə qaydalara riayət etməsinə əsaslanır.

Moderator.az  İsrail mediasında bu mövzuda dərc olunmuş maraqlı araşdırma yazısınə təqdim edir.

"Məşhur inancın əksinə olaraq, kraliça qarışqa koloniyanın lideri deyil. Onun əsas funksiyası çoxalmadır, iş bölgüsü və kollektiv qərar qəbuletmə isə onun rəhbərliyi olmadan baş verir.

Hər bir qarışqa ətraf mühitə reaksiya verir və digər fərdlərin siqnallarına cavab verir. Bu cür qarşılıqlı təsirlərin çoxluğu sürü zəkası adlanan mürəkkəb kollektiv davranışı formalaşdırır.

İnformasiya mübadiləsinin ən vacib vasitələrindən biri feromonlardır. Qida mənbəyini kəşf etdikdən sonra bir qarışqa digər qarışqaların izlədiyi kimyəvi bir iz buraxa bilər. Onlar da öz növbəsində öz feromonları ilə marşrutu təkmilləşdirirlər.

Daha səmərəli yollar tədricən üstünlük qazanır. Əgər qarışqalar qida mənbəyinə qayıdıb daha qısa bir yolla daha tez geri qayıdırlarsa, kimyəvi cığır daha tez-tez yenilənir. Nəticədə getdikcə daha çox koloniya üzvü bu yoldan istifadə etməyə başlayır.

Feromonlar digər funksiyaları da yerinə yetirir. Onların köməyi ilə qarışqalar təhlükə siqnallarını ötürə, yuvada gəzə və koloniya daxilində müxtəlif fəaliyyətləri əlaqələndirə bilərlər.

Bu sistem böyük bir icmanın mərkəzləşdirilmiş nəzarətə ehtiyac olmadan əlaqələndirilmiş şəkildə hərəkət etməsinə imkan verir. Fərdi bir qarışqa nisbətən sadə davranış mexanizmlərini izləyir, lakin minlərlə fərdin qarşılıqlı təsiri xeyli mürəkkəb bir sistem yaradır.

Qarışqa koloniyalarının iş prinsipləri kompüter alimlərinin də marağını cəlb etmişdir. Həşəratların davranışına əsaslanaraq, səmərəli yollar tapmaq və müxtəlif optimallaşdırma problemlərini həll etmək üçün istifadə edilən qarışqa alqoritmləri hazırlanıb.

S.Laçın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:176
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 28 İyul 2026 09:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see286

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see275

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see272

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see266

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see266

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see255

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see250

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see249

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see245

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see243

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see230

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see225

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see224

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see224

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see221

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see217

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see213

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see212

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see206

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see205
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri