Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Qarşıdurmalar fonunda BMT də dünyanın problemlərinin müzakirəsi Nəticə olacaqmı?

Qarşıdurmalar fonunda BMT də dünyanın problemlərinin müzakirəsi Nəticə olacaqmı?

Icma.az, Oxu.az portalına istinadən məlumat verir.

Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyası başlayır. Altı gün ərzində (bazar günü istisna olmaqla) 193 üzv ölkənin, eləcə də Müqəddəs Taxt-Tac və Fələstin dövlətinin nümayəndələri öz mesajlarını dünyanın ən böyük diplomatik tribunasından çatdırmağa çalışacaqlar. Bu il Baş Assambleyanın gündəliyi müharibələr, enerji qiymətləri, qlobal iqtisadiyyat, süni intellekt və iqlim böhranı ilə yanaşı, bir sıra regional və ikitərəfli qarşıdurmaların kölgəsində keçirilir. Əsas sual isə dəyişmir: BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasında konkret hansı nəticələrin əldə edilməsi mümkündür?

ABŞ-li politoloq, beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Con Kavuliç mövzu ilə bağlı Oxu.Az-ın suallarını cavablandırıb.

- Cənab Kavuliç, BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasından gözləntilər nədir?

- Sessiya çərçivəsində bir sıra liderlər və hökumətlər arasında mövcud fikir ayrılıqları xüsusi diqqət çəkə bilər. Belə ki, Böyük Britaniyanın baş naziri Endi Börnhem və israilli həmkarı Benyamin Netanyahu, Börnhem və ABŞ prezidenti Donald Tramp, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla Yunanıstan baş naziri Kiryakos Mitsotakis, həmçinin Ərdoğanla Netanyahlu, Netanyahu ilə Suriya iqtidarı, Venesuela prezidentinin vəzifələrini icra edən Rodriguez Delcie ilə Ağ Ev administrasiyası, Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ilə Rusiya, Avropa İttifaqı, NATO, BMT və ABŞ qarşıdurmalarının birbaşa görüş formasında baş verməsi gözlənilməsə də, onların hər biri təşkilatın tribunasından verilən mesajların siyasi fonunu formalaşdıra bilər. İran, Ukrayna, Qəzza, enerji, qlobal iqtisadiyyat, iqlim və süni intellekt məsələləri üzrə ciddi diplomatik nəticələr əldə etmək mümkündür. Lakin bunun üçün nümayəndələrin yalnız çıxış etməsi deyil, danışıqlara hazır olması lazımdır.

- Mövcud enerji qiymətləri Qəzza və Ukrayna gündəmini kölgədə qoya bilərmi?

- Təbii ki, sessiyanın diqqət mərkəzində ABŞ-İran və Rusiya-Ukrayna müharibəsi və Qəzza böhranı ilə yanaşı, qlobal enerji bazarlarındakı qiymət artımı da olacaq. Çıxışçılar Donald Trampın qlobal enerji qiymətlərinə təsir edən qərarlarını tənqid etmək istəyə bilərlər. Lakin bunun siyasi nəticələrindən və mümkün cavab reaksiyalarından çəkinən hökumətlərin daha ehtiyatlı mövqe seçməsi mümkündür. Trampın isə öz növbəsində ABŞ-nin beynəlxalq sistemdəki roluna dair mövqeyini bir daha ifadə etməsi və BMT-nin ABŞ-nin liderliyi olmadan nə dərəcədə effektiv ola biləcəyi barədə arqumentlərini səsləndirməsi gözləniləndir. Beləliklə, enerji qiymətləri mövzusu Qəzza və Ukrayna məsələlərini əvəz etməsə də, bu iki münaqişə ilə bağlı siyasi mesajların mühüm tərkib hissəsinə çevrilə bilər.

- Sizcə, Trampın diplomatik gündəliyində hansı məsələlər var?

- Prezident Trampın diqqət yetirə biləcəyi məsələlər arasında yalnız Yaxın Şərq və Ukrayna deyil, başqa uzunmüddətli regional münaqişələr də var. Bunlara Şimali İrlandiyanın İrlandiya ilə münasibətlərinin gələcəyi, Folklend adaları ətrafındakı Argentina-Böyük Britaniya mübahisəsi, Cənubi Kipr-Şimali Kipr məsələsi, İsrailin Colan yüksəklikləri ilə bağlı mövqeyi, eləcə də Kuba və Venesuela ilə bağlı siyasət daxildir. Bu məsələlərin hər biri ABŞ-nin müttəfiqləri və tərəfdaşları ilə münasibətlərində əlavə diplomatik gərginlik yarada bilər.

- BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasında ABŞ və İsrailin mövcud həmfikir siyasəti ətrafında da hər hansı müzakirələr aparılması gözləniləndir?

- İsrailə qarşı tənqid bəzi hökumətlər üçün ABŞ-nin özünü birbaşa tənqid etməkdən daha az siyasi riskdir. Bu səbəbdən Qəzza, yaşayış məntəqələri və İsrailin regional siyasəti ilə bağlı çıxışların sayının artması mümkündür. Fələstində qeyri-qanuni hesab edilən məskunlaşmalara qarşı Böyük Britaniyanın tətbiq etdiyi sanksiyalara G7-nin bəzi üzvlərinin və bir sıra Aİ ölkələrinin dəstək verməsi də bu mövzunun Avropa daxilindəki siyasi çəkisini göstərir.

- Məlumdur ki, Avropa İttifaqının (Aİ) daxilində yaranan çatlar günbəgün dərinləşməkdədir, Ukrayna, müdafiə xərcləri, büdcə kəsirləri, borc yükü və ittifaqın gələcək institusional quruluşu ilə bağlı fikir ayrılıqları davam edir. İttifaqın taleyi ilə bağlı hansısa nəticələrin əldə edilməsi gözlənilir?

- 27 dövləti özündə birləşdirən Aİ və 32 üzvlü NATO-nun tərkiblərindəki dövlətlərin böyük çoxluqla üst-üstə düşməsi təhlükəsizlik və iqtisadi siyasət məsələlərini bir-birindən ayırmağı çətinləşdirir. Bir tərəfdən daha böyük iqtisadiyyata malik bəzi üzvlər Aİ büdcəsində xərclərin məhdudlaşdırılmasını istəyirlər. Digər tərəfdən Brüsseldəki siyasi rəhbərlik daha böyük maliyyələşməyə və bəzi sahələrdə üzv dövlətlər üzərində daha geniş səlahiyyətlərə ehtiyac olduğunu müdafiə edir. Aİ-nin genişlənməsi də bu müzakirələrin bir hissəsidir. Yeni üzvlərin qəbul edilməsi həm ittifaqın geosiyasi çəkisini artıra, həm də mövcud fikir ayrılıqlarını daha mürəkkəb hala gətirə bilər.

- Sessiyada ən çox diqqət çəkən məqamlardan biri də Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin çıxışı olacaq. Vladimir Putin və Aleksandr Lukaşenkonun sessiyada iştirak etməyəcəyini də nəzərə alsaq, Zelenski üçün bu iclas yeni tələblər və əldə ediləcək dəstəyin artması baxımından nə ilə yadda qala bilər?

- Rusiya-Ukrayna müharibəsinin uzanması fonunda Kiyevin hərbi, maliyyə və siyasi dəstək tələbləri davam edir. Eyni zamanda, Ukraynanın Aİ və NATO üzvlüyü ilə bağlı tələbləri də gündəmdə qalır. Ukrayna hökumətinin qarşıdakı illər üçün üçüncü tərəflərdən böyük həcmdə maliyyə və hərbi dəstək tələb etməsi bu məsələnin yalnız təhlükəsizlik deyil, həm də fiskal davamlılıq məsələsinə çevrildiyini göstərir. Bununla belə, əlavə maliyyə və hərbi yardımın müharibənin hərbi mərhələsini nə vaxt başa çatdıracağı və hazırda işğal altında olan ərazilərin hansı hissəsinin Ukraynanın nəzarətinə qaytarılacağı barədə avtomatik zəmanət vermədiyi də nəzərə alınmalıdır. Zelenskinin qarşısında başqa bir mürəkkəb məsələ də var: Ukraynanın Aİ və NATO-ya inteqrasiyası üçün siyasi dəstəyi qorumaq və eyni zamanda üzv dövlətlərin maliyyə, təhlükəsizlik və daxili siyasi məhdudiyyətlərini nəzərə almaq. Baş Assambleyanın 81-ci sessiyasında Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin və Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun iştirak etməməsi də sessiyanın siyasi mənzərəsinin bir hissəsidir. Putinin ABŞ-yə səfəri üçün hüquqi maneələrin olub-olmaması ayrıca məsələdir. Lakin onun BMT Baş Assambleyasına gəlməsi halında mümkün siyasi etirazlar və nümayəndə heyətlərinin reaksiyası çıxışın özündən daha çox diqqət çəkə bilərdi. Lukaşenkonun iştirakı isə ABŞ Administrasiyası ilə münasibətlər fonunda fərqli siyasi məna daşıya bilər. Əgər Lukaşenko Nyu-Yorkda olsaydı, onun Zelenski ilə mümkün görüşü xüsusilə diqqət çəkərdi. Lukaşenkonun Zelenski ilə görüşməyə hazır olduğu barədə açıqlamaları da bu kontekstdə əhəmiyyət qazanır.

- Fələstin Administrasiyasının rəhbəri Mahmud Abbasın ABŞ-yə gələ bilməməsi hansı mənanı daşıyır?

- Fələstin Prezidenti Mahmud Abbasın BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasından iştirak edə bilməməsi ayrıca diplomatik hadisədir. Vaşinqtonun ona viza verməməsi Fələstin məsələsinin BMT platformasında birbaşa siyasi dialoq imkanlarını məhdudlaşdırır. Başqa ssenaridə isə M.Abbasın Nyu-Yorkda olması ABŞ Prezidenti Tramp, Abbas və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında mümkün üçtərəfli görüş üçün imkan yarada bilərdi. Belə bir görüş ABŞ-nin Yaxın Şərq siyasəti, Fələstin məsələsi və Türkiyənin regional rolu baxımından əhəmiyyətli siyasi mesaj verə bilərdi. Bu baxımdan, İsrail baş naziri Benyamin Netanyahunun sessiyada iştirakı ən çox izlənilən hadisələrindən biri olacaq. Onun çıxışı zamanı etiraz xarakterli nümayəndə heyətlərinin zalı tərk etməsi ehtimalı da yüksəkdir və siyasi diqqətin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilə bilər.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:194
embedMənbə:https://oxu.az
archiveBu xəbər 22 Sentyabr 2026 19:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see284

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see281

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see267

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see260

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see250

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see250

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see244

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see242

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see236

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see236

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see235

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see226

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see222

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see220

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see220

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see217

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see205

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see198

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri