Icma.az
close
up
RU
Qaş düzəldən yerdə göz çıxarmaq... Kartlara qoyulan limit hansı problemləri yaradıb?

Qaş düzəldən yerdə göz çıxarmaq... Kartlara qoyulan limit hansı problemləri yaradıb?

Icma.az, Azpolitika.az portalına istinadən məlumat verir.

Avqustun 1-dən etibarən Azərbaycanda fiziki şəxslərin bank kartlarına tətbiq edilən yeni limitlər - bir kart üzrə gün ərzində cəmi 5 dəfə mədaxil və 5 dəfə məxaric imkanı ilk günlərdən narazılıq yaradır. Mərkəzi Bankın və Vergilər Xidmətinin kölgə iqtisadiyyatına, vergidən yayınmaya və maliyyə dələduzluğuna qarşı yönəldiyini bəyan etdiyi bu addım, təəssüf ki, cəmiyyətin həssas təbəqələrini və adi vətəndaşları gözlənilməz çətinliklərlə üz-üzə qoyub.

Məsələnin sosial uyğunsuzluğunu fərqinə varan ilk nümunələrdən birini tanınmış naşir Şahbaz Xuduoğlu açqılayıb.

O, sosial şəbəkə hesabında tanınmış yazıçı Əlisa Nicata yardım toplamaq istəyərkən üzləşdiyi problemi belə ifadə edib: "Əlisa Nicatla bağlı paylaşımımızdan sonra çoxsaylı insanlar bizə yazıb ona yardım etmək istədiklərini bildirdilər. Buna görə də onun kart nömrəsini paylaşdım. Amma məlum oldu ki, avqustun 1-dən bank kartlarına mədaxillə bağlı yeni qayda tətbiq olunur, bir karta gün ərzində cəmi 5 dəfə pul köçürmək mümkündür. Beş nəfər yardım etdikdən sonra digərləri artıq pul göndərə bilmirlər. Başa düşürəm, bu qaydanın müəyyən səbəbləri var. Dələduzluğun, vergidən yayınmanın, qanunsuz pul dövriyyəsinin qarşısını almaq istəyirlər. Amma belə hallar necə olacaq? Əlisa Nicata yüzlərlə insan yardım etmək istəyir. Kimsə 5 manat, kimsə 10 manat, kimsə 50 manat göndərmək istəyir. Məqsəd kommersiya deyil, ictimai yardımdır. Belə vəziyyətlər üçün bankların ayrıca bir mexanizmi olmalıdır..."

Ş.Xuduoğlunun toxunduğu bu məqam sadəcə xüsusi bir hal deyil, hazırda minlərlə vətəndaşın gündəlik həyatda qarşılaşdığı böyük bir sistem probleminin aysberq görünən tərəfidir.

Mübağiləsiz qeyd edə bilərik ki, Mərkəzi Bankın inzibati məhdudiyyəti faktiki olaraq cəmiyyətin bir çox rəqəmsal vərdişləri ilə uzlaşmır.

İlk növbədə Şahbaz Xuduoğlunu da açıqladığı kimi ictimai xeyriyyəçilik iflic olub Xəstə uşaqların müalicəsi, ağır əməliyyat xərcləri, ehtiyac içində olan ziyalılar və ya tələbələr üçün toplanan mikro-yardımlar (3, 5, 10 manat) dayanıb. Xeyriyyə fondu statusu olmayan, şəxsi kartı ilə yardım toplayan yüzlərlə insan artıq günün ilk saatlarında 5 nəfərdən sonra məhdudiyyətlə üzləşir.

Məlum olduğu kimi, qərarın əsas hədəfi VÖEN-siz fəaliyyət göstərən, kartdan-karta pul qazanan şəxslər idi. Lakin gözlənilənin əksinə, bu kateqoriya sahibkarlar biznes kartı açmaq yerinə yenidən nağd ödənişə qaytdılar. Taksilərdə, xırda ticarət obyektlərində, repetitorlarda "kart yoxdur, yalnız nağd" tələbi kəskin artıb. Bu isə dövlətin illərdir formalaşdırdığı "nağdsız iqtisadiyyat" strategiyasına ciddi zərbə vurur.

Vətəndaşların üzləşdiyi ilk baxışdan kiçik görünən digər çətinliklərə də nəzər salaq. Məsələn, restoranda hesabı bir nəfərin kartı ilə ödəyib sonra hərənin öz payını həmin karta göndərməsi artıq texniki olaraq mümkünsüzdür, çünki 3-4 köçürmədən sonra limit bitir. Valideynin gün ərzində müxtəlif vaxtlarda övladlarına xırda xərclik göndərməsi, yaxud yaxın qohumlar arası gündəlik xırda dəstək köçürmələri də sıradan çıxır.

O da məlumdur ki, nəzarətsiz köçürmələrdən istifadə edən maliyyə piramidaları və ya qumar şəbəkələri yüzlərlə "drop-kart" (başqasının adına açılmış kart) istifadə edərək bu limitlərin yanından keçməyi bacarır. Zərər çəkən isə öz adına tək kartı olan və gündəlik 6-cı köçürməni edə bilməyən sadə vətəndaş olur.

Təssüf ki, geridə qalan 20 günə yaxın müddətdə vəziyyət bundan ibarətdir:

-İctimai təşəbbüslər və xeyriyyəçilik sahəsində əvvəllər kütləvi xırda iyanələr toplanırdısa, indi kampaniyalar dayanıb və fərdi yardım mexanizmi tamamilə bloklanıb;

-Kiçik ticarət və xidmət sektorunda əvvəllər kartdan-karta sürətli ödəniş alınırdısa, indiki reallıqda sahibkarlar ya məcburi VÖEN və POS-terminala keçməli, ya da tam nağd pul tələb etməlidirlər;

-Bank ekosistemində isə əhalinin rəqəmsal tətbiqlərdən təkrar-təkrar istifadə intensivliyi düşüb, əksinə, nağdlaşdırma tələbatı yenidən artmağa başlayıb.

Çıxış yolu nədir?

Dövlətin vergi yayınmalarına və çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizəsi anlaşılandır. Lakin bu mübarizə “qızdırmaya görə xəstəni cəzalandırmaq” prinsipi ilə aparılmamalıdır.

Problemin həlli üçün tənzimləyici qurumlar bir neçə mühüm addım ata bilər:

-İctimai və xeyriyyə hesabları üçün xüsusi güzəşt tətbiq oluna bilər. Şahbaz Xuduoğlunun da haqlı olaraq qeyd etdiyi kimi, banklarda fiziki şəxslər üçün "İyanə və xeyriyyə" təyinatlı xüsusi fərdi sub-hesablar və ya QR-kod mexanizmi yaradılmalıdır. Bu hesablar mənfəət məqsədi daşımadığı üçün limitlərdən azad edilməlidir.

-Kəmiyyət limiti məbləğ limiti ilə əvəzlənməsi mümkündür. Çünki gündəlik "5 dəfə" sayı çox kiçik göstəricidir. Bunun əvəzinə gündəlik məbləğ həddi (məsələn, günə maksimum 500 manat) qoyulsa, həm 5 manatlıq xeyriyyə köçürmələrinə maneə yaradılmaz, həm də iri qanunsuz dövriyyələrin qarşısı alınar.

Bundan başqa kartdan-karta köçürmələrə limit qoyulursa, banklar IBAN və ya mobil nömrə ilə edilən fiziki şəxslərarası köçürmələrə daha geniş yaşıl işıq yandırmalı və bu prosesi vətəndaş üçün maksimal dərəcədə sadələşdirməlidir.

Sonda qeyd edək ki, təxminən 3 həftə ərzində qüvvədə olan bu qadağa rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına xidmət etmir. Bununla yanaşı tətbiq edilən qayda yazıçımızın müalicəsinə 5 manat köçürmək istəyən vətəndaşın qarşısına çəpər çəkirsə, deməli, o qaydada ciddi düzəlişlərə və insani süzgəclərə ehtiyac var. Mərkəzi Bank və kommersiya bankları bu reallığı nəzərə almalı, yeni qaydaları cəmiyyətin sosial ehtiyaclarına uyğunlaşdırmalıdırlar.

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:155
embedMənbə:https://azpolitika.info
archiveBu xəbər 19 Avqust 2026 12:53 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see360

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see342

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see312

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see310

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see301

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see292

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see281

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see276

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see266

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see254

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see245

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see238

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see233

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see231

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see230

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see229

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see227

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see213

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri