Icma.az
close
up
RU
Qaydaları niyə pozuruq? Psixoloqlar səbəblərini açıqlayır

Qaydaları niyə pozuruq? Psixoloqlar səbəblərini açıqlayır

Yeniavaz portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.


Azərbaycanda ictimai yerlərdə qaydalara əməl olunmaması tez-tez rast gəlinən hallardandır.
Yeniavaz.com
xəbər verir ki, bu cür hallar həm sürücülərin və sərnişinlərin davranışında, həm də gündəlik münasibətlərdə özünü göstərir.
Məsələn, bəzi sürücülər qaydaları pozaraq əks yola çıxır, piyadalar yaşıl işığın yanmasını gözləmədən yolu keçir, insanlar avtobus dayanacaqlarında və ya mağazalarda növbə gözləmir, bəzən də ictimai yerlərdə yüksək səslə danışaraq başqalarının rahatlığını pozurlar və s.
Belə davranışlar bir çox hallarda bəzi insanlar üçün adi hala çevrilir ki, bu da ümumi davranış mədəniyyətinin formalaşmasına mənfi təsir göstərir.
Bəs insanlar niyə qaydalara əməl etmir?
Mövzu ilə bağlı Yeniavaz.com-a danışan klinik psixoloq Ofelya Məmmədova bildirib ki, insanların qaydaları pozması psixoloji səbəblərdən qaynaqlanır:
“Cəmiyyətdə hər birimizin gündəlik həyatını tənzimləyən yazılı və yazılmamış qaydalar var. Amma bəzən insanlar bu qaydaları bilərəkdən pozurlar. Bunu sadəcə “tərs xasiyyət” və ya “hörmətsizlik” kimi görmək çox səthi baxış olardı. Qaydaları pozmaq, əslində, insan psixikasının dərin qatlarından qaynaqlanan bir davranış modelidir. Psixoloji baxımdan insanın ehtiyacları, duyğusal boşluqları və özünü ifadə formaları anlaşılmadan bu davranışı dəyişmək mümkün deyil”.
Ofelya Məmmədova deyir ki, qaydaları pozmaq insanın özünü ifadə etmə formasıdır:
“Məsələn, uzun müddət susdurulan, fikirlərinə dəyər verilməyən bir fərd bir anda sosial və ya ailə qaydalarını pozaraq “Mən də varam!” mesajını verir. Bu, daxildə yığılan emosiyaların partlayışı kimi başa düşülə bilər”.
Psixoloq qeyd edir ki, qayda pozuntularının bir neçə əsas səbəbi var:
“Bəzi hallarda qayda pozmaq nəzarət hissi üzərində mübarizənin nəticəsidir. İnsanlar həyatlarında çoxlu məcburiyyətlər hiss edəndə, ailə, iş və ya cəmiyyət tərəfindən sıxışdırılanda içlərindəki azadlıq ehtiyacını qayda pozmaqla yaşadırlar. Yəni bu davranış, “öz üzərində hakimiyyəti bərpa etmək” cəhdidir.
Bəzi insanlar isə qaydaları pozmaqla diqqət və tanınma ehtiyaclarını qarşılamağa çalışırlar. Xüsusilə uşaq və yeniyetmə yaşlarında bu davranış “məni görün” çağırışıdır. Qayda pozmaq onlar üçün üsyan deyil, “varlıq sübutu”dur.
Digər tərəfdən isə insanlar qaydaları pozurlar, çünki onların mənəvi sistemində bu qaydaların mənası yoxdur. Məsələn, ədalətsiz qayda və ya cəmiyyətin formal davranış normaları insanda daxili ziddiyyət yaradır. Bu halda qaydanı pozmaqla sanki ədaləti bərpa etdiyini düşünür”.
Psixoloq Nizami Orucov isə deyir ki, insanların qaydaları pozması bəzən də azadlıq və müstəqillik ehtiyacından qaynaqlanır:
“Hər kəs istəyir ki, öz qərarlarını özü versin, həyatına nəzarət edə bilsin. Amma qaydalar çox sərt, məcburi və ya basqı kimi təqdim olunanda, insan bunu azadlığına müdaxilə kimi qəbul edir. Bu zaman qaydanı pozmaq, bir növ “öz gücünü geri almaq” və “mən də varam” demək forması olur”.
Nizami Orucov bildirir ki, qayda pozuntularında sosial təsir də böyük rol oynayır:
“Ətrafdakı insanlar qaydaları pozursa və bu normal qarşılanırsa, fərd də bunu problemli saymır. “Hamı eləyir, mən niyə eləməyim?” düşüncəsi yaranır və məsuliyyət hissi bir növ paylaşılır. Yəni insanın qaydanı pozanda məqsədi bəzən nə üsyan etmək, nə də kiməsə zərər vermək olur. O, sadəcə içindəki tarazlığı qorumağa, azadlıq hissini ifadə etməyə və bəzən də ədalətsiz gördüyü sistemə qarşı reaksiya verməyə çalışır”.
Fəridə Əsədzadə
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:218
embedMənbə:https://yeniavaz.com
archiveBu xəbər 07 Noyabr 2025 14:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see392

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see370

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see357

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see323

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see297

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see278

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see270

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see266

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see263

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see258

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see241

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see240

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see240

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see234

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see230

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see228

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see210

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see208

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see206

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri