Qazaxıstanlı politoloq nəqliyyat dəhlizinin gələcəyindən danışıb

Astana, 23 aprel, AZƏRTAC

Qazaxıstan və Azərbaycan Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində ən praktik və faydalı təşəbbüsləri irəli sürən fəal və təşəbbüskar iştirakçılardır.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Azərbaycan-Qazaxıstan Ekspert Şurasının dördüncü iclasında çıxış edən Tətbiqi Etnosiyasi Araşdırmalar İnstitutunun direktoru, siyasi elmlər doktoru Talqat Kaliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, hər iki dövlət orta güclər kimi tanınır və inkişaf edən əməkdaşlıq çərçivəsində nəqliyyat dəhlizi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir ki, burada təkcə iştirak etmək deyil, həm də ölkələrin tamhüquqlu aktor qismində statusunu müəyyən etmək vacibdir.

“Bizim bu layihədə rolumuzun nədən ibarət olacağını - xidmət əraziləri, yoxsa bərabərhüquqlu iştirakçılar qismində iştirakçı statusunu anlamaq vacibdir. Dəhlizin formalaşmasının labüdlüyü göz qabağındadır və həm aparıcı Aİ ölkələri, həm də Çin tərəfindən ona olan diqqət bu layihəyə tələbi və marşrutun aktual olmasını göstərir. Amma əsas məsələ bizim rolumuzun nədən ibarət olacağıdır”, -deyə Kaliyev qeyd edib.

Kaliyev tranzit yüklərin sığortalanması məsələsinə xüsusi diqqət yetirib. O deyib: “Sığorta dəstəyini kim verəcək? Bu beynəlxalq aktorlar olacaq, yoxsa biz eyni səviyyədə etimad və etibarlılıq təmin edə biləcək öz sığorta strukturumuzu yaradacağıq? Strateji vəzifələr arasında rəqəmsal yük dəstəyini də müəyyənləşdirmək lazımdır. Texniki dəstəyin bizim olacağı aydındır. Bəs biz hansı proqram təminatından istifadə edəcəyik? Süni intellekt dövründə öz texnoloji həllərimizin olması vacibdir. Onlarsız yükləri naməlum istiqamətə yönləndirə biləcək kiberpiratçılığın yeni forması ilə üzləşmə riskimiz var və belə olan təqdirdə nə baş verdiyini belə bilməyəcəyik”.

Kaliyev logistika və təhlükəsizlik sahəsində rəqəmsal həllərin hazırlanması üçün Astana İT habının imkanlarından istifadə etməyi təklif edib. O əlavə edib: “Biz nəinki qapılara, həm də onların açarlarına sahib olmalıyıq. Bu, proqram təminatına da aiddir”.

Politoloq yüklərin fiziki təhlükəsizliyinin təmin edilməsi mövzusuna da toxunub.

“Biz təhlükəsizlik tədbirlərini necə sinxronlaşdıracağıq? Milli bölmələr vasitəsilə və ya müştərək hərbi şirkətlər yaradacağıq? Nəqliyyat dəhlizinin həyata keçirilməsinin hər bir mərhələsində qarşımıza yeni çağırışlar çıxacaq. Lakin onlarla yanaşı, imkanlar da açılacaq: yeni iş yerləri, bacarıqların inkişafı, insan kapitalının artması müşahidə olunacaq. Bütün bunlar bizə sadəcə iştirakçı olmağa deyil, həm də ölkələrimiz daxilində xidmət funksiyalarını tərk edərək maksimum fayda əldə etməyə kömək edəcək”, -deyə Kaliyev vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, yüklərin peyk monitorinqi məsələsi də vacibdir. “Bu, həm də başqalarının resursları hesabına həyata keçirilə bilər, biz öz birgə kosmik proqramımıza təşəbbüs göstərə və TITR-in texnoloji ehtiyaclarına xidmət edəcək peyklər ailəsini orbitə çıxara bilərik”, - deyə o sözlərini yekunlaşdırıb.

Elşən Rüstəmov

AZƏRTAC-ın müxbiri

Astana