Qəhvə kömək etmir Səhər beyin niyə dumanlı olur?

Səhər vərdişlərindən danışarkən, “beyin dumanını” dağıtmaq üçün çoxlarının ağlına ilk olaraq qəhvə gəlir. Lakin nevroloqlar bildirir ki, səhər ilk qəbul etdiyiniz qida və ümumiyyətlə gün ərzində qidalanma tərziniz zehni aydınlıq üçün daha böyük rol oynayır.

Lent.az xəbər verir ki, tibb üzrə doktor, nevroloq və Hackensack Meridian Neyroelm İnstitutunun hərəkət pozuntuları şöbəsinin tibbi direktoru Divya Kaulun sözlərinə görə, qida yalnız fiziki enerji mənbəyi deyil, həm də psixi vəziyyətimizin təməlidir.

Onun sözlərinə görə, qidalanma ilə zehni sağlamlıq arasındakı əlaqəni anlamaq bədəni sağlam, zehni isə ayıq və stressə davamlı saxlamaq üçün vacib şərtdir.

Həkim qeyd edir ki, düzgün qidalanma düşüncə aydınlığını, diqqəti və fokuslanma müddətini artırır. Əksinə, vacib qida maddələrinin çatışmazlığı yorğunluğa, qərarvermədə çətinliyə və reaksiyanın ləngiməsinə səbəb ola bilər.

Beyin orqanizmdə ən aktiv metabolizmə malik orqanlardan biridir. Bu isə o deməkdir ki, onun düzgün işləməsi üçün davamlı şəkildə müəyyən qida maddələrinə ehtiyacı var. Bu maddələr müvəqqəti belə çatışmadıqda, tez bir zamanda düşüncənin ləngiməsi, diqqət dağınıqlığı və zehni enerjinin azalması kimi əlamətlər ortaya çıxa bilər.

Bu xüsusilə səhər saatlarında daha önəmlidir. Çünki beyin gecə boyunca qidasız qaldıqdan sonra neyrotransmitterlərin istehsalı, qan şəkərinin stabilləşməsi və diqqətin bərpası üçün “yanacağa” ehtiyac duyur. Səhər yeməyində əsas qida maddələrinin olmaması gün boyu enerji enişlərinə və zehni boşluqlara səbəb ola bilər.

Bir çox insan səhər rahatlığı qidalılıqdan üstün tutur: yalnız qəhvə içir, şirniyyat yeyir və ya ümumiyyətlə səhər yeməyini buraxır. Qəhvə qısa müddətli enerji versə də, beyin üçün lazım olan “tikinti materiallarını” əvəz etmir. Uzun müddətdə bu vərdiş xroniki diqqət dağınıqlığına, əsəbiliyə və konsentrasiya problemlərinə gətirib çıxara bilər.

Nevroloqlar bildirir ki, qidalı səhər yeməyi mürəkkəb olmalı deyil, lakin düşünülmüş şəkildə seçilməlidir. Məqsəd günün əvvəlində beyinə lazım olan maddələri verməkdir ki, o günün qalan hissəsində “çatışmazlığı doldurmağa” çalışmasın.

Divya Kaul insanları zülal az olan və ya tamamilə zülalsız pəhrizlərdən uzaq durmağa çağırır. Onun sözlərinə görə, səhər kifayət qədər zülal qəbul etmək gün ərzində diqqəti və zehni məhsuldarlığı əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Digər mütəxəssislər də eyni fikirdədir. Zülalla zəngin və ya balanslaşdırılmış səhər yeməyi yüksək karbohidratlı səhər yeməyi ilə müqayisədə diqqət və zehni səy tələb edən tapşırıqlarda daha yaxşı nəticə verir.

Zülal sadəcə trend deyil. O, dopamin, serotonin və noradrenalin kimi əsas neyrotransmitterlərin yaranması üçün lazım olan amin turşularını təmin edir. Bu maddələr fokuslanmanı, ayıqlığı, motivasiyanı və əhval-ruhiyyəni tənzimləyir.

Səhər zülal qəbulunun faydaları:

Qan şəkərini stabilləşdirir və ani düşüb-qalxmaların qarşısını alır, beynin “oyanmasına” və fokuslu işləməsinə kömək edir, iqqət davamlılığını və işçi yaddaşı yaxşılaşdırır

Uzunmüddətli perspektivdə isə zülal neyronların bütövlüyünü qoruyur və neyroplastikliyi, yəni beynin yeni əlaqələr yaratmaq qabiliyyətini – dəstəkləyir.

Mütəxəssislər sağlam insanlar üçün səhər yeməyində 15–30 qram zülalı ümumi bələdçi kimi göstərirlər. Lakin bu, hamı üçün dəyişməz qayda deyil. Xüsusilə böyrək və ya qaraciyər problemi olan şəxslər zülal miqdarını həkim və ya dietoloqla məsləhətləşərək müəyyən etməlidir.

Yağlı balıq (məsələn, qızılbalıq), yumurta, lobya və paxlalılar, tofu və soya məhsulları, qoz

Məsləhət görülməyən qidalar:

Emal olunmuş ətlər (sosiska, kolbasa və s.), ırmızı ət, dərin yağda qızardılmış qidalar, doymuş və trans yağlarla zəngin məhsullar.

Su için. Oyandıqdan sonra qəhvədən əvvəl təxminən 350–470 ml su içmək yüngül susuzlaşmanın qarşısını alır. Beynin böyük hissəsi sudan ibarət olduğu üçün maye çatışmazlığı onun fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Sadə şəkər əvəzinə mürəkkəb karbohidratlar seçin. Tam taxıllar, meyvə və tərəvəzlər yaddaşı və beyin sağlamlığını dəstəkləyir, artıq şəkər isə idrak qabiliyyətinin zəifləməsi ilə əlaqələndirilir.

Səhər yeməyini buraxmayın. Müntəzəm qidalanma qan şəkərini stabilləşdirir və bioloji ritmləri qoruyur ki, bu da zehni məhsuldarlıq üçün vacibdir.