Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

“Qərb İslamı ekzistensial təhlükə kimi qəbul edir...”

“Qərb İslamı ekzistensial təhlükə kimi qəbul edir...”

Sia Az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

1970-ci illərdən etibarən İslam mədəniyyət elementi kimi qəbul olunmağı dayandırdı və Qərb üçün birbaşa təhdid kimi görünməyə başladı, yəni müsəlman cəmiyyətlərini kriminallaşdırmaq üçün bir bəhanə kimi...

...Fransız şərqşünaslıq professoru Olivier Roy son müsahibəsində Qərb və İslam dünyası arasındakı münasibətlərin radikal tənqidi oxunuşunu təqdim edib.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, o, şərqşünaslıq konsepsiyasının inkişafı və transformasiyasına, İslam və müsəlmanların mənfi obrazlarının formalaşmasında Qərb diskursunun roluna, “tərəqqi” və “insan hüquqları” kimi məfhumların əxlaqi örtüklə örtülmüş müstəmləkə alətləri kimi istifadəsinə diqqət yetirib.

Heyranlıqdan hökmranlığa...

...Deməli, Roya görə, şərqşünaslıq müstəsna olaraq müstəmləkə dövrünün məhsulu deyil - o, ondan çox əvvəl, 18-ci əsrin sonlarında Şərqi fərqli bir sivilizasiya kimi öyrənən akademik bir elm kimi yaranmışdır.

Avropanın ilk şərqşünasları İslam sivilizasiyasına heyran idilər, lakin ona indiki ilə əlaqəni itirmiş şanlı keçmiş kimi baxırdılar.

Bu fikir Qərb diskursunda kök salıb: İslam dünyası “tərəqqi və dünyəviləşmə qatarını əldən verib” və “müasirlik” yolu ilə getməyi Qərbdən öyrənərək yenidən başlamalıdır..(?)

Roy qeyd edir ki, bu qavrayış təkcə Qərb üçün deyil, İslam dünyasının bəzi liderləri, məsələn, Mustafa Kamal Atatürk kimi ənənəvi təhsil və mədəniyyət müəssisələrini dağıdıb, onların yerinə Qərb modelinə əsaslanan “müasir” qurumlarla əvəzlənməyə çalışan liderlər üçün xarakterik hala gəlib.

Dünyəvilik nəzarət vasitəsi kimi...

Roy Qərbin “tərəqqi yalnız dünyəvilik yolu ilə mümkündür” münasibətini tənqid edərək, bunun müasirliyə daxil olmaq üçün sivilizasiya şərti kimi qoyulduğunu iddia edir.

Onun sözlərinə görə, bu ideya müstəmləkə kontekstində siyasi alət kimi istifadə olunub.

O, əvvəlcə Əlcəzair mədəniyyətinə maraq göstərməyən, lakin sonradan, məsələn, Fransanın nəzarəti altında - yerli mədəniyyəti tanımaq üçün deyil, onu müstəmləkəçilərin maraqlarına tabe etmək və yenidən şərh etmək üçün islam hüququ fakültələri yaradan Fransanı misal gətirir.

Xəyali universallıq...

Roy Qərbin insan haqları diskursundan istifadəsini kəskin tənqid edir. O qeyd edir ki, 1947-ci il Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsi əsasən Qərb layihəsi idi və bu, onun “universallığını” daha çox ixrac edilən Qərb özəlliyi edir.

Bu diskurs, onun fikrincə, yerli kontekstlərə məhəl qoymayan və onları istər din, istərsə də yerli sosial normalar kimi ümumbəşəri dəyərlərə antaqonist kimi şərh edən konkret mədəni modelin tətbiqi alətinə çevrilib.

Sivilizasiyadan “İslam probleminə”...

Roy vurğulayır ki, müasir şərqşünas diskursda ən təhlükəli dəyişiklik İslam Şərqini dini problemi olan bir sivilizasiya kimi qəbul etməkdən uzaqlaşmadır.

1970-ci illərdən etibarən İslam mədəniyyət elementi kimi qəbul olunmağı dayandırdı və Qərb üçün birbaşa təhdid kimi görünməyə başladı, yəni müsəlman cəmiyyətlərini kriminallaşdırmaq üçün bir bəhanə kimi...

Hicab və ya spirtli içkilərdən imtina kimi dini simvollar avtomatik olaraq avtoritarizm və azadlığın olmaması ilə əlaqələndirilir.

İslam mədəni müxtəlifliyin bir hissəsi olmaqdan çıxıb və insan hüquqlarının düşməni kimi qəbul olunmağa başlayıb – “İslam müasirliyə qarşı” məntiqi ilə.

Roy iddia edir ki, müasir Qərb xüsusilə populizmin yüksəlişi ilə “ümumbəşəri dəyər diskursundan” “kimlik və istisna diskursuna” keçid yaşayır.

Məsələn, Fransada dini etiqad azadlığının konstitusiya təminatına baxmayaraq, İslam dini simvolları milli birliyə təhlükə kimi qəbul edilir.

O, plüralizmi ixrac etdiklərini bəyan edən dövlətlərin daxildə mədəni müxtəlifliyi boğmağa çalışdıqları paradoksa diqqət çəkir.

Onun sözlərinə görə, Qərb demokratiyaları daxili struktur böhranlarından əziyyət çəkir və tez-tez təsvir olunduğu kimi İslam tərəfindən təhdid edilmir, populist hərəkatlar tərəfindən daxildən məhv edilir.

Eyni zamanda, Avropada birinci və ikinci nəsil müsəlmanlar ümumiyyətlə demokratiyanı dəstəkləyir və inteqrasiya etmək istəyirlər, eyni zamanda dini etiqad azadlığını da qoruyub saxlamaq istəyirlər.

Onlar zəmanətli konstitusion hüquqlar tələb edirlər - məsələn, dini ayinlər və halal yeməklər - lakin rədd edilirlər. Roy deyir ki, müsəlmanlar demokratiyaya qarşı deyillər, lakin Qərbin siyasi diskursunda çox vaxt fərqli şəkildə təqdim olunurlar. O, siyasi hərəkatlarla bağlı ikili standartlara da işarə edir: İslam partiyalarının siyasətdə iştirakı tez-tez qadağan edilir, Fransada Milli Ralli və ya Almaniya üçün Alternativ kimi ifrat sağçı millətçi partiyalar daha çox güc qazanır.

Orientalizm böhranı və Qərbin çıxılmaz nöqtəsi...

Sonda Rua deyir ki, bu gün Qərb dünyası universalizm və identiklik meylləri arasında daxili qarşıdurma yaşayır.

Onun fikrincə, söhbət artıq Samuel Hantinqtonun dediyi kimi “sivilizasiyaların toqquşması”ndan yox, kimlik və prinsiplər arasında münaqişədən gedir.

Qərb təxəyyülündə İslam sadəcə olaraq dini və ya mədəni fərq olmaqdan çıxıb, ekzistensial təhlükəyə çevrilib. Qərbin əsas problemi isə öz cəmiyyətlərində bərabərliyi təmin edə bilməməsi, xarici siyasətdə ikili standartlar və öz fundamental dəyərlərinə, hər şeydən əvvəl demokratiyaya inamının itirilməsidir.

Əli Babayev

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:230
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 04 Avqust 2025 00:25 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see264

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see257

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see253

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see251

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see246

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see239

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see235

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see231

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see222

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see213

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see207

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see202

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see199

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see197

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see197

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see194

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see193

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see188

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see186

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri