Qəza zamanı maşın hansı hallarda duracağa və ya ekspertizaya aparıla bilər? ƏRŞAD HÜSEYNOV AÇIQLADI

Ölkə ərazisində baş verən yol-nəqliyyat hadisələri zamanı sürücülərin bir çox hallarda rastlaşdığı məsələlərdən biri də hadisə zamanı avtomobilin cərimə meydançasına aparılmasıdır. Bəzi sürücülər çox kiçik qəzalar zamanı maşınlarının cərimə meydançası aparılmasından narazılığını bildirir. Məsələnin qanuni tərəflərini mütəxəsisslərdən öyrənməyə çalışdıq.

Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Ərşad Hüseynov Avtosfer.az-a açıqlamsında bildirib ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 96-cı və 97-ci maddələrində yolda hərəkətdə olan nəqliyyat vasitəsinin sürücüsünün nəqliyyat vasitəsini idarə etməkdən kənarlaşdırması və müvafiq əsaslar olduqda həmin nəqliyyat vasitəsinin mühafizə olunan duracağa yerləşdirilməsinin halları var:

“Yəni qanunda sürücünün idarəetmədən kənarlaşdırılmasının və avtomobilin duracağa yerləşdirilməsinin konkret halları var. Həmin hallar sırasında avtomobilin yol-nəqliyyat hadisəsinə düşməsi yoxdur. Çünki yol-nəqliyyat hadisəsinə düşmək o demək deyil ki, həmin nəqliyyat vasitəsi dərhal mühafizə olunan duracağa yerləşdirilməlidir.

Yol-nəqliyyat hadisəsinin iştirakçısı olan avtomobilin duracağa yerləşdirilməsi yalnız xüsusi istisna hallarda ola bilər.

Ümimiyyətlə, yol-nəqliyyat hadisələri nəticələrindən asılı olaraq iki qrupa bölünür:

1) İnzibati xəta sayılan hadisələr, yəni yalnız maddi ziyan və ya zərəçəkənin sağlamlığına yüngül zərərlə nəticələnən hadisələr;

2) Cinayət xarakterli hadisələr, yəni zərəçəkənin ölümü, yaxud onun sağlamlığına az ağır və ya ağır zərə dəyməsi ilə nəticələnən hadisələr.

İnzibati xəta sayılan hadisələrlə cinayət xarakterli hadisələrin araşdırılması fərqlidir:

1) İnzibati Xətalar Məcəlləsi üzrə;

2) Cinayət-Prosessual Məcəllə üzrə.

Qanunvericilikdə inzibati cinayət sayılan hadisələrin araşdırmasının daha mürəkkəb prosedurları var. Orada bir neçə ekspertizanın keçirilməsi mümkündür.

Belə hadisələrdən sonra avtomobil iki halda duracağa aparıla bilər:

1) həmin avtomobil sahibi tərəfindən hadisə yerindən aparılmadıqda. Bu halda, avtomobil yolda qalıb başqalaraına mane olmasın deyə duracağa aparılır;

2) həmin avtomobil bu iş üzrə maddi sübut mahiyyəti almaqla xüsusi araşdırmanın, o cümlədən ekspertizanın predmeti olacaqsa”.

Hüquqşünas əlavə olaraq qeyd edib ki, yol-patrul haqqında təlimatda qeyd olunur ki, hadisədə iştirak edən nəqliyyat vasitəsi yararsız vəziyyətə düşmüşdürsə, hadisə yerindən evakuasiya edilməlidir:

“Amma təlimatda qeyd olunmur duracağa aparmalıdır, sadəcə sahibi oradadırsa, evakuator vasitəsi ilə yerindən götürülməlidir. Onun istəyi ilə ya evinə, ya da təmir yerinə aparılmalıdır. Nəqliyyat vasitəsi sahibsiz qalıbsa, o zaman mühafizə olunacaq duracağa aparılmalıdır. İkinci halda isə hadisə cinayət xarakterli hadisədirsə, o zaman nəqliyyat vasitəsində qalmış hüquqi əhəmiyyət daşıyan müəyyən izlərin götürülməsi və yaxud texniki vəziyyətinin xüsusi avtotexniki ekspertiza vasitəsi ilə yoxlanılması zərurəti varsa, onda nəqliyyat vasitəsi cinayət işi üzrə maddi sübut kimi götürülərək saxlanılmalıdır.

O halda da istintaq orqanının mülahizəsinə əsasən, həmin nəqliyyat vasitəsi duracaqda saxlanıla bilər, istintaq orqanının müəyyən elədiyi başqa bir yerdədir saxlaya bilər. Amma bu əsaslar saxlanmanın əsas vəzifəsi, funksiyası odur ki, həmin nəqliyyat vasitəsi həmin cinayət hadisəsi üzrə maddi sübutdur. Onun salonunda və yaxud da üzərində cinayət hadisəsi üzrə araşdırılması, xüsusi ekspert tədqiqatı tələb edən izlər varsa (partlayıcı maddə izləri, qan izləri, trasoloji izlər) .Yaxud nəqliyyat vasitəsinin texniki vəziyyəti ilə bağlı hadisənin baş verməsinə ciddi əsaslar varsa avtotexniki ekspertizaya avtomobil təqdim edilməlidir. Digər hallarda nəqliyyat vasitəsinin mühafizə olan duracağam və yaxud başqa saxlanılma yerinə aparılması nəzərdə tutulmur”.

Ərşad Hüseynov sonda bildirib ki, yol-nəqliyyat hadisəsinin iştirakçısı olan nəqliyyat vasitəsi yalnız iki halda mühafizə olunan duracağa və yaxud başqa saxlanc yerinə aparıla bilər:

“Yol-nəqliyyat hadisəsindən sonra sahibi, həmin nəqliyyat vasitəsini hadisə yerindən götürmədik də o, cümlədən nəqliyyat vasitəsinin sahibi hadisə yerində olmadığı halda, həmin nəqliyyat vasitəsi onun üzərində qalmış xüsusi izlərə görə və yaxud da özünün texniki vəziyyətinə görə xüsusi ekspert tədqiqatının predmeti kimi iş üzrə maddi sübut kimi əhəmiyyət daşıyır. Digər hallarda mühafizə olunan duracağa nəqliyyat hadisəsinin yerləşdirilməsi nəzərdə tutulmur”.

Eltac Zülfüqaroğlu