“Qəzəblənmə! Mark Avreli kimi düşün, daha rahat yaşa”

“Dünya dağılır, o sakit qalırdı – Bu adamdan öyrən!”

Mark Avreli — sadəcə Roma imperatoru deyildi. O, gündəlik həyatın çətinliklərini sakitlik və dərin düşüncə ilə qarşılayan bir filosof hökmdar idi. Onun həyatı bizə öyrədir ki, həqiqi güc baş verənləri idarə etməkdə yox, onlara münasibətimizdədir.

“Səni narahat edən hadisənin özü deyil, sənə verdiyi təsirdir. Bu təsiri isə sən özün formalaşdırırsan.”
Bu fikir Avrelinin fəlsəfəsinin əsasını təşkil edir: Hadisələri yox, özünü dəyiş.

Kim idi Mark Avreli?

Mark Avreli, tam adı ilə Marcus Aurelius Antoninus, 26 aprel 121-ci ildə Roma İmperiyasının paytaxtı Romada anadan olub. O, filosofların himayəsi ilə böyüyüb, gənc yaşlarından stoik təlimləri öyrənib.

İmperatorluq yoluna Antonin Piyin övladlığa götürülməsi ilə çıxan Mark Avreli, 161-ci ildə Roma İmperatoru olub və 180-ci ildə vəfat edənə qədər hökmranlıq edib. Bu 19 illik hakimiyyəti dövründə, o, həm ölkəsini qorudu, həm də daxilən özünü tərbiyə etməyə davam etdi.

Onun hakimiyyəti dövrü — məhsuldar düşüncə və ağır sınaqlarla dolu bir dövr idi. Və bu çətinliklər qarşısında o, qılınca yox, fikrə, ağla, səbirə güvəndi.

 Stoiklərə görə xoşbəxtlik haradadır?

Stoiklər inanırdı ki, insan yalnız öz iradəsinə bağlı olan şeylərə fokuslanmalıdır: düşüncələri, əməlləri, duyğuları. Pul, status, şöhrət və ya başqa insanların davranışı bizim nəzarətimizdə deyil. Onlara bağlanmaq isə ruhumuzu zəiflədir.

Mark Avreli yazırdı:

“Sabah ölə bilərsən. Ona görə bu gününü sanki sonuncu gündürmüş kimi yaşa — amma qorxu ilə yox, ləyaqətlə.”
Bu cümlə bizi bu anın qədrini bilməyə, dəyərlərimizə sadiq qalmağa çağırır.

Həyat çətinləşəndə nə etməli?

Mark Avreli imperator olduğu dövrdə müharibələr, xəstəliklər, Roma ordusundakı üsyanlar və ailədaxili itkilərlə üzləşdi. Amma o, heç vaxt şikayət etmədi. Əksinə, hər səhər özünü daha səbirli, ədalətli və sakit olmağa hazırlayırdı.

“Bir daş kimi möhkəm dayan. Dalğalar səni vura bilər, amma sən silkələnməzsən.”
Bu düşüncə emosional sabitlik və mənəvi dayanıqlığın nümunəsidir.

Stoik fəlsəfə bizə nə öyrədir?
Həyat hər zaman ədalətli deyil, amma biz ədalətli ola bilərik.
Dünya dəyişkəndir, amma biz dəyərlərimizə sadiq qala bilərik.
İnsanlar bəzən zalım, haqsız və kobud ola bilər. Amma biz öz ləyaqətimizi itirməməliyik.
“İnsanların necə olduğunu gör və bağışla. Çünki sən də insansan.”
Bu gün də insanlar stress, xaos və informasiya gurultusu içində yaşamağa çalışır. Mark Avrelinin sözləri isə zamanın sınağından keçmiş sakitliyin səsi kimidir. O bizə xatırladır: xoşbəxtlik xarici qələbələrdə deyil, daxili sakitlikdədir.

Mark Avreli, Roma imperatoru olmaqla yanaşı, zamanını aşan bir ruh müəllimi idi. O, gücün təmkin, hikmət və nəzarət olunmayan şeylərə təslim olmaqda olduğunu göstərdi. Onun stoik fəlsəfəsi, müasir insan üçün daxili azadlıq və mənəvi güc yoludur.

İmran Kərimli