Icma.az
close
up
RU
Qışda ən çox səssiz inkişaf edən xəstəliklər hansılardır ? ARAŞDIRMA

Qışda ən çox səssiz inkişaf edən xəstəliklər hansılardır ? ARAŞDIRMA

Sia Az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Qış mövsümü insanların sağlamlığı üçün xüsusi risklər daşıyır. Soyuq hava, gün işığının azlığı, rütubət, virus və bakteriyaların daha uzun müddət aktiv qalması bir çox xəstəliklərin inkişafını sürətləndirir. Maraqlıdır ki, qışda bəzi xəstəliklər “səssiz” şəkildə inkişaf edir – yəni simptomlar gec və ya zəif ifadə olunur, buna görə də çox vaxt vaxtında aşkarlanmaz. Bu xəstəliklər həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün ciddi sağlamlıq riskləri yarada bilər.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Elmi araşdırmalar göstərir ki, qışda müəyyən xəstəliklər daha çox müşahidə olunur, lakin onların əlamətləri qeyri-spesifik olduğundan erkən mərhələdə diaqnostika çətinləşir. Bu baxımdan, həm profilaktik tədbirlər, həm də düzgün tibbi nəzarət həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Qışda səssiz inkişaf edən əsas xəstəliklər

Respirator xəstəliklər və bronxopulmonar problemlər

Soyuq havada bronxit, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi (KOAH) və astma xəstələrində vəziyyət tez pisləşir. Erkən mərhələdə yüngül öskürək, burun axması və yüngül tənəffüs çətinliyi müşahidə oluna bilər, lakin bu simptomlar ciddi respirator infeksiyalara çevrilə bilər.

Qrip və soyuqdəymə ilə əlaqəli virus infeksiyaları

Qışda qrip virusları daha aktivdir. Səssiz başlanğıc xüsusiyyəti ilə diqqətdən yayınır: halsızlıq, yüngül hərarət, əzələ ağrıları erkən simptomlardır.

Vitamin D çatışmazlığı və osteoporoz riski

Gün işığının azalması ilə vitamin D səviyyəsi düşür. Səssiz simptomlar: əzələ zəifliyi, yüngül sümük ağrıları. Uzun müddət davam etdikdə sümük sıxlığının azalmasına və osteoporoza gətirib çıxarır.

Hipotoniya və qanın laxtalanma pozğunluqları

Soyuq hava qan dövranına təsir edir, bəzi insanlarda qan təzyiqi düşür və qan damarlarında laxtalanma riski artır. Səssiz inkişaf: baş ağrısı, yorğunluq, diqqət azlığı.

Ürək-damar xəstəlikləri

Soyuq temperatur ürək-damar sisteminə əlavə yük qoyur. Hipertoniya və xroniki ürək xəstəlikləri olanlarda qışda infarkt və insult riski yüksəlir, lakin erkən simptomlar çox vaxt nəzərə alınmır.

Psixoloji və nevroloji pozğunluqlar

Qış depressiyası (Seasonal Affective Disorder – SAD) və yuxu problemləri səssiz inkişaf edir. Simptomlar: ruh düşkünlüyü, yuxuya getmədə çətinlik, enerji azlığı.

Profilaktik tədbirlər

-Havanın temperaturuna uyğun geyim, günəş işığından maksimum yararlanma.

-Qidalanmada vitamin və mineralların balansına diqqət: xüsusilə D və C vitaminləri.

-Xroniki xəstələr üçün müntəzəm tibbi nəzarət.

-Fiziki aktivliyin artırılması və psixoloji sağlamlığın qorunması.

-Təmiz hava və gigiyena qaydalarına riayət: xüsusilə respirator infeksiyaların yayılmasının qarşısının alınması.

Dünyada qışda səssiz inkişaf edə bilən xəstəliklər və sağlamlıq riskləri

Qeyri‑infeksion xroniki xəstəliklər (NCD) — “səssiz qatillər”

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) qeyri‑infeksion xəstəlikləri (ürək‑damar xəstəlikləri, onkologiya, diabet, xroniki respirator xəstəliklər) “səssiz qatillər” adlandırır, çünki onlar uzun müddət simptom vermədən inkişaf edir və dünyada ölüm hallarının təxminən 75 %-ni təşkil edir. Risk faktorları isə qidalanma, fiziki aktivlik, siqaret və alkoqol kimi davranış amilləridir.

Bu xəstəliklər qışda daha da ağırlaşa bilər — soyuq hava ürək‑damar yükünü artırır, qan dövranı sistemini gərginləşdirir və diabet kimi metabolik pozuntuların idarə olunmasını çətinləşdirir.

Tənəffüs yolu infeksiyaları və soyuqla əlaqəli xəstəliklər

Qış aylarında respirator viruslar — qrip, RSV və digər soyuqdəymə agentləri daha aktiv olur. Onlar çox vaxt ilkin mərhələdə yüngül əlamətlərlə başlayır, buna görə də erkən diaqnostika çətinləşir və xəstəlik pnevmoniyaya kimi ağırlaşa bilər.

Həmçinin soyuq hava bronxit və xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi (KOAH) kimi xəstəlikləri daha da kəskinləşdirə bilər.

Ürək‑damar xəstəlikləri və qışın təsiri

Dünya üzrə ölüm səbəblərinin əsas hissəsini təşkil edən ürək‑damar xəstəlikləri qış aylarında daha da riskli olur — atmosfer temperaturunun düşməsi qan təzyiqinin artmasına səbəb olur, bu da infarkt və insult hallarını artırır.

Nevrologiya və psixi sağlamlıq problemləri

Qlobal araşdırmalara görə dünya əhalisinin təxminən 43 %-i nevroloji problemlərdən əziyyət çəkir, bu da baş ağrıları, miqren və nevroloji pozuqluqların qlobal səviyyədə geniş yayılmış olduğunu göstərir.

Qışda günəş işığının azalması və sosial izolasiya depressiya və Seasonal Affective Disorder (SAD) kimi psixi sağlamlıq problemlərini gücləndirə bilər.

Qışda erkən simptomların gizlənməsi və diaqnostika çətinliyi

Bir çox xəstəlik — məsələn, ürək problemləri, diabet, pnevmoniya və hətta bəzi xroniki respirator xəstəliklər — ilk mərhələdə yüngül simptomlar verir və bu simptomlar soyuq havada adi soyuqdəymə ilə qarışa bilər. Bu səbəbdən insanlar vaxtında tibbi yardım axtarmaya bilər, bu da xəstəliyin sürətlə ağırlaşmasına gətirib çıxarır.

Qlobal vəziyyətin xülasəsi

-Qeyri‑infeksion xroniki xəstəliklər dünya üzrə əsas ölüm səbəblərindəndir və soyuq mövsümdə daha da ağırlaşa bilir.

-Qışda respirator infeksiyalar geniş yayılır və onlar tez başa düşülməyən komplikasiyalara çevrilə bilər.

-Nevrologiya və psixi sağlamlıq problemləri qlobal səviyyədə ciddi təsir göstərir və soyuq aylarla daha da dərinləşə bilər.

Ayşən Vəli

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:281
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 06 Yanvar 2026 14:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see300

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see292

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see256

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see244

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see242

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see241

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see238

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see229

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see225

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see223

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see219

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see201

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see201

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see199

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see198

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see194

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see192

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see190

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see182

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri