“Qızıl göyərçin” Yaxın Şərqdə sülhü təmin edə bilərmi?

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ Prezidenti Donald Trampa Qəzzada atəşkəsin şərəfinə simvolik olaraq qızıldan düzəldilmiş göyərçin hədiyyə təqdim edib.

Bəs bu hədiyyə Yaxın Şərqdə sülhün təminatına çevrilə bilərmi?

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a açıqlama verən politoloq Xəyal Bəşirov hesab edir ki, Donald Trampın hakimiyyətə gəlməsindən sonra verdiyi vədlər, xüsusilə də seçkilər öncəsi və daha sonra prezident olduğu dövrdə Yaxın Şərq problemini həll edəcəyinə dair açıqlamaları istiqamətində atdığı addımlar, Qəzza ilə bağlı son hadisələrin yekunu kimi qiymətləndirilə bilər:

"Dünən Donald Trampın İsrailə səfəri, İsrail parlamenti Knessetdə çıxışı və ardından Misirin Şarm əş-Şeyx şəhərində keçirilən Sülh Sammitinə qatılaraq orada sənədlərin imzalanması, əslində, həm İsrail dövləti və xalqı, həm də ümumilikdə Yaxın Şərqdəki proseslər baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu hadisələr eyni zamanda Benyamin Netanyahu hökuməti və şəxsən onun özü üçün də xüsusi önəm daşıyır. Çünki Netanyahu təkrar Baş nazir seçildikdən sonra qarşısına qoyduğu əsas məqsədlərdən biri Fələstin məsələsini aradan qaldırmaq və “Böyük İsrail” ideyasını reallaşdırmaq istiqamətində addımlar atmaq idi. Bu məqsədlə o, Yaxın Şərqdə İsrailin planlarına mane olan qüvvələr, yəni İranın proksi qüvvələri sayılan “Hizbullah”, HƏMAS, eləcə də İranın özü və Suriya ilə qarşıdurmaya getməkdən çəkinmədi".

Onun sözlərinə görə, Netanyahu bu prosesdə çox böyük, hətta müəyyən mənada mümkünsüz bir yükün altına girdiyini özü də anlayır:

"Ona qarşı həm İsrailin daxilində müxalif qüvvələr, həm də beynəlxalq aləmdə təzyiqlər mövcuddur. Onun barəsində cinayət işlərinin açılması və Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi tərəfindən həbs orderinin verilməsi də bu təzyiqlərin bir hissəsidir. Bununla belə, Donald Tramp hakimiyyətdə olduğu dövrdə Netanyahu üçün güclü və yaxın bir müttəfiqə çevrilmişdi. Trampın ona münasibəti seçkiöncəsi dövrdən bəlli idi və prezidentliyi zamanı da bu münasibət davam etdi. Yaxın Şərqdə sülh prosesinə yönələn addımların simvolik qiymətləndirilməsi baxımından Trampa qızıl göyərçin mükafatının təqdim olunması da sülh rəmzi olmaqla yanaşı, Netanyahunun Trampa olan münasibətini əks etdirir. Eyni zamanda bu addım, Donald Trampın gələcəkdə Nobel Sülh Mükafatını qazanmaq şanslarını gücləndirməyə yönəlmiş bir jest kimi də dəyərləndirilə bilər".

Müsahibimiz vurğuladı ki, hamının istəyi Yaxın Şərqdə uzunmüddətli və dayanıqlı sülhün bərqərar olmasıdır:

"Lakin bunun nə dərəcədə mümkün olacağı hələ də sual altındadır. Çünki Yaxın Şərq problemi o qədər mürəkkəbdir ki, onun tam və real həlli hələlik mümkün görünmür. Qəzza ilə bağlı imzalanan sənəd hazırkı mərhələdə müəyyən nəticə verə bilər, lakin HƏMAS-ın silahsızlaşdırılması, ləğvi, özünü buraxması və bundan sonra İsrailin Suriyaya münasibətdə atacağı addımlar sülhün ömrünü qısalda və ya onu yarımçıq qoya bilər. Bu, şübhəsiz, ciddi və məntiqi suallardır və yaxın zamanda bu proseslərin nəticəsini daha aydın şəkildə görəcəyik".

Nuriyyə NATİQQIZI