Qlobal dövlət borcu 12,3 trilyon dollara çatacaq Çin və ABŞ liderdir

"Standard & Poor's" reytinq agentliyi 2025-ci ildə qlobal dövlət borcunun 3% artacağını və 12,3 trilyon dollara çatacağını gözləyir. Artım iqtisadiyyatın stimullaşdırılması zərurəti ilə yanaşı, sosial və hərbi xərclərin artırılması ilə bağlı olacaq. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, dünyada yeni borc öhdəliklərinin verilməsində ən fəal olacaq ölkələr ABŞ və Çin olacaq, Avropa ölkələri isə yeni emissiyaların həcmini ötən ilki səviyyədə saxlayacaq.

"S&P Global Ratings" bu gün dünya hökumətlərinin 2025-ci ildə borclanmanı 3% artıraraq 12,3 trilyon dollara çatdıracağını proqnozlaşdırır. Beləliklə, qlobal dövlət borcu 2022-ci ildə başlayan sabit artımını davam etdirir. S&P analitikləri deyirlər ki, yeni borclanmaların əsas səbəbləri uzun sürən inflyasiya təzyiqi, qlobal ticarət siyasəti ilə bağlı qeyri-müəyyənlik və inkişaf etmiş bazarlarda yeni borclanmalara xidmətin yüksək xərclərini nəzərdə tutan yüksək faiz dərəcələri mərhələsidir.

Birləşmiş Ştatlar 2025-ci ildə dünyanın ən böyük borcalan ölkəsi olaraq qalacaq, uzunmüddətli borcu 4,9 trilyon dollardır - ümumi borcun 40%-i.

Çin hökumət borcunun həcminə görə (2,1 trilyon dollar, qlobal ümumi borcun 17%-i) ikinci yerdədir və ötən il bu göstəriciyə görə Yaponiyanı ötüb. S&P hesab edir ki, Çin bu il təxminən 370 milyard dollarlıq (+22%) yeni borc öhdəlikləri buraxacaq ki, bu da bütün ölkələr arasında rekord göstərici olacaq. Mütəxəssislər Çinin dövlət borcunun belə nəzərəçarpacaq dərəcədə artmasını ötən il başlayan və COVID-19 pandemiyasının nəticələrindən çətinliklə sağalmağa davam edən Çin iqtisadiyyatının dövlət tərəfindən stimullaşdırılması siyasətinin davam etdirilməsi ilə izah edirlər.

Çin və ABŞ-dan fərqli olaraq, inkişaf etmiş Avropa ölkələri yeni borclanma tempini ötən ilki səviyyədə - 1,8 trilyon dollar, yəni onların ÜDM-nin 3%-i səviyyəsində saxlayacaq. Bununla belə, 2025-ci ildə Avropada yeni borclanmanın həcmi pandemiyadan əvvəlkindən iki dəfə yüksək olaraq qalacaq. Bu il ən aktiv borc alacaq Avropa ölkələri İtaliya (380 milyard dollar, 2024-cü illə müqayisədə +7%), Almaniya (290 milyard dollar) və Fransa (340 milyard dollar) olacaq. Öz növbəsində, Böyük Britaniya ötən illə müqayisədə (330 milyard dollar) yeni hökumət kreditlərinin həcmini bir qədər azaldacaq - Kir Starmerin yeni Leyboristlər hökumətinin hökumət xərclərini azaltmağa yönəlmiş iqtisadi tədbirləri fonunda.

Avropada, əsasən Mərkəzi və Şərqi Avropada yeni hökumət borclarının artmasına təkan verən digər amil regionda hərbi xərclərin artmasıdır ki, bunun üçün Avropa Komissiyası artıq müvafiq büdcə tələblərini yüngülləşdirib.

Bununla belə, S&P analitikləri qeyd edirlər ki, bir çox Avropa ölkələri artıq əhəmiyyətli həcmdə dövlət borclarına xidmət göstərir və bazar şəraitinə təsir edən ticarət kəsiri altında fəaliyyət göstərir. Buna əsaslanaraq, reytinq agentliyi belə qənaətə gəlir ki, iqtisadi artımın ləngiməsi, əhalinin qocalması və öz vətəndaşlarının artan sosial xərclərə xidmət göstərməsi ilə bağlı öhdəlikləri nəzərə alsaq, Mərkəzi və Şərqi Avropa dövlətlərinin hərbi xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilməyəcəklər.

EMEA regionunda (Avropa, Yaxın Şərq, Afrika) inkişaf etməkdə olan ölkələrin yeni borclanmalarının həcmi də bu il artmayacaq: 624 milyard dollar (keçən il - 630 milyard dollar), dövlət borcunun ÜDM-də payı 7% səviyyəsində qalacaq. Bu regionda dövlət borcunun əsas dinamikası İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı tərəfindən borclanmaların azalması, eləcə də Polşada uzunmüddətli dövlət kreditlərinin əhəmiyyətli həcminin qaytarılması hesabına təmin ediləcək. S&P bu il Misir, Cənubi Afrika və BƏƏ-də yeni borclanmada artım gözləyir.

Aydın