QLOBAL GEOSİYASİ ÇALXANTILAR FONUNDA DÖVLƏTÇİLİYİ NECƏ QORUMAQ OLAR?!

XXI əsrin üçüncü onilliyində dünya siyasəti dərin qeyri-müəyyənlik dövrünə qədəm qoyub. Qlobal nizamı formalaşdıran əsas institutlar, xüsusilə BMT artıq əvvəlki təsir gücünü itirib. ABŞ–Çin rəqabəti, Rusiya–Qərb qarşıdurması, Yaxın Şərqdəki münaqişələr və beynəlxalq hüququn zəifləməsi yeni reallıqlar yaradıb.
Dünyanın super gücləri - Rusiya, ABŞ və Çin arasında liderlik uğrunda davam edən rəqabət nəticə etibarı ilə  regional münaqişələrin uzanmasına səbəb olur. NATO daxilində parçalanmalar və Avropanın enerji böhranı beynəlxalq münasibətlərin sabitliyini zəiflədir. Böyük dövlətlərin “güc konsepsiyası"ndan istifadə etməsi dünyanı daha çox qarşıdurma müstəvisinə sürükləyir. Belə qarışıq mühitdə kiçik və orta dövlətlərin öz  təhlükəsizliklərini təmin etməsi üçün çoxvektorlu, balanslaşdırılmış və çevik  siyasət aparmaları qaçılmaz görünür. 

İkinci Qarabağ müharibəsində əldə edilən qələbədən və bütün  ərazilərində suverenliyini  təmin edəndən sonra Azərbaycan Cənubi Qafqazın lider dövləti statusunu qazanıb. Bu Rəsmi Bakının qarşısında həm regional, həm də qlobal güclərlə münasibətlərində yeni yollar açır. Əldə edilən bu uğurlardan əlavə  zəngin Enerji resursları və coğrafi mövqeyi Azərbaycanın  geosiyasi imkanlarını genişləndirir:
- Avropanın qaz təchizatında Bakının rolu strateji əhəmiyyət daşıyır.

- Zəngəzur dəhlizi kimi layihələr ölkəni Şərq-Qərb, Şimal-Cənub xəttində əsas tranzit mərkəzinə çevirir. Azərbaycanın həyata keçirdiyi tarazlaşdırılmış xarici siyasət kursu həm Rusiya, həm Qərb, həm də Türkiyə ilə münasibətləri konstruktiv saxlamağa imkan verir.
Fikrimizcə , Qlobal geosiyasətin çalxalanması fonunda dövlətçiliyin qorunması üçün aşağıdakı siyasi  istiqamətlər diqqətdə saxlanılmalıdır:
1) Təhlükəsizlik və hərbi gücün möhkəmləndirilməsi.
Regionda hərbi balans daim dəyişir. Azərbaycan Ordusu ən müasir texnologiyalarla gücləndirilməli, kiber və informasiya təhlükəsizliyi prioritet olmalıdır.
2)  Çoxvektorlu diplomatiya.
- Amerika , Avropa , Asiya və Afrika ölkələri ilə münasibətlərin dərinləşməsi Azərbaycanın beynəlxalq legitimliyini möhkəmləndirə bilər.
- Təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunması üçün  Rusiya ilə balanslı əməkdaşlıq münasibətlərinin  saxlanması zəruri hesab edilməlidir.
- Çin və Türkiyə ilə strateji tərəfdaşlıq isə ölkəni qlobal enerji və nəqliyyat layihələrinin mərkəzinə çevirir.
3)  Ölkədə  iqtisadi sabitlik və sosial rifah təmin olunmalıdlr.
Çünki, Dövlətçiliyin dayağı güclü iqtisadiyyatdan keçir. Əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsi üçün qeyri-neft sektorunun inkişafı, kənd təsərrüfatı və rəqəmsal iqtisadiyyat genişləndirilməlidir.
Sosial bərabərlik prinsiplərinə əməl edilməsi,  iş yerlərinin artırılması və regionların inkişafı diqqət mərkəzində olmalıdır.
4) Milli ideoloji siyasət  gücləndirilməlidir.
- Xarici təxribatlara qarşı ən mühüm silah milli birliyə əsaslanan ideoloji gücdür. Dövlətçilik dəyərlərinin, şəhidlərin xatirəsinin və milli kimliyin təbliği ölkə daxilində sabitliyi möhkəmləndirilməsinə xidmət edə bilər.
 5) Sülh təşəbbüsləri  davamlı olmalıdır.
 - Ermənistanla sülh müqaviləsinin imzalanması yalnız iki ölkənin deyil ;  bütövlükdə regionun sabitliyinə xidmət edəcək. Azərbaycan bu istiqamətdə prinsipial, amma konstruktiv mövqe nümayiş etdirməlidir.
Müşahidələr göstərir ki , köhnə  Dünya düzəni dağılıb ; yenisi isə hələ formalaşmayıb. Belə bir dövrdə Rəsmi Bakının əsas hədəfi dövlətçiliyi qorumaq, daxili sabitliyi saxlamaq və xalqın rifahını yüksəltmək olmalıdır. Bunun üçün Azərbaycan balanslı diplomatiyaya, güclü iqtisadi dayaqlara, çevik təhlükəsizlik siyasətinə və milli birliyə əsaslanmalıdır.
Azərbaycanın üstünlüyü ondadır ki, Rəsmi Bakı qlobal güclər arasında rəqabəti öz xeyrinə yönəltməyi bacarır. Əgər bu xətt davam etdirilərsə, ölkə yalnız regionda deyil ; qlobal miqyasda da etibarlı tərəfdaş və güc mərkəzi kimi mövqeyini möhkəmləndirəcək.

Qəvami SADIQBƏYLİ