“Qlobal şərtlər konsensusu diktə edir“ “Sabah“

"ABŞ və Çin arasındakı gərginlik texnoloji müharibəyə çevrilə bilər..."

Çin bütün sahələrdə ABŞ-ın hegemonluğunu sarsıtmaqda davam edir. Pekin sürətli modernləşdirmə və silahlı qüvvələrinin gücləndirilməsi prosesini aparır, Vaşinqton isə ciddi tənəzzül yaşayır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin "Sabah" nəşri yazıb.

ABŞ Çinlə rəqabət aparan əsas güc kimi mübarizəyə girişib. Pekin isə texnologiya sahəsində ABŞ-ın dominantlığını pozmağa çalışır və bunun ən son nümunəsi "DeepSeek" layihəsidir. Bundan əlavə, Çin mümkün nüvə müharibəsi ssenarisinə qarşı Pentaqondan 10 dəfə böyük hərbi komanda mərkəzi inşa edir.

Bu proses fonunda prezident Tramp ABŞ-ın materik hissəsində yeni nəsil "Dəmir Qübbə" raketdən müdafiə sistemi yaratmaq təşəbbüsü ilə çıxış edib. Sistem hipersəs və qitələrarası ballistik raketlərə qarşı effektiv müdafiəni təmin etməlidir.

ABŞ üçün "Sakit okean fəlakəti" riski

"Rand Corporation" analitik mərkəzi xəbərdarlıq edir ki, Çin Tayvana müdaxilə edərsə, bu, Ukraynaya bənzər münaqişə yarada bilər. Çinin hərbi modernləşdirilməsinə rəğmən, aşağı sosial statuslu ordu xidməti və çağırış sistemi onun inkişafını çətinləşdirir. Çin bu boşluğu doldurmaq üçün keçmiş NATO pilotlarını cəlb etsə də, bu, ona üstünlük qazandırmır.

Pekin "atəşsiz qələbə" strategiyasını iqtisadiyyat və texnologiya üzərində qurur. ABŞ da birbaşa müharibə əvəzinə texnologiya və iqtisadi təzyiqə güvənir. Lakin Vaşinqtonun çiplərə tətbiq etdiyi sanksiyalar Çinin texnoloji inkişafını dayandıra bilməyib. Hər il dörd milyon mühəndis yetişdirən Çin innovasiyada ABŞ-ı üstələyə biləcək potensiala malikdir.

ABŞ - yeni Böyük Britaniya?

İtalyan analitik Francesco Sisci Çinin inkişaf modelini XIX əsrin sonundakı Almaniya ilə müqayisə edir. O dövrdə Almaniya əvvəlcə Britaniyaya təqlid edib, sonra isə onu üstələyərək "Made in Germany" brendini keyfiyyət rəmzinə çevirib. Çin ABŞ-a münasibətdə eyni yolu izləyir.

Bu gün ABŞ keçmiş Britaniya kimi geriləmə yaşayır. Öz müttəfiqlərinin və Avropanın onu tərk etdiyini hiss edir və alyans sistemini yenidən qurmaq istəyir. Tramp yalnız qlobal gücləri öz ətrafında birləşdirə bilsə, Çini təcrid edə bilər,  amma bu, çətin görünür.

Əgər ABŞ Avropa və Asiya-Sakit okean regionundan gözlədiyi dəstəyi ala bilməsə, onda bu rəqabət müharibə deyil, qlobal konsensusla yekunlaşacaq. Mövcud proseslər də məhz buna işarə edir.