Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Qlobal xərçəng partlayışı olacaq 2050 ci ilə qədər ölümlər 75 faiz artacaq

Qlobal xərçəng partlayışı olacaq 2050 ci ilə qədər ölümlər 75 faiz artacaq

Qaynarinfo saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Mütəxəssislər önümüzdəki 20 il ərzində dünyada xərçəngdən ölüm hallarının kəskin şəkildə artacağını proqnozlaşdırır. 

Qaynarinfo-nun məlumata görə, nüfuzlu beynəlxalq jurnalda yayımlanan yeni araşdırma göstərir ki, artan və yaşlanan əhali ilə yanaşı, sağlam olmayan həyat tərzi də bu artımı sürətləndirir. Alimlər bunun nəticəsində qlobal miqyasda "xərçəng partlayışı" yaşanacağını bildirir.

Qlobal statistika

Amerikalı tədqiqatçılar 1990-cı ildən bəri yeni xərçəng hadisələrinin iki dəfədən çox artaraq 2023-cü ildə 18,5 milyona çatdığını açıqlayıb. Eyni dövrdə xərçəngdən ölüm halları isə 74 faiz yüksələrək 10,4 milyona çatıb.

Proqnozlar isə daha qorxuncdur:

* 2050-ci ilə qədər xərçəng hadisələrinin 61 faiz artaraq 30,5 milyona yüksələcəyi gözlənilir.

* Eyni ildə xərçəngdən illik ölüm sayının isə 75 faizə yaxın artımla 18,6 milyona çıxacağı təxmin edilir.

Alimlərdən hökumətlərə çağırış

Mütəxəssislər hökumətləri piylənmə, siqaret istifadəsi və digər risk faktorları ilə mübarizəyə, həmçinin erkən diaqnozu mümkün edən skrininq proqramlarının genişləndirilməsinə çağırır. "Cancer Research UK" təşkilatının rəhbəri Mişel Mitçell bildirib: 

"Xərçəng halları və ölümlər qlobal miqyasda artır. Daha çox insanın həyatını xilas etmək üçün HPV peyvəndi və tütünə nəzarət kimi tədbirlərə beynəlxalq səviyyədə daha çox diqqət ayrılmalıdır".

Vaşinqton Universitetindən doktor Liza Fors isə qeyd edib ki, xərçənglə mübarizə siyasətləri qlobal sağlamlıqda hələ də kifayət qədər prioritet sayılmır və maliyyələşmə yetərli deyil.

Ölkələr üzrə fərqlər

"The Lancet" jurnalında yayımlanan araşdırmaya görə, 1990–2023-cü illərdə 204 ölkədə 47 xərçəng növü üzrə statistika toplanıb.

Ən böyük artım 80 faizlə Livanda qeydə alınıb. Ekvatorial Qvineya və Laosda ölüm nisbəti müvafiq olaraq 72 və 55,8 faiz yüksəlib. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində isə hadisələrdə 56 faiz azalma müşahidə olunub.

Ölüm hallarında ən kəskin azalma isə 58,2 faizlə Qazaxıstanda qeydə alınıb. Böyük Britaniya, ABŞ və Avstraliyada ölüm halları müvafiq olaraq 23,4 faiz, 32,5 faiz və 33,2 faiz azalıb.

2023-cü ildə ən çox rastlanan xərçəng növü döş xərçəngi olub. Ən çox ölümə səbəb olan xərçəng isə nəfəs borusu, bronx və ağciyər xərçəngi olub.

Onkoloq professor Türkan Öztürk Topçu bildirib ki, dünyada xərçəng hadisələrində kəskin artım müşahidə olunur. Onun sözlərinə görə:

* İnsan ömrünün uzanması əsas səbəblərdəndir. Orta ömür 30–50 ildən 80 yaşlara qədər yüksəlib.

* Piylənmə, siqaret istifadəsi, ətraf mühit toksinləri və süni maddələrə məruz qalma riski artır.

Tibbi inkişaflar sayəsində əvvəllər müəyyən edilməyən xərçəng növləri indi erkən mərhələdə aşkarlanır. Müalicə metodlarının təkmilləşməsi nəticəsində xəstələrin ömrü uzanır ki, bu da ümumi statistikanın artmasına səbəb olur.

Ən çox ağciyər, prostat və sidik kisəsi xərçəngi yayılıb. Ağciyər xərçəngi kişilərdə ümumi xərçənglərin 25 faizini təşkil edir. Prostat xərçəngi isə 13 faizlə ikinci yerdədir.

Qadınlarda isə ən çox döş, qalxanabənzər vəzi və yoğun bağırsaq xərçəngi müşahidə olunur. Qadın xərçənglərinin 23 faizi döş xərçəngi, 11 faizi isə qalxanabənzər vəzi xərçəngi təşkil edir. Hər 8 qadından biri döş xərçəngi riski altındadır.

Araşdırmalara görə, qlobal xərçəng ölümlərinin 42 faizi həyat tərzi ilə bağlıdır: siqaret, sağlam olmayan qidalanma, yüksək qan şəkəri və toksinlərə məruz qalma əsas səbəblərdir. Siqaret təkbaşına bütün ölümlərin 21 faizinə səbəb olur. Aşağı gəlirli ölkələrdə təhlükəsiz olmayan cinsi əlaqə ölümlərin 12,5 faizini təşkil edir.

Prof. Türkan Öztürk Topçu bildirib:

"Dünyada 2045-ci ilə qədər 45 faiz, 2050-yə qədər isə 75 faiz artım gözlənilir. Ən böyük risk faktorları siqaret, alkoqol, piylənmə və hava çirkliliyidir. Bunlara qarşı tədbirlər artımı azalda bilər. HPV və digər infeksiyalara qarşı peyvəndləmə də xüsusi əhəmiyyət daşıyır".

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:244
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 29 Sentyabr 2025 14:39 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri