Rəqəmsal bazarlara çıxış genişlənir

KOB-lar üçün yeni hədəflər müəyyənləşdi

Azərbaycanda kiçik və orta biznes subyektlərinin rəqəmsal iqtisadiyyata inteqrasiyası yeni mərhələyə keçid edir. Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi “Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına dair 2026–2029-cu illər üçün Strategiya”ya əsasən, növbəti üç il ərzində KOB-ların rəqəmsal bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. Strategiyada yer alan hədəflərə görə, 2029-cu ilə qədər rəqəmsal bazarlarda fəaliyyət göstərən KOB-ların sayı 200-ə çatdırılmalıdır.

Qeyd edək ki, sənəddə bu prosesin mərhələli şəkildə həyata keçiriləcəyi qeyd olunur. Rəqəmsal platformalara inteqrasiya olunmuş KOB-ların sayı 2026-cı ildə 20, 2027-ci ildə 50, 2028-ci ildə isə 100 olmalıdır. Sonrakı mərhələdə isə bu rəqəmin 2029-cu ildə iki dəfə artaraq 200-ə çatdırılması planlaşdırılır. Bu dinamika ölkədə biznes mühitinin rəqəmsallaşmasını sürətləndirməklə yanaşı, KOB-ların daha geniş bazarlara çıxış imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Müasir iqtisadiyyatın sürətlə rəqəmsallaşdığı bir dövrdə biznes subyektləri üçün rəqəmsal bazarlara çıxış imkanları strateji əhəmiyyət kəsb edir. Rəqəmsal bazarlara çıxış dedikdə, şirkətlərin məhsul və xidmətlərini ənənəvi satış kanalları ilə yanaşı, internet və digər rəqəmsal platformalar vasitəsilə istehlakçılara təqdim etməsi nəzərdə tutulur.

Rəqəmsal bazarlara çıxış əldə etmiş şirkətlər onlayn satış platformalarından, sosial şəbəkə mağazalarından, elektron ticarət sistemlərindən və mobil tətbiqlərdən geniş şəkildə istifadə etməklə məhsullarını daha böyük auditoriyaya çatdıra bilirlər. Bununla yanaşı, rəqəmsal reklam alətləri, elektron ödəniş sistemləri, avtomatlaşdırılmış logistika xidmətləri və data analitikası kimi imkanlar biznes subyektlərinin fəaliyyətini daha çevik və səmərəli edir.

Ekspertlərin fikrincə, rəqəmsal bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsi kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin rəqabət qabiliyyətini artırır, satış coğrafiyasını genişləndirir və əməliyyat xərclərinin optimallaşdırılmasına şərait yaradır. Bu proses həmçinin bizneslərin şəffaflığını təmin etməklə yanaşı, onların qlobal bazarlara inteqrasiyasını sürətləndirir.

Araşdırmalar göstərir ki, rəqəmsal bazarlara inteqrasiya KOB-ların satış coğrafiyasını genişləndirir. Həmçinin, onların əməliyyat xərclərini azaldır, müasir rəqəmsal alətlərdən istifadə hesabına məhsuldarlığı artırır. Eyni zamanda, elektron ticarət platformalarına qoşulmuş şirkətlər qlobal bazarlara çıxış imkanları əldə edir. Bu isə Azərbaycan məhsullarının beynəlxalq rəqabətliliyinin yüksəlməsinə şərait yaradacaq.

Rəqəmsal bazara çıxış əldə etmiş KOB-ların sayının artması bütövlükdə ölkə iqtisadiyyatında şəffaflığın yüksəlməsi, rəqabət mühitinin genişlənməsi və yeni iş yerlərinin yaradılması baxımından da əhəmiyyət kəsb edir. Bu strategiya Azərbaycanın rəqəmsal iqtisadiyyat sahəsində regionun aparıcı ölkələrindən birinə çevrilməsi istiqamətində atılan növbəti mühüm addımdır.

Mövzu ilə bağlı Azərbaycan İnnovasiyaların İxracı Konsorsiumunun icraçı direktoru Fərid Kazımov XQ-yə bildirdi ki, əslində, bu strategiya Azərbaycanın gələcəyi üçün, xüsusilə də yaxın perspektivdə əsas sənədlərdən biridir:

– Çünki məhz bu sənəd vasitəsilə ölkəmizin növbəti illər üçün prioritetləri, inkişaf trayektoriyası və rəqəmsal iqtisadiyyat üzrə hədəfləri müəyyənləşdirilib. Bu gün rəqəmsal iqtisadiyyat artıq sadəcə mümkün fəaliyyət istiqaməti yox, qlobal iqtisadi sistemdə zəruri fəaliyyət sahəsidir.

Azərbaycan bu reallığı düzgün qiymətləndirərək sənədin hazırlanmasında müasir çağırışları, rəqəmsallaşmanın əsas istiqamətlərini və strateji hədəfləri diqqətlə nəzərə alıb. Xüsusilə sənəddə aparılmış SWOT təhlilinin (güclü və zəif tərəflər, imkanlar və risklərin) açıq şəkildə göstərilməsi yanaşmanın peşəkarlığından xəbər verir və sənədin elmi-metodoloji baxımdan doğru qurulduğunu təsdiqləyir.

Fərid Kazımov güclü rəqəmsal iqtisadiyyatı qurmaq və qlobal rəqabətdə öz mövqeyimizi qorumaqla bağlı qeyd etdi ki, heç olmasa mövcud səviyyəmizdə rəqabətə davam gətirmək istəyiriksə, ölkədə kadr hazırlığının transformasiyası mütləqdir. Xüsusən rəqəmsal sahədə:

– Təəssüf ki, hazırda mövcud ali təhsil sistemi tam olaraq müasir tələblərə cavab vermir və bazarın ehtiyac duyduğu rəqəmsal mütəxəssislər üzrə hazırlıqda boşluqlar qalmaqdadır. Bu problem əmək bazarında da özünü göstərir: bizneslərin ehtiyac duyduğu rəqəmsal bacarıqlara malik kadrlar hələ də kifayət qədər deyil. Ümid edirəm ki, strategiyada əks olunan yeni yanaşmalar həm dövlət qurumlarını, həm də özəl sektoru bu istiqamətdə daha aktiv olmağa sövq edəcək və kadr hazırlığında real dönüş yaratmaq üçün ciddi təkan olacaq. Bu artıq sadəcə hədəf deyil, fəaliyyət planı səviyyəsində həyata keçirilməli olan prioritetdir.

Rəqəmsallaşmanın yalnız dövlət xidməti kimi deyil, KOB-ları da əhatə edən geniş transformasiya kimi qəbul olunması olduqca müsbətdir. Azərbaycanda rəqəmsallaşma mövzusu müzakirə edilərkən əsas vurğu çox zaman dövlət xidmətlərinin elektronlaşdırılması üzərində olur. Lakin sənəddə xüsusi olaraq göstərilib ki, rəqəmsallaşma təkcə “rəqəmsal hökumət” demək deyil. Kiçik və orta sahibkarlığın rəqəmsal transformasiyası, ənənəvi biznes proseslərinin rəqəmsal modellərə keçirilməsi də strateji hədəflər sırasındadır.

Bununla belə, burada bir məqama toxunmaq lazımdır: KOB-ların rəqəmsallaşdırılması üzrə hədəflərin hələlik kifayət qədər mühafizəkar olduğu görünür. Məsələn, ilkin mərhələdə 20 KOB-un rəqəmsallaşdırılması kimi rəqəmlər qeyd edilib. Fikrimcə, real vəziyyəti, qlobal təcrübəni və daxili potensialı nəzərə alsaq, bu proses daha sürətlə aparılmalıdır.

Son olaraq ekspert onu da vurğuladı ki, Azərbaycan sahibkarları arasında müəyyən ənənəvi düşüncə tərzi, rəqəmsal transformasiyaya qarşı ilkin müqavimət ola bilər:

– Bu, normaldır və bir çox ölkələrdə müşahidə olunub. Ola bilsin ki, strategiyanın təmkinli proqnozları da məhz bu kontekstdə formalaşdırılıb. Amma əminəm ki, sonrakı illərdə rəqəmsallaşan KOB-ların sayı göstəriləndən qat-qat yüksək olacaq. Artıq hazır həllər, proqram təminatları, texnologiyalar mövcuddur və bunların tətbiqi böyük sıçrayış yarada bilər.

Musa BAĞIRLI
XQ