Revanşistlərə “açıq qapı” qoyulmamalıdır

Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan Türkiyənin Ermənistanla Azərbaycan arasında sülhün bərqərar olmasına töhfə verməyə qadir olduğu qənaətindədir. 

Türkiyə mətbuatına müsahibə verən nazir qeyd edib ki, Ankara Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması prosesini müsbət qiymətləndirir və bunu Ermənistan-Azərbaycan danışıqlarında irəliləyişlə əlaqələndirir. Onun sözlərinə görə, əgər Ermənistan-Türkiyə münasibətləri tam şəkildə normallaşarsa, bu hal Ermənistanla Azərbaycan arasında etimadın möhkəmlənməsinə də əhəmiyyətli töhfə verə bilər. 

Eyni zamanda, Ararat Mirzoyan bildirib ki, bu kimi məsələlərdə fərqli baxışlar olsa da, Türkiyə tərəflərin yaxınlaşmasında konstruktiv rol oynaya bilər. Qondarma erməni soyqırımının beynəlxalq səviyyədə tanınması məsələsinə gəlincə, Mirzoyan bu mövzunun Baş nazir Nikol Paşinyanın hazırda Ermənistanın xarici siyasət prioritetlərindən biri olmadığı barədə bəyanatını təkrarlayıb. Mirzoyan qeyd edib ki, keçmişə hörmətlə keçmişə bağlı yaşamaq istəyini ayırd etmək lazımdır. O, gələcəyə baxmaq üçün birlikdə hərəkət etməyin zəruri olduğunu deyib. 

Qeyd edək ki, Ararat Mirzoyanın açıqlaması Nikol Paşinyan hökumətinin Türkiyəyə qarşı “erməni soyqırımı” iddialarından imtina etməsi kimi şərh oluna bilər. Bu isə Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması istiqamətində ən vacib şərtlərdən birini təşkil edir. Türkiyənin Ermənistan qarşısında irəli sürdüyü əsas tələblərdən biri uydurma soyqırımı iddialarından əl çəkməkdən ibarətdir. Bu baxımdan, xarici işlər naziri “soyqırım” mövzusunun Ermənistanın xarici siyasətinin əsas prioritetləri sırasından çıxarıldığını vurğulamaqla Türkiyənin tələbinin yerinə yetirildiyinə dair görüntü yaradır. 

Beləliklə, Mirzoyan “topu” Türkiyənin meydanına ötürməklə, indi siyasi güzəştlərin Ankara tərəfindən edilməli olduğu mesajını verir. Yəni, söhbət iki ölkə arasında sərhədlərin açılmasından gedir. Doğrudur, əvvəlki hakimiyyətlərin dövrü ilə müqayisədə Paşinyanın komandası xarici siyasətdə qondarma erməni soyqırımının beynəlxalq səviyyədə tanınması məsələsini qaldırmır. Bu isə daha çox Ermənistanın Azərbaycana qarşı işğalının nəticələrinin aradan qalxması və Qarabağdakı separatçı rejimin ləğvi fonunda bölgədə yaranmış yeni geosiyasi reallıqlarla bağlıdır. Mirzoyanın sözləri heç də Ermənistanın tarixi-siyasi proseslərə obyektiv qiymət vermək niyyətindən irəli gəlmir. 

Çünki Ermənistan hakimiyyəti qondarma soyqırım iddiasından imtina etmək niyyətini hüquqi müstəvidə təsbit etməlidir. Əks təqdirdə, Ararat Mirzoyanın və ya Nikol Paşinyanın açıqlamaları siyasi bəyanat, yaxud söz olaraq qalacaq. Rəsmi İrəvan Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşması, o cümlədən 1915-ci il “erməni soyqırımı” iddialarından əl çəkmək üçün ilk növbədə Ermənistan Konstitusiyasına dəyişiklik etməlidir. 

Qeyd edək ki, 1990-cı ildə qəbul edilmiş Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsinin 11-ci bəndində “erməni soyqırımı”nın beynəlxalq səviyyədə tanıması məsələsi dəstəklənir. Həmçinin, sözügedən bənddə “Qərbi Ermənistan”ın beynəlxalq səviyyədə tanıması ifadəsi yer alır. Bununla da Ermənistan Türkiyənin altı şərq vilayətinə ərazi iddiası irəli sürüb. 

1995-ci ildə Ermənistan Konstitusiyası qəbul edilərkən preambula hissəsində Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad edilib. Yəni bu gün Ararat Mirzoyanın açıqlamasından fərqli olaraq, Ermənistan Konstitusiyasında “soyqırımının tanınması” məsələsi de-yure saxlanılıb. Ona görə də Ermənistan Türkiyəyə qarşı qondarma soyqırımı və ərazi iddialarından imtina etmək üçün real addımlar atmalıdır. Bu isə referendum keçirilməsi və Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad hissəsinin Ermənistan Konstitusiyasının mətnindən çıxarılması nəticəsində mümkün ola bilər. 

Lakin Ermənistanın Türkiyəyə qarşı əsassız ərazi iddiaları bununla yekunlaşmır. Ermənistanın dövlət gerbində Ağrı dağının təsviri əks olunub və bununla da Türkiyəyə qarşı ərazi iddiası irəli sürülüb. Bu, Ermənistan Konstitusiyasının 21-ci maddəsində və “Dövlət Gerbi Haqqında” Qanunda təsbit edilib. Ona görə də Ermənistan Konstitusiyasının yalnız preambula hissəsinə deyil, həm də 21-ci maddəsinə hüquqi cəhətdən xitam verilməlidir. Qeyd edək ki, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan aprelin 16-da jurnalistlərə açıqlamasında Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad hissəsinin konstitusiyadan çıxarılmalı olduğunu deyib: 

“Yeni Konstitusiyanın mətnində Müstəqillik Bəyannaməsinə istinadlar olmamalıdır. İstiqlal Bəyannaməsinin mətnini öyrənərək əvvəllər demişdim ki, orada Ermənistan üçün müstəqil dövlətçilik ola bilməz, bu mümkün deyil. Ona görə deyə bilmərəm ki, yeni konstitusiyanın mətnində Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad olmalıdır. Yeni Konstitusiyanın mətnində Müstəqillik Bəyannaməsinə istinadlar olmamalıdır. 

Amma qərarı Ermənistan xalqı verir. Təbii ki, siyasi qüvvələr lehinə və əleyhinə arqumentlər irəli sürürlər”,-deyə o bildirib. Göründüyü kimi, Nikol Paşinyan konstitusiyanın hazırkı mətninin həm Azərbaycanla sülhə, həm də Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşmasına ciddi maneə olduğunu anlayır. 

Çünki Ermənistan hər iki ölkəyə qarşı ərazi iddilarından imtina etməlidir. Qondarma erməni soyqırımının tanınması məsələsinin Ermənistanın xarici siyasət prioritetləri sırasından çıxarılması yalnız bundan sonra reallaşa bilər. Əks təqdirdə, Ermənistanda revanşist müxalifət hakimiyyətə gələcəyi təqdirdə, “soyqırımı” məsələsini və ərazi iddiaları üzərində qurulmuş türk düşmənçiliyini xarici siyasətin strategiyasına çevirəcək. 

Müşfiq Abdulla
"Cebheinfo.az"

Açar sözlər: revanşistlər Ararat Mirzoyan Türkiyə