Icma.az
close
up
RU
Rusiya Azərbaycan GƏRGİNLİYİ: Süni zəka səbəb və nəticəni ŞƏRH ETDİ

Rusiya Azərbaycan GƏRGİNLİYİ: Süni zəka səbəb və nəticəni ŞƏRH ETDİ

Icma.az, Bakivaxti portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Süni intellekt Rusiya-Azərbaycan münasibətlərindəki gərginliyin səbəb və nəticələrini izah edib.

Bakıvaxtı.az süni zəkanın yanaşmasını təqdim edir.

Son günlərdə Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində gərginliyin əsas səbəbləri aşağıdakılardır:

İyunun sonlarında Rusiyanın Yekaterinburq şəhərində iki etnik azərbaycanlının polis əməliyyatı zamanı saxlanmaqla bağlı qeyri-insani, sistemli zorakılıq iddiaları ortaya çıxıb və bu zaman onların ölümü ilə nəticələnib. Azərbaycan rəsmiləri bu hadisələri etnik motivli ekstradokuziv qətllər kimi qiymətləndirib, azərbaycanlıların hüquqlarının pozulması iddiaları ilə Moskvanı sərt tənqid edib. Bu isə diplomatik reaksiyalara səbəb olub - Bakı Moskvadakı bir neçə rus tədbirini və mədəniyyət əlaqələrini ləğv edib. Bu hadisələr fonunda Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanları Rusiyanın “Sputnik” media agentliyinin Baki ofisinə reyd keçirib və bir neçə əməkdaşı - o cümlədən baş redaktor və direktor həbs olunub. Səbəb kimi qeyri-qanuni maliyyələşmə və pul əməlləri iddia olunur. Bu addım Rusiyada sərt şəkildə pislənib, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bunun “dostyana olmayan fəaliyyət” olduğunu bəyan edib.

Gərginliyin real səbəbinə gəlincə, sünu zəka qeyd edir ki, 25 dekabr 2024-cü il tarixində Baki-Qroznı reysi edən Azərbaycan Hava Yollarına məxsus Embraer təyyarəsi Qazaxıstan ərazisində qəza keçirib (38 nəfər həyatını itirib). Azərbaycan hakimiyyəti hesab edir ki, təyyarə Rusiya Pantzir S sistemi tərəfindən qəsdən vurulub və Rusiya günahı boynuna götürməyərək, ört-basdır etməyə çalışıb. Bu hadisədən sonra Baki Rusiyadan məsuliyyəti qəbul etməyi, keçmiş üçün üzr istəməyi və təzminat ödəməyi tələb edir.  Bundan başqa etnik azərbaycanlılara zorakılıq Rusiya hüquq-mühafizə orqanlarının Yekaterinburqda apardığı reydlər və ölüm hadisələri, mediaməhdudiyyətlər, “Sputnik Azərbaycan” jurnalistlərinin həbs edilməsi, ofisin bağlanması, mədəni əlaqələrin kəsilməsi, “Russian House” mərkəzinin bağlanması, rus tədbirlərinin ləğvi münasibətləri daha da gərginləşdirir. Nəticədə, bu faktorlar Azərbaycan tərəfindən Rusiya təsirinə qarşı daha sərt və müstəqil siyasətə keçid olduğunu göstərir. Bu tendensiyanın davamı gələcəkdə də region və dünya səviyyəsində əhəmiyyətli təsirlərə səbəb olacaq.

Süni zəka gərginliyin ümumi mənzərəsini qeyd edib:

“Hazırda münasibətlər strateji etimad böhranı mərhələsindədir. Azərbaycan Rusiya ilə əlaqələrdə - mədəni, diplomatik və informasiya sahələrində sərt addımlar atır. Rusiya tərəfi isə buna diplomatik responslarla cavab verir və qanuni hüquqi addımlar adlandırır. Bu tendensiya regionda yeni geosiyasi xəritə formalaşdıran dəyişikliklərin əksidir - Bakı Avropa, Türkiyə və Ukrayna ilə yaxınlaşır, Moskvanın təsir dairəsindən uzaqlaşır. Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində gərginlik bir neçə paralel zolaqda dərinləşir:

Süni zəkanın qənaətincə, Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində hazırkı gərginliklərin nəticəsi bir neçə ssenari üzrə inkişaf edə bilər:

Birincisi, soyuq diplomatik münasibətlər mərhələsi ən real ssenaridir. Azərbaycan və Rusiya arasında münasibətlər daha çox rəsmi, lakin soyuq və ehtiyatlı səviyyədə davam edə bilər. Mədəni və informasiya əməkdaşlığı minimuma enəcək. Rusiya Azərbaycana qarşı media və diplomatik təzyiqləri artıra bilər. Azərbaycan isə öz növbəsində Türkiyə, Avropa İttifaqı və Ukrayna ilə əlaqələri daha da gücləndirəcək. Nəticədə açıq qarşıdurma olmasa da, uzunmüddətli "etimadsızlıq dövrü" başlayacaq.

İkincisi, müvəqqəti barışıq və "status-kvo" ola bilər. Hər iki tərəf geosiyasi riskləri və iqtisadi zərəri nəzərə alaraq diplomatik kanallarla vəziyyəti yumşaltmağa çalışa bilər. Rusiya bəzi jestlərlə (üzr, yumşaq bəyanat) məsələni sakitləşdirə bilər. Azərbaycan isə daxili narazılığı azaltmaq üçün bu jestləri qəbul edib, məsələni “bitmiş” kimi təqdim edə bilər. Əlaqələr formal səviyyədə bərpa olunacaq, lakin əvvəlki etimad səviyyəsinə çatmayacaq.

Üçüncüsü, açıq informasiya müharibəsi və təzyiq spiralının dərinləşməsi mümkündür. Əgər tərəflər qarşılıqlı addımlar atmağa davam etsələr. Rusiya Azərbaycanı qərbyönümlü və anti-rus xəttdə ittiham edə bilər. Azərbaycan Rusiyadakı diasporun hüquqlarını müdafiə adı ilə beynəlxalq instansiyalara müraciət edə bilər. Hər iki tərəf qarşılıqlı olaraq KİV-lərdə, sosial şəbəkələrdə təbliğat müharibəsi aparar.  Qarşılıqlı inamsızlıq dərinləşər və uzunmüddətli geosiyasi ayrılıq baş verə bilər.

Süni zəka Azərbaycan üçün riskləri də təqdim edib:

“Rusiyada yaşayan 2 milyona yaxın azərbaycanlının vəziyyəti çətinləşə bilər. Ticarət və tranzit yollarında bəzi gizli maneələrin yaranması istisna edilmir. Qarabağ ətrafında regional balanslar dəyişə bilər. Rusiyanın Ermənistana daha açıq dəstək verməsi mümkündür.

“Bəs Azərbaycan üçün fürsətlər hansılardır” sualına süni zəka belə cavab verib:

“Qərb və Türk dünyası ilə əlaqələrin güclənməsi əsas fürsətdir. Rusiya təsirindən azad informasiya məkanı və suveren diplomatik xətt güclənə bilər. Regionda yeni güc balansı formalaşdırmaq şansı artacaq”.

“Proseslərin yekununda Azərbaycan hansı orbiti-(Qərb, yoxsa Rusiya) seçəcək sualına süni zəkanın cavabı maraqlı olub:

“Ən real nəticə soyuq və qeyri-dostcasına münasibətlərin bir müddət davam etməsidir. Açıq qarşıdurma ehtimalı azdır, çünki hər iki tərəf bunun fəsadlarını bilir. Amma uzunmüddətli perspektivdə Azərbaycan daha müstəqil və qərbyönlü xətt tutmağa davam edəcək. Bu da Rusiya ilə təbii gərginlik mənbəyi olaraq qalacaq”.

Aydın Baxış

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:159
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 02 İyul 2025 14:08 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see331

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see322

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see312

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see305

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see304

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see276

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see274

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see267

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see267

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see264

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see252

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see249

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see247

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see246

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see215

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see214

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see206

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see190

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see190

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see188
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri