Rusiya iqtisadiyyatı müharibə rejimində

Rusiya iqtisadiyyatı tanklara və mərmilərə arxalanır. Sovet dövründən bəri hərbi xərcləri rekord həddə çatdıran Rusiya hökuməti özünü tələyə salıb. 2025-ci ildə Rusiyanın iqtisadi artımının üçdə ikisini ordu üçün üç növbədə silah istehsal edən hərbi-sənaye kompleksi təmin edib. Raiffeisenbank analitiklərinin Rosstat məlumatlarına əsaslanan hesablamalarına görə, üçüncü rübdə 0,6%-lik iqtisadi artımın 0,4 faiz bəndini “dövlət idarəetməsi və təhlükəsizlik” sektoru təşkil edib.

Hərbi-sənaye kompleksinin ÜDM-də payı bir il ərzində demək olar ki, üç dəfə artmışdır. Ötən ilin sonunda 4,3 faizlik iqtisadi artımın 1 faiz bəndi hərbi-sənaye kompleksinin payına düşüb. 2022-ci ildən bəri Rusiya orduya, silah-sursat tədarükü və təhlükəsizlik agentliklərinə ümumilikdə 42 trilyon rubl və ya 542 milyard dollar ayırıb. NATO kəşfiyyatının məlumatına görə, ölkədə artilleriya mərmisi istehsalı 11 dəfədən çox artaraq ildə 4,5 milyon ədədə çatıb. Noyabrda Rostec-in baş direktoru Sergey Çemezov bəyan etmişdi ki, Rusiya hava bombalarının istehsalı üzrə dünya lideri olub.

Karnegi Rusiya Avrasiya Mərkəzinin elmi işçisi Aleksandra Prokopenko qeyd edir ki, şişkin hərbi-sənaye kompleksi Rusiyanı “birdəfəlik mallar iqtisadiyyatına” çevirir. O qeyd edir ki, fabriklər tam gücü ilə işləyir, məşğulluq və maaşlar artır, lakin bütün məhsullar döyüş meydanı üçün yaradılır.

O, həmçinin vurğulayır ki, hərbi-sənaye kompleksinə irimiqyaslı investisiyalar iqtisadi fəaliyyətə dəstək verir, lakin yollar, elektrik stansiyaları və ya məktəblər kimi uzunmüddətli aktivlər yaratmır. Nəticədə, hər keçən müharibə ili ilə iqtisadiyyat getdikcə daha çox yüklənir və yoxsullaşır. Rosstat məlumatları mülki sənayedə dərinləşən tənəzzülü göstərir. Üçüncü rübdə geyim istehsalı 5,4%, mebel istehsalı 9,7%, metallurgiya istehsalı 6,9%, kimya istehsalı 0,7% azalıb. Neft emalı zavodlarına pilotsuz təyyarələrin hücumundan sonra neft məhsullarının istehsalı 3,5% azalıb. Qida istehsalı 15 ildə ilk dəfə azalmağa başladı.

24 sənaye sektorundan 17-si tənəzzüldədir ki, bu da Rusiyada istehsal olunan bütün malların demək olar ki, 80%-ni təşkil edir. Əvvəllər bildirilirdi ki, Rusiya sosial proqramları azaldır və orduya xərcləri məcbur edir. Ukraynada müharibə rusların cibinə zərbə vurmağa başlayıb.

V.SALAH