Rusiya keçmiş sovet respublikaları üzərində nəzarəti itirməkdən qorxur FT

Rusiya hökumətinin 2024-cü ilin aprelində təqdim edilmiş daxili hesabatı Rusiyanın Ukraynaya qarşı apardığı müharibənin bəzi yaxın müttəfiqləri ilə əlaqələrinə necə zərər vurduğunu ortaya qoyub.  

Qaynarinfo xəbər verir ki, Financial Times (FT) nəşrinin yazdığına görə, hesabatda Qərbin sanksiya təzyiqinin Kreml və onun yaxın ticarət tərəfdaşları arasında parçalanmaya səbəb olduğu etiraf edilir. Hesabatda qeyd olunur ki, Moskvanın ambisiyası dünya ticarətinə çıxışı bərpa etmək və Rusiyanı ABŞ, Aİ və Çinin iqtisadi təsir dairələri ilə rəqabət aparacaq Avrasiya ticarət blokunun mərkəzinə çevirməkdir.  

Rusiya hakimiyyəti bu "makroregion"u uzunmüddətli mühüm layihə kimi yaratmağı hədəfləyir. Hesabatda vurğulanır ki, bu layihə Ukraynanın gələcəyi ilə bağlı Qərblə aparılacaq istənilən danışıqlardan daha uzunömürlü olacaq və Rusiyanın "qlobal arenada" mövqeyini gücləndirməyə kömək edəcək.  

"Yeni blok Rusiyanı qlobal cənubla birləşdirəcək, hər iki tərəfə xammal əldə etməyə imkan verəcək, maliyyə və nəqliyyat əlaqələrini inkişaf etdirəcək və onları ümumi 'dünya baxışı' ətrafında birləşdirəcək [...], burada biz yeni dünyanın qaydalarını yazırıq və öz sanksiya siyasətimiz var", – hesabatda deyilir.  

Hesabatda həmçinin vurğulanır ki, Qərb ölkələri Orta Asiya dövlətlərini sanksiyalara əməl etməyə məcbur etmək üçün "kökə və kötək" yanaşması ilə onlara təzyiq göstərməkdə uğurlu olub. Eyni zamanda, Rusiyanın müttəfiqləri sanksiyalardan faydalanaraq Rusiya biznesini öz yurisdiksiyalarından sıxışdırıb çıxarıblar.  

Hesabatda etiraf olunur ki, Rusiya Orta Asiya ölkələrini öz orbitində saxlamaq üçün "uzunmüddətli oyun oynamaq" məcburiyyətində qalacaq. Sənəddə vurğulanır ki, Rusiyanın Ukrayna müharibəsində qələbəsi belə, Qərbin sanksiya təzyiqini dayandırmaq üçün yetərli olmayacaq. "Rusiya ilə yaxın əlaqələr çətinlik mənbəyi olacaq", – hesabatda qeyd edilir.  

Bu səbəbdən sənəddə bildirilir ki, dövlətlər Rusiyaya münasibətdə öz mövqelərini müəyyənləşdirməli olacaqlar.  

Nəşrin yazdığına görə, regionun ən böyük iqtisadiyyatına sahib olan Qazaxıstan Rusiya-Ukrayna müharibəsini pisləyib, Ukraynanın işğal olunmuş ərazilərinin anneksiyasını tanımaqdan imtina edib və Qərb sanksiyalarına riayət etdiyini nümayiş etdirməyə çalışıb. Lakin qonşu Qırğızıstan qəti şəkildə Rusiyanın tərəfini tutaraq Qərb sanksiyalarından yayınma yollarında mühüm tranzit nöqtəsinə çevrilib.  

Hesabatda Belarus Rusiyanın ən uğurlu birləşdirmə nümunəsi kimi qeyd olunur.  

Hazırda Ukraynaya qarşı müharibə səbəbindən Rusiya iqtisadiyyatı ağır vəziyyətə düşüb. Putin Rusiya iqtisadiyyatı ilə bağlı getdikcə daha çox narahat olur, rusiyalı iş adamları isə müharibənin danışıqlar yolu ilə həll edilməli olduğunu düşünürlər.  

Fevralın 5-də Finlandiyanın xarici işlər naziri Elina Valtonen bildirib ki, Rusiya iqtisadiyyatı dağılmaq üzrədir. Onun sözlərinə görə, Qərb sanksiyaları daha da gücləndirməli və Ukraynaya sülh sazişi üçün ən yaxşı mövqeni təmin etməlidir.

Alpər