Rusiya Ukrayna müharibəsi bitibmi?

Putin Donetsk vilayətinin qalan hissəsini Ukraynadan niyə istəyir?

Daha doğrusu, işğal edə bilmir, deyir ki, qalan hissəni verin, yəni qoşunları çıxardın — bunun müqabilində müharibəni dayandıra bilərəm?! Çalışacam bu yazımda hadisələrin canlı şahidi olaraq sizə hər bir şeyi detallı izah edim.

Ukrayna ərazisində Rusiya işğalı hələ də davam edir. 3 il, 7 aydır ki, qəhrəman və məğrur Ukrayna xalqı bütün çətinliklərə baxmayaraq Rusiya imperializminə qarşı döyüşür. Bu, həqiqətən də bir xalqın qəhrəmanlıq salnaməsidir. 2014-cü ildə Ukrayna ordusunun olmadığı, daxildə xaosun hökm sürdüyü şəraitdə Putin Rusiyası Ukraynanın Donetsk (26,5 min km²) vilayətinin 70%-ni, Luqanskın (26,7 min km²) 90%-ni və Krımın (27 min km²) 100%-ni ilhaq edib. Təsəvvür edin ki, Ukrayna Müdafiə naziri və qərargah rəisi Rusiya vətəndaşı və ya Rusiyaya bağlı idi (Solomatin, Lebedenko və s.).

Bir sözlə, 5-ci kolon Ukraynada “at oynadırdı”. Qeyd edim ki, Donetsk və Luqansk vilayətləri Ukraynada Donbass regionu adlanır. Bu yerdə deyiblər: iştah diş altında olarmış. Belə ki, 2014-cü il işğalından sonra ciddi bir müqavimətlə rastlaşmayan Putin Rusiyası daha sonra 2022-ci ilin fevralında (23-dən 24-ə keçən gecə, yerli vaxtla saat 04:50) Ukraynanı tam işğal etmək niyyəti ilə genişmiqyaslı müharibəyə başladı. Bəli, məqsəd Ukrayna adlı dövləti yer üzündən silmək idi! Ona görə də bu müharibə ukraynalıların azadlıq müharibəsidir. 200 minlik ordu ilə Belarussan (Kyiv istiqaməti — 226 km), Xarkov və Donetsk vilayətlərindən (havadan və yerdən) hücuma keçdi. Qeyd edim ki, Rusiya–Ukrayna sərhədinin uzunluğu 1974 km, Ukrayna–Belarusiya sərhədinin uzunluğu isə 850 km-dir. Ukrayna daxilində müharibənin başlanması aylar öncə bilindiyindən müəyyən hazırlıqlar görülmüşdü. Amma bu yetərli deyildi. Çünki 200 minlik ordunun qarşısında durmaq çox çətin idi. Belə ki, genişmiqyaslı müharibə başlayanda Ukrayna ordusunun silah təchizatı 2–3 aylıq nəzərdə tutulmuşdu. Açıq danışaq, heç o dövrə kimi də bəs etməzdi. Ona görə də ruslar “Blitz-krieg” ilə qısa müddətdə Ukraynanı işğal planını həyata keçirmək istəyirdilər. Hətta martın 2-si Kyivdə (Xreşçatıq) parad da təyin olunmuşdu.

Ukrayna ordusunda nə vardı ki? 60 ədəd Javelin (tank əleyhinə), Türkiyənin verdiyi “Bayraktar” dronları və İngiltərənin verdiyi ağır artilleriya silahları. Məhz, Ukrayna tərəfi müharibənin ilk iki ayını məhdud resurslarla müqavimət göstərdi. Məhz bunun nəticəsi idi ki, Xersonun (28 min km²) yarısı, Zaporojyinin (27 min km²) 60%-i, Xarkovun (31 min km²) 40%-i, Sumi (23 min km²), Çerniqov (31 min km²) və Kyiv (28 min km²) vilayətlərinin müəyyən əraziləri Rusiya işğalı altına düşdü. Təsəvvür edirsiniz nə qədər ərazi işğal altında idi. Müharibənin gedişində dönüş nöqtəsi Kyiv yaxınlığında “Hostomel” aeroportunda baş verdi. Belə ki, Ukrayna elit bölmələri Rusiyanın Ryazan və Puskov desant bölmələrini darmadağın etdilər. Məhz bu faktor rəqibin paytaxta doğru irəliləməsinin qarşısını aldı və xalqda inam yaratdı. İlk öncə Kyiv vilayəti, daha sonra Xarkiv, Sumi və Çerniqov vilayətləri rəqibdən tam təmizləndi. Bütün bu hadisələr 2022-ci ilin mart–aprel aylarında baş verib. Sonra nə oldu? Aprelin 25-i ABŞ-ın dövlət katibi, əslən ukraynalı Antony Blinken və müdafiə naziri Lloyd Austin Kyivə təşrif buyurdular. Bu, artıq Qərb dairələrinə ciddi siqnal idi ki, ukraynalılar döyüşə bilir və “Blitz-krieg” alınmadı. Prezident Zelenski ilə görüşən Blinken və Austin Ukraynaya silah tədarükünün ilkin tranşını elan edərək (Ramstein formatında) müharibənin bu günə kimi davam etməsinə səbəb oldular. Düzdür, silahlar az-az verildi. Sanki Rusiyanın ayağını tam tapdalamaq istəmirdilər. Bunun nəticəsi olaraq 2022-ci il noyabrın 11-i Xersonun yarısı Rusiya işğalından azad edildi.

Əgər həmin dövrdə silah tədarükünün həcmi artsaydı, Ukrayna işğal altında olan ərazilərinin müəyyən hissəsini də azad edə bilərdi. Hal-hazırda Ukraynanın bu əraziləri işğal altındadır:

1. Krımın 100%

2. Luqansk 95%

3. Donetsk 70%

4. Zaporojyi 60%

5. Xerson 50%

Ümumi 108 min km², yəni 18%.

Cədvəldən göründüyü kimi, Ukrayna ərazilərinin böyük hissəsi 2014-cü ildə işğal olunub. İndi Putin 3 il, 7 ayda işğal edə bilmədiyi Donetsk vilayətinin, Ukraynanın nəzarətində olan (Slavyansk, Kramatorsk və Konstantinovka) ərazilərini istəyir. Putin deyir ki (öz aləmində) bu ərazilərdən çıxın, Donetsk vilayətinin işğalını tam sona çatdırım. Əvəzində isə Xerson və Zaporojyinin müəyyən hissəsini Ukraynaya qaytara bilərəm. Elə bil bazardır: sən mənə ver, mən də sənə verərəm. “Cənab” Putin, gülməli deyilmi? Ukraynalılar mübarizə aparmırlar ki, torpağı barter etsinlər. Bu, həm də Ukrayna konstitusiyasının 2, 17 və 133-cü maddələrinə ziddir. Belə ki, yuxarıdakı bəndlərdə qeyd olunur:

Ukrayna əraziləri toxunulmazdır və torpaq (sərhəd dəyişilməsi) məsələləri xalqın ixtiyarındadır. Ən əsası, Ukrayna 24 vilayət, 1 yarımada (Krım) və 2 xüsusi statusa malik (Kyev və Sevastopol) şəhərlərindən ibarətdir. Ukrayna suveren, müstəqil dövlətdir. 1997-ci il Rusiya–Ukrayna “Birgə Bəyannaməsinə” əsasən qarşılıqlı şəkildə ərazilər tanınır. Yəni — Ukraynanın ərazisi 603,4 min km²-dir.

Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun Mətbuat katibi Qabil Osmanlı