Rusiyanın antiAzərbaycan plan ı nə dərəcədə ciddidir?

Rusiya hakimiyyətində Azərvaycana qarşı "xüsusi" təzyiq planı haqqında mən də mediadan oxumuşdum. Yazıda bildirilirdi ki, Rusiya Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini Dmitri Medvedyevin işçi konandası belə bir plan üzərində işləyir və tapşırıq prezident Vladimir Putindən gəlib.

Yazı müəllifi iddia etmişdi ki, Medvedyevin komandası bir sıra addımlar atılmasını təklif edir. Bunlar sadalanmışdı:

Azərbaycanlıların Rusiyadan deport olunması;Dağıstan istiqamətində Azərbaycanla sərhəd zonasında radikal dini qruplaşmaların aktivləşdirilməsi (Qusardakı "Meşə qardaşları" kimi);Azərbaycanın ləzgi mənşəli vətəndaşları arasında separatçılığın körüklənməsi, keçmiş "Sadval"ın yenidən "dirildilməsi";"Beşinci kolon"un vasitəsilə iqtidar-müxalifət qarşıdurmasının yaradılması;Terror aktlarının və kiberhücumların həyata keçirilməsi;Azərbaycan əsili iş adamlarının bizneslərinə əl qoyulması;Rusiyadan Azərbaycana pul köçürmələrinin dayandırılması;Azərbaycanın kənd təsərrüfatı məhsullarının idxalına son qoyulması;Azərbaycana taxıl və yeyinti məhsullarının ixracının azaldılması;Moskvada və Rusiyanın digər şəhərlərində erməni-azərbaycanlı qarşıdurmalarının təşkil olunması;Azərbaycanın təklənməsi məqsədilə Rusiya-Ermənistan münasibətlərinin yaxşılaşdırılması;Rusiyadakı azərbaycanlıların Ukrayna cəbhəsinə göndərilməsi;Rusiya universitetlərində təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin sıxışdırılması;Azərbaycan üzərindən keçən "Şimal-Cənub" dəhlizinin fəaliyyətinin dondurulması..."

Doğrusu, bu yazılanların nə dərəcədə səhih informasiya olduğunu mən də bilmirəm. Ola bilsin, Rusiya tərəfdən qəsdən ortaya atılıb ki, Azərbaycanın gözü qorxsun. Başqa ehtimallar da var. Ancaq bu, ehtimal yox, faktdır ki, Rusiya tərəfində aqressiv ritorika, təhdidvari ton və media hücumunun intensivliyi daha da artır. Ona görə də düşünürük ki, Moskvadan hər şey gözləmək olar.

Bu məsələ ilə bağlı biz də öz şərhlərimizi vermişik. Ancaq həmkarımız, təcrübəli və hazırlıqlı siyasi təhlilçi Elçin Alıoğlunun yazısı məni də bir daha mövzuya qayıtmağa və əlavə olaraq, bəzi nöqtələrə diqqət yetirməyə sövq etdi.

Elçin Alıoğlu Rusiyanın Azərbaycana qarşı əl ata biləcəyin təzyiq üsullarının səmərəsizliyini bir-bir təhlil edib, bunları bir daha təkrarlamaq istəmirəm. Sadəcə, bir məqamı vurğulamaq istərdim ki, Rusiyanın Azərbaycan əleyhinə atacağı proqnozlaşdırılan hər bir addım buneranq kimi Rusiyanın özünə qayıda bilər. Məsələn, daha əvvəl də yazdığım kimi, Azərbaycanın şimalında etnik separatizmi körükləsə, bunun Şimali Qafqaza sıçramaq, hətta Volqaboyuna yayılmaq ehtimalını kim istisna edə bilər? Heç kim. Rusiyanın Gürcüstandan qopardığı Abxaziyada elə Rusiyanın özünə qarşı zaman-zaman ayaqlanmalar olur. Eləcə də, Tsxinvali bölgəsi nə gündədir, görürük: Gürcüstan vətəndaşlarının sosial durumu yüksəlib, amma separatçı Cənubi Osetiyada adamlar səfil-sərgərdandır. Eləcə də,Dnestranı bölgənin necə bir ağır duruma düşdüyü göz qabağındadır: qışın ortasında Rusiya Moldovaya qazı kəsdı, Dnestryanı rusları da donur. Çünki qazı Moldova vasitəsilə alırlar. Qarabağdakı keçmiş xuntadn isə danışmağa dəyməz; bölgənin erməniəsilli əhalisi ölkəni tərk edib, xunta başçılarından qaça bilən qaçıb, orda-burda siçan yuvası axtarır, ələ keçənlər isə Bakıda məhkəmə qarşısında cavab verməyə məcburdur. Başqa sözlə, indi etnik separatçılıq kartı dünyada, o cümlədən, postsovet məkanında bir təzyiq üsulu kimi öz təsir gücünü itirib. Adamlar sabit bir ölkədə rahat yaşamaq istəyir, uşaqlarına təhsil vermək, gələcəyə yatırım etmək, ölkəsini və dünyanı gəzmək istəyir. Hamı xoşbəxt olmaq istəyir, separatçı, terrorçu olmaq istəmir. Meşələrdə, mağaralarda gizlənib qaçaqçılıq eləmək dövrü 20-ci əsrin 20-30-cu illərində qalıb. Üstündən bir əsr keçib. Bu yolla dövlətə, xüsusilə, Azərbaycan kimi güclü dövlətə nəinki qalib gəlmək, hər hansı problem yaratmaq mümkün deyil artıq. Üstəlik Rusiya özü etnik zəmində konflikt potensialı daha böyük olan ölkədır; bu "silah"dan qonşuya açacağı atəş özünə dəyir. Hətta Şimali Koreyadan da əsgər gətirdi, yenə öz ərazisinə daxil olmuş Ukrayna qoşunlarını geri ata bilmir. Əgər belə bir məqamda Moskva Azərbaycana qarşı hibrid müharibə planı qurursa, ya reallıq hissini tamamilə itirib və nə etdiyini bilmir, ya da bilə-bilə va-bank getmək istəyir.

İqtisadi rıçaqlara gəlincə, bunlar artıq geniş təhlil olunub. Azərbaycan üçün alternativ bazarlar var; Rusiyadan boşalan yer həmişə və ümumiyyətlə, boş qalacaq deyil.

Rusiya, sadəcə, ticarət həcmini artırıb varlandırdığı Ermənistana baxsın: Ermınistan Milli Məclisi Avropa İttifaqına qoşulmaqla bağlı qanun qəbul etdi. Bununla da Rusiyanı bir daha aşağılamış oldu. Medvedyev plan hazırlaya bilirsə, Ermənistanı dayandırmaq planı qursun. Azərbaycan onsuz da, Rusiya rəsmilərinin ən yüksək səviyyələrdə etiraf etdikləri kimi, etibarlı tərəfdaş kimi yerində durub. Qafqaza Amerikanı, Fransanı, Kanadanı və sair gətirən Ermənistana heç nə deyə bilməyən, dilini udan Medvedyevlər, Azərbaycana gələndə şirə, pələngə dönür. Etibarsız tərəfdaşından hər gün yeni bir şapalaq yeyən Moskva acığını etibarlı tərəfdaşından çıxır. Başqa cür izahı yoxdur.

Azərbaycanlıların deportasiyası, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi layihəsinin dayandırılması, neft nəqlinin bloklanması və sair və ilaxır. Bunlardan Rusiyanın özünün çəkə biləcəyi maddi zərəri təsəvvür etmək çətin deyil. Bunların fonunda Rusiyanın vurduğu sərnişin təyyarəsinə, zərərçəkənlərə ödəyəcəyi kompensasiya çox kiçik məbləğdir. Belə çıxır ki, Rusiya vurduğu sərnişin təyyarəsinə görə, deyək ki, milyonlarla, lap olsun on milyonlarla dollar kompensasiya ödəmək əvəzinə, özü Azərbaycanla iqtisadi tərəfdaşlığı dayandırıb, milyardlarla (hətta uzun vədəli perspektivdə on milyardlarla) zərər görmək istəyir. Bu, necə bir siyasətdir?! Hansı ağlın məhsuludur?! Belə ciddi məsələləri Dmitri Medvedyev kimi qeyri-ciddi adama, Vladimir Jirinovskinin solğun versiyası olan subyektə tapşırmaq (əgər belə bir tapşırıq olubsa), prezident Putinin heç özünə də xeyir gətirmir. Xüsusilə, vurulmuş təyyarənin məsuliyyətindən yayınmaq Rusiya kimi böyük dövlətə yaraşmayan davranışdır.

Belə bir sual çıxır: araşdırmalar tam yekunlaşandan sonra da Rusiya Azərbaycanın tələblərini yerinə yetirməsə necə olacaq? Azərbaycan o situasiyada nə edəcək?!

Sözün doğrusu, Azərbaycan bu məsələdə üzərinə düşən hər şeyi edib. İstintaq araşdırmalarının, "qara qutu"ların oxunmasının dürüstlüyünü təmin etməklə bağlı addımlar atılıb, zərərçəkənlərə, həlak olan Azərbaycan vətəndaşlarının ailələrinə yardım göstərilib. Məsələ ilə bağlı Rusiyaya qarşı haqlı və tutarlı - əsaslandırılmış tələblər irəli sürülüb. Bundan sonrası Rusiyanın üzərinə düşən məsuliyyətdir. Əgər Moskva hadisənin törədilməsinə obyektiv hüquqi qiymət verməsə, günahkarları cəzalandırmasa, zərərçəkənlərə kompensasiya ödəməsə, bunun hüquqi, siyasi, insani məsuliyyəti Rusiya dövlətinin üzərində qalacaq. Bunları Azərbaycan Rusiyanın əvəzindən edə bilməz axı. Əgər Moskva indiki mövqeyində israr etsə, bunun ləkəsi və məsuliyyəti Rusiya dövlətinin üzərində həmişəlik qalacaq (Əgər məsuliyyətli dövlətdirsə). Azərbaycan isə məsuliyyətli dövlətdir; öz tələblərindən çəkilməyəcək və çəkilmir də. Eyni zamanda Rusiya ilə münasibətlərin də tamamilə dayanacağını güman etmirik. Hər halda Azərbaycan öz tərəfindən müttəfiqliyi qoruyub saxlamağa çalışacaq. Bu münasibətlər 2024-cü ik dekabrın 25-dən əvvəlki vəziyyətinə qayıtsa belə, hər bir halda Azərbaycan öz mövqeyində, tələbləri isə yerinə yetirilməyincə, daim qüvvəsində qalacaq.

Bahəddinnz Həzi, bizimyol.info