Rusiyanın orbitindəki İrəvan, Moskvanın taleyi və Bakıdan sərt mesaj

Bakıdan verilən mesaj birmənalıdır: Azərbaycan Rusiyanın erməni amilindən istifadə etməsinə icazə verməyəcək

Son aylarda ekspert dairələri getdikcə daha çox Ermənistanın "Avropa seçimi" və "Qərbə dönüş" barədə səs-küylü bəyanatlarına baxmayaraq, Rusiya ilə sıx bağlı qaldığı fikrini səsləndirirlər. Tarixi, iqtisadi və siyasi cəhətdən İrəvan uzun illərdir Rusiyanın orbitindədir və bir çox analitiklər hesab edirlər ki, tamamilə azad olmaq olduqca çətindir.

Ermənistan ticarət və iqtisadi əlaqələr, enerji təchizatı, əmək miqrasiyası və SSRİ hərbi infrastrukturunun qalıqları vasitəsilə Rusiyadan əhəmiyyətli dərəcədə asılı olaraq qalır. 2020-ci il 44 günlük müharibədə məğlubiyyətindən və xüsusən də 2023-cü ilin sentyabr hadisələrindən, Qarabağ üzərində nəzarətin tamamilə itirilməsindən sonra İrəvanda xarici siyasətin şaxələndirilməsinə çağırışlar nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb.

Baş nazir Nikol Paşinyan və onun komandası dəfələrlə təhlükəsizlik məsələlərində Moskvadan tam asılılığın "strateji səhv" olduğunu bildiriblər. Ermənistan ABŞ və Avropa İttifaqı ilə münasibətləri fəal şəkildə inkişaf etdirməyə başlayıb, KTMT-dəki iştirakını dayandırıb və hətta təşkilatdan mümkün çıxma məsələsini müzakirə edir. Lakin Rusiya ilə əlaqələri tamamilə kəsmək hələ mümkün olmayıb - iki ölkənin iqtisadiyyatı çox dərindən bir-birinə bağlıdır və yüz minlərlə Ermənistan vətəndaşı Rusiyada işləməyə davam edir.

Bu yaxınlarda Rusiya Baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk İrəvanda bir çoxlarının ucadan eşitməkdən qorxduğu bir şeyi söylədi. O açıq şəkildə bildirdi: “Ermənistanın Avropa İttifaqına daxil olması geri dönüş nöqtəsi olmayacaq və avtomatik olaraq Rusiya ilə normal hava nəqliyyatının dayandırılmasına səbəb olacaq”.

Moskva artıq "çoxvektorluluq" və diplomatik yürüşlərlə oynamaq niyyətində deyil. Rusiya son dərəcə ciddidir: əgər İrəvan qəti şəkildə Brüsseli seçərsə, avtomatik olaraq təkcə Avropa dəyərlərini deyil, həm də bütün Qərb sanksiyalarını, eləcə də Rusiya ilə münasibətlərdə "dəmir pərdə"ni alacaq. Bu, artıq işarə deyil, birbaşa xəbərdarlıqdır.

Bu hekayədə ən maraqlı məsələ hətta Ermənistanın mövqeyi deyil, əksinə, Rusiyanın yaxın illərdəki öz mövqeyidir. Rusiyanın bu günkü taleyi keçmiş "kiçik tərəfdaşlarının" taleyindən daha qeyri-müəyyən görünür. Sual artıq Ermənistanın Rusiyanın orbitində qalıb-qalmayacağında deyil. Sual budur ki, Rusiyanın özü bir neçə ildən sonra kimin tərəfdaşı və ya "üzvü" olacaq.

Moskva müstəqil qlobal oyunçu statusunu qoruyub saxlaya biləcəkmi? Yoxsa getdikcə Çinə meyl etməyə məcbur olacaq və Pekinin kiçik tərəfdaşına çevriləcək? Postsovet məkanında təsirini qoruyub saxlayacaqmı, yoxsa tədricən ənənəvi müttəfiqlərini belə itirəcək? Bəlkə də müharibə və sanksiyaların təzyiqi altında Qərblə ağrılı kompromislər axtarmağa məcbur olacaq?

Bu gün heç kim Rusiyanın gələcəkdə Hindistan və Çinə yaxınlaşacağını, yoxsa ciddi daxili dəyişikliklər baş verərsə, ABŞ və Avropa ilə münasibətləri yenidən qurmağa çalışacağını dəqiq deyə bilməz.

Ölkənin Xarici İşlər Nazirliyinin son açıqlaması da bunu sübut edir ki, Azərbaycan bu vəziyyətdə çox praqmatik və qətiyyətli mövqe tutur. Beləliklə, Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi bir daha Rusiya tərəfinə aydın və qəti bir siqnal göndərdi: "Rusiya Federasiyası da daxil olmaqla, heç bir ölkə heç vaxt Qarabağ bölgəsi də daxil olmaqla, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü şübhə altına almayıb. Biz bir daha Rusiya tərəfinə Rusiya-Ermənistan münasibətlərinin çətin qaldığı indiki dövrdə Azərbaycanın suverenliyi ilə bağlı məsələlərin münasibətlərin ictimai aydınlaşdırılması mövzusuna çevrilməyəcəyinə dair gözləntilərimizi çatdırırıq."

Bakıdan verilən mesaj birmənalıdır: Azərbaycan Rusiyanın, xüsusən də Moskva ilə İrəvan arasındakı münasibətlərin son illərin ən ciddi böhranlarından birini yaşadığı indiki dövrdə, təzyiq və ya ictimai spekulyasiya üçün erməni amilindən istifadə etməsinə icazə verməyəcək.

Bakı Moskvaya sadə bir həqiqəti xatırladır: Azərbaycanın ərazi bütövlüyü heç vaxt Rusiya tərəfindən rəsmi olaraq şübhə altına alınmayıb. Və Bakı Rusiya-Ermənistan münasibətlərindəki bu çətin dövrdən Qarabağ məsələsini və ya Azərbaycanın suverenliyini açıq şəkildə sarsıtmaq üçün istifadə edilməsinə icazə verməyəcəyini açıq şəkildə bildirir.

Bu, artıq sadəcə diplomatik nota deyil. Bu, Moskvanın Bakı ilə İrəvan arasındakı gərginlikdən sərbəst şəkildə istifadə edə biləcəyi dövrlərin tədricən keçmişdə qaldığına dair bir siqnaldır.

Ermənistan Rusiya, Qərb və regional qonşuları arasında yeni bir tarazlıq tapmağa çalışarkən və Rusiyanın özü təsirini və beynəlxalq statusunu qorumaq üçün mübarizə apararkən, Azərbaycan milli maraqlarını və ərazi bütövlüyünü ardıcıl və qətiyyətlə müdafiə etməyə davam edir.

Ermənistanın həqiqətən Rusiyanın orbitindən çıxa biləcəyini və bu prosesin nə qədər irəliləyəcəyini gələcək göstərəcək. Lakin Rusiyanın öz taleyinin bu yeni, sürətlə dəyişən dünyada necə inkişaf etdiyini müşahidə etmək daha da maraqlı olacaq.

Müəllif: Aqil Qəhrəmanov

Mənbə: Zerkalo.az