RUSİYAYA, YOXSA QƏRBƏ DOĞRU?...

Nurəddin İSMAYIL

Qroznı səmasında sərnişin təyyarəmizin vurulmasından sonra Rusya ilə Azərbaycan arasında münasibətlər son beş ildə müşahidə edilmədiyi qədər gərginlik fazasına daxil olub. Dövlət başçısının Qroznıda vurulan təyyarəmizin sorğu-sualını başlatması, törədilən cinayətə görə Rusiyanın rəsmi üzr istəməsi, günahkarların cəzalandırılması, qəzada həlak olanların ailələrinə kompensasiya ödənilməsi tələbini irəli sürməsi, təkəbbürlü Kreml yönətimini cin atına mindirib.

Rusiyanın rəsmi dairələrindən tutmuş media resurslarına qədər bütün instansiyalarda Azərbaycana qarşı qara piar kampaniyası aparılması, Rusiyadakı səfirimizin XİN-nə çağırılaraq, mətbuatımızda Rusiya “əleyhinə” gedən yazılara görə ona nota verilməsi bizi bu ölkənin məkrli siyasəti haqqında daha dərindən düşünməyə vadar edir.

Baş verənlər təsadüfi deyil, əksinə, bu cür yanaşmalar beynəlxalq hüquq normalarını saya salmayan Rusiyanın zaman-zaman ölkəmizin ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə yönəlik imperial iddialarından irəli gəlir. Azərbaycanın Rusiya ilə münasibətlərində beynəlxalq hüquq normalarına söykənən qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa üstünlük verməsinə rəğmən bu ölkənin mütəmadi olaraq ölkəmizə qarşı imperiya təfəkkürü ilə yanaşması göz qabağındadır. Ölkəmizin 44 günlük vətən müharibəsindən sonra suverenliyini, ərazi bütövlüyünü bərpa etməsini, Cənubi Qafqazın aparıcı dövləti olaraq regionda, eləcədə dünya çapında nüfuz qazanmasını həzm edə bilməyən Rusiya, qarşılıqlı etimada, əməkdaşlığa söykənən qonşuluq münasibətlərini qorumaq yerinə, yenə də “güclüyəm, haqlıyam” kimi idbar siyasətini davam etdirir. Qərbin sankasiyaları içində boğulduğu, ticari embarqolara məruz qaldığı, hətta vassalı Ermənistan tərəfindən Qərbə keçi qiymətinə satıldığı bir vaxtda hər cür riski gözə alıb qardaş Türkiyə ilə birgə ona dayaq olan, nəfəs verən Azərbaycana qarşı bu cür alçaq siyasətin müəllifliyinə başqa bir dövlət iddia edə bilməz.

Bu, həmin Sovet İttifaqının varisi olan Rusiyadır ki, İkinci Dünya müharibəsində müasir texnologiyanın olmadığı bir şəraitdə, min bir zəhmətlə çıxarılan neftin 70, yüksək oktanlı aviasiya benzinin, yüksək keyfiyyətli sürtkü yağlarının 90 faizinin, təyyarə və tankları hərəkətə gətirən yanacağın istehsal olunub cəbhəyə göndərildiyi ölkənin Azərbaycan olduğunu unudur. Biz Qərbin bu gün xristian təəssübkeşliyi ilə tətbiq etdiyi ikili standartların örnəyini, hələ o zamanlarda - dotasiya ilə, dövlət büdcəsi hesabına yaşayan Ermənistana, varı-dövləti sovet hakimiyyətinin dövlət büdcəsinə axan Azərbaycandan daha yüksək dəyər verildiyi zamanlarda görmüşük.

Rusiyanın indiki halda ölkələrimiz arasında əldə edilən razılaşmalara, xüsusilə 22 fevral 2022-ci il tarixində Azərbaycan və Rusiya dövləti arasında imzalanmış müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyət haqqında Bəyannaməyə zidd mövqe tutması onun siyasi təcrübəsində birinci hal deyil.

5 dekabr 1994 cü ildə keçirilən Budapeşt sammitində BMT Təhlükəsizlik Şurasına daxil olan nüvə dövlətlərinin birgə qərarına uyğun Ukraynanın gələcəkdə onun ərazi bütövlüyü, təhlükəsizliyi təmin olunması şərti ilə nüvə silahının yayılmaması müqaviləsinə qoşulması razılığı əldə edildi. Lakin illər keçdikdən sonra Rusiya, digər güc dövlətləri ilə birgə qəbul edilmiş Budapeşt memorandumunun üstündən xətt çəkdi və dünyanın gözü qarşısında həyasızcasına Ukrayna ərazilərini işğal etdi.

İraqda Səddam rejimini, Suriyada Əsəd rejimini qorumağı boynuna götürən Rusiya Qərbin bu ölkələrə hərbi müdaxiləsindən sonra o əraziləri taleyin kor ixtiyarına buraxıb, dərhal tərk etdi. Əfqanıstanda sovetləşdirmə məqsədi ilə yeritdiyi qanlı siyasətin uğursuzluğa məruz qaldığını görüb, bu ölkəni də, özündən sonra yüzillərin sağalmaz yaraları içində buraxıb, aradan çıxdı. Din qardaşı dediyi Gürcüstanı işğal edib subyektlərini özünə tabe etdirməklə ərazi bütövlüyünü məhv etdi.

İşğalçı, təcavüzkar, intriqa mənbəyi, münaqişə ocaqlarının körükçüsü olan bu ölkə öz reputasiyasını çoxdan itirmişdir. Azərbaycan ikili münasibətlərdə bu faktorları nəzərə almalı, xarici siyasət prioritetlərində ölkəmizi hər zaman təhdid altında saxlamağa vərdilş edən Rusiya ilə deyil, elmin, tərəqqinin, insan hüquq və azadlıqlarının inkişaf etdiyi Qərb alyansına inteqrasiya olunmağı hədəfləməlidir.