Şagirdlərin monitorinqləri: Əlavə stress, gərginliyə ehtiyac və əsas yoxdur

Xəbər verdiyimiz kimi, mayın 17-18-də dövlət ümumi təhsil müəssisələrinin IV və VI sinifləri üzrə monitorinq keçirilib. Monitorinq prosesi uğurla yekunlaşıb, iştirakçılıq təmin olunub.

Bəzi valideynlər isə bildirirlər ki, keçirilən monitorinqlər uşaqlara fayda vermək əvəzinə onlarda qorxu və stress yaradır, hətta bəzən bu hallar sağlamlıq problemlərinə də səbəb olur.

Bəs bu monitorinqlərin əhəmiyyəti nədir?

Elmin Nuri, təhsil eksperti

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən təhsil eksperti Elmir Nuri bildirib ki, " Təhsil haqqında" qanunun 14.2-ci maddəsinə əsasən təhsilalanların bilikləri, bacarıqları və vərdişləri summativ və formativ qiymətləndirmə ilə müəyyən edilir. Monitorinq imtahanları isə bu qiymətləndirmə mexanizmlərinə daxil deyil və məktəbdaxili yarımillik və illik qiymətlərin formalaşmasına heç bir təsir göstərmir.

Onun sözlərinə görə, başda şagirdlər olmaqla, onların müəllim və valideynlərinin heç bir əlavə stress, gərginliyinə ehtiyac və əsas yoxdur:

"Çünki bu, dediyimiz kimi qiymətləndirmə predmeti deyil və tamam başqa detalların dəyərləndirilməsinə xidmət edir. Həmin detallardan biri də şagirdlərin istifadə etdikləri dərsliklərin analizi, tədris materiallarının və proqramının keyfiyyət və faydalılıq göstəricilərinin müəyyən edilməsidir. Yəni, şagirdlərimiz burada özləri də bilmədən dərsliklər və tədris proqramı ilə bağlı hər hansı qərarın verilməsi üçün barometr rolunu oynamış olurlar. Bu prosesdə onların göstəriciləri, monitorinq nəticələri real barometr rolunu oynamış olur. Buna görə də monitorinqləri təhsilimiz adına faydalı hesab etmək olar".

Ekspert hesab edir ki, yerdə qalan hallarda isə monitorinq nəticələrinin aşağı-yuxarı olmasının şagirdin ümumi qiymətləndirilməsinə heç bir aidiyyatı yoxdur:

"Doğrudur, reallıq belə olsa da, yenə də məsələnin mahiyyətindən tam xəbərdar olmayan müəllimlər və əsasən də valideynlər həyəcan keçirir, şagird adına üzülürlər. Şagirdin öz yaşadığı stressdən isə danışmağa dəyməz. Çünki bütün reallıqları və təhlükəsiz tərəfləri ilə bağlı olsa da, bu da imtahanın bir növüdür. Nəticəsi heç nəyə təsir etməsə belə, şagird özünü yenə də sınanan, rəqabət mühitində olan biri kimi hiss edir”.

“Özümüzdən götürək, adi sınaq imtahanlarının nəyəsə təsir etməyəcəyini, əksinə faydalı olduğunu lap yaxşı bilirik. Amma yenə də sınaq imtahanı zalına girəndə stressli, gərgin olurduq. Çünki prosesin sonunda bizi valideyn və müəllimlərimizin ya tərifi, ya da danlağı gözləyəcəkdi. Şəxsən mən sınaq imtahanında etdiyim səhvlərə görə müəllim və valideynlərim tərəfindən elə danlanmışam ki, sanki o səhvdən mənim gələcəyim asılı olacaqmış... Bunları o səbəbdən deyirik ki, məsələnin şagird üçün biz görmədiyimiz pərdəarxası tərəfləri də var. O, əslində nəticələrə görə alacağı reaksiyalardan stress yaşayır", - deyə Elmin Nuri sonda vurğulayıb.

Günay Kərimi, psixoloq

Şagirdlərin psixologiyasından Bakıvaxtı.az-a bəhs edən psixoloq Günay Kərimi bildirib ki, ümumiyyətlə, uşaqlar məktəbə başladıqdan sonra bir neçə inkişaf dövründən keçirlər. Bura ibtidai sinif dövrü, ümumi məktəb dövrü və yeniyetməlik dövrü daxildir. Hər dövrün özünəməxsus inkişaf mərhələləri olur:

"Məktəb dövrü uşaqlara təlim və təhsil verir, onların inkişafına ciddi təsir edir. Bu dövr uşaqların həyatında olduqca vacib mərhələdir. İnsan inkişafında ilk növbədə tərbiyə, təlim və təhsil dayanır ki, bunların vəhdəti nəticəsində şəxsiyyət formalaşır".

"Hər bir uşaq məktəb dövrünü fərqli formada yaşayır və bu, onun inkişaf səviyyəsi, genetik potensialı və öyrənmə qabiliyyətindən asılıdır. Bəzi uşaqlar dərslərə adaptasiyada çətinlik çəkir, bu da psixoloji problemlərə səbəb ola bilər. Amma elə uşaqlar da var ki, dərsə maraq göstərir və qarşılarına çıxan çətinlikləri asanlıqla dəf edirlər", - deyə psixoloq qeyd edib.

Müsahibimiz vurğulayıb ki, monitorinqlər bəzi uşaqlarda çətinliklər, stress və qorxu yarada bilər:

"Amma elə uşaqlar da var ki, onlarda stress və qorxu müşahidə olunmur. Sadəcə dərsə maraqları yoxdur, vaxtlarını əsasən telefon və əyləncələrə sərf edirlər. Məktəb onlar üçün sadəcə gündəlik gəlib-getdikləri bir yerə çevrilir. Bu səbəbdən uşaqlara məktəbin, dərslərin mahiyyəti və əhəmiyyəti aydın şəkildə izah edilməlidir”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, burada valideynlərin, müəllimlərin və məktəb psixoloqlarının rolu böyükdür:

“Uşaqların məktəbə adaptasiyası, dərslərlə bağlı çətinlikləri yaşamaması üçün bu üçlük valideyn, müəllim və psixoloq aktiv olmalıdır. Onlar uşaqların yanında olsalar, məktəb dövrü daha rahat və uğurlu keçər", - deyə Günay Kərimi vurğulayıb.

Nuriyyə Musayeva